Loyeure

Sicrijhaedje | Sene di pontiaedje Ene loyeure, c' est on sene d' ortografeye ki loye deus mots ki s' ont aplaké, et divni on djivion.

Ene loyeure c' est eto on sene di pontiaedje ki mostere k' on mot a stî côpé al fén d' ene roye, eg:

cisse roye est vor-

mint trop longowe

I n' fåt nén confonde li loyeure avou li tiret (minme s' i sont foirt rshonnants), li tiret est on sene di pontiaedje, ene miete pus longou ki l' loyeure, eyet s' eploye po mårker ene ristitcheye fråzlete ou po mostrer on candjmint d' cåzeu dins des dialogues.

Li loyeure est ossu diferinne do sene matematike moens (minme si so les copiutreces i s' ecôdèt ambedeus avou l' minme caractere «-»), ki lu a-st on sinse matematike.

Uzaedje des loyeures ehåyîs pås rfondeus

Gn a ene nouzome diferince inte l' uzaedje des loyeures e sistinme Feller ey e rfondou walon.

E sistinme Feller, gn aveut des fåsses loyeures po mårker on loyaedje inte li dierinne cossoune d' on mot et l' voyale do mot ki shût, å cåzer. Portant, cisse bouye la n' est nén rimpleye, ezès scrîts lingaedjes, pa des senes ortografikes (ele s' aprind avou l' lingaedje). Po n' nén aveur, ditrop di ç' sene la, sacwants Fellerisses avént rsaetchî les loyeures des mots d' aplacaedjes : on roudje gôrdje (on rodje-goidje).

E rfondou, les loyeures rissiervèt a loyî les bokets di sacwants mots d' aplacaedje.

Uzaedje classike des loyeures (foû sustantifs)

padvant les letes di beloyance (po-z ariver, il a-st arivé) ;
dins les pronos mostreus : (ci-la).
dins les nombes, inte les dijhinnes et les unités (swessante-troes; vint-cénk).

Cas d' aplacaedje avou loyeures

Nos d' plaeces

Nos d' plaeces avou èn addjectif femrin metou padvant (aplacaedje tîxhon : Setche-Vå, Plinne-Vå, Nouve-Veye, Bele-Vå, Grande-Han, Moite-Han, Pitite-Han.
Nos d' plaeces avou "Sint" u "Sinte".
Nos d' plaeces avou padvant : Sårt, Vå.
Nos d' plaece fwait pa rebanaedje di deus viyaedjes. Cerou-Moustî, Rou-Muroe, Gråce-Hologne.

Aiwes

Pont d' loyeure ås nos d' aiwe avou "aiwe" : Aiwe di Lesse, Aiwe d' Oûte...

Nos d' djins

Dobes pitits nos : Djihan-Pire, Mareye-Rôze.
Lomaedje des familes (no d' famile di l' ome, pu l' no d' famile del feme) : li tombe Mahin-Påket.
Lomaedje des femes på no d' leu-z ome. Josée Spinosa-Mathot.
Djins k' ont yeu deus nos (onk pask' i s' catchént), et lzès voleur wårder après.
Lwè (djuridike) fwait pa deus djins eshonne u lwè (syintifike) trovêye pa deus sincieus e minme tins : efet Doppler-Fizeau.

Kimons nos

sustantifs fwait avou on ptit no. Djihan-comere, Mareye-frote-frote, Mareye-cafè.
mots d' aplacaedje fwaits d' on viebe et di s' coplemint : loye-cô, ratind-tot, sipågne-måle.
Sustantifs avou èn addjectif metou padvant :
Sustantivêye fråzlete : on dji-vou-dji-n'-pou, les k'-estént-la.
Sustantifs d' aplacaedje tîxhon : pî-sinte.
fiesse, tchapele d' on sint : al Sinte-Båbe, al Sint-Djhan.

Chifes

inte les dijhinnes et ls unités : céncwante-troes
deus anêyes : li guere 1940-1945.

Gourt Home::Gourt :: Loyeure