Gourt Home::Gourt :: Kedil Bulaşan Peritonit
Kedil Bulaşan Peritonit (Felin Infection Peritonitis (Pleuritis) = FIP) kedilerin bağışıklık sistemini etkileyen bir hastalık.
Hastalık Hakkında
FIP hastalığı kedilerin bağışıklık sistemine etki eden bir hastalıktır. FIP adıysa “feline infectious peritonitis” virüsün adının ilk harflerinden oluşan bir kısaltmadır. Feline infectious peritonitis, corona virus’ün mutasyona uğramasından türeyen bir virüstür. FIP kedilerde görülen ölümcül bir hastalıktır; kesin tedavisi yoktur. Kesin tanının otopsi sayesinde konulabildiği bir hastalıktır. Yüksek güvenilirlikli tanı içinse birçok test yapılması gerekir. FIP'nin tanısında kullanılan testlerde bazı durumlarda hatalı sonuçlar alınabilir. Ötenazi ise uzmanlar tarafından çok gerekli olduğunda verilen bir karar. FIP hastalığının diğer hayvanlara geçtiği konusunda tıbbi bulgu bulunmamaktadır. Bununla birlikte hastalık kedi ailesi içinde bulaşıcı (hastalık evcil kedilerde görüldüğü gibi vahşi kedilerde de görülmektedir).
Hastalığın İlk Tanısı
FIP'in ilk bilimsel tanısı (adı konulmadan) 1914'lere kadar görülebilirse de 1963 yılında Dr. Jean Holzworth'ça rapor edilmiştir.
Corona (Korona) Virüsü
Vis2.jpg Coronaviridae ailesinden hayvan familyasında konan RNA virüsüdür. Solunum, sindirim ve boşaltım organlarını etkileyen virüs daha çok ilk ve sonbaharda etkindir. Aslında Corona virüsü kedilerin sıklıkla karşılaştığı bir virüstür. Mutasyona uğramadan öldürücü olma riski neredeyse yok gibidir. Virüs kediden kediye temas yoluyla geçer, yayılma yoluysa genelde dışkıdır. Kedilerin neredeyse yarısı bu virüsle hayatlarında bir kez karşılaşıyorlar. Bu oran kedilerin toplu yaşadığı yerlerde daha da artmaktadır. Tanı testlerinde ise kedilerin metabolizmalarının virüse karşı oluşturduğu metabolik maddeler düzeyi (titer seviyesi) ölçülebilir. Belirtiler genelde ateş, ishal ve halsizlik şeklinde oluyor. Ama neredeyse yüzde yüze varan oranlarda kediler bu virüsün hastalığını yenebilirler. Virüsün yayılması genelde "dışkılama > dışkıyla temas > tüy yalama" şeklinde olur. Düşük bir olasılık da olsa hava yolu da bulaşma yolları arasındadır. Corona virüsünün kedilerin rahatça atlattığı bu hastalığı, virüsün mutasyon geçirmesiyle ölümcül FIP'e dönüşür.
Corona Virüsünün FIP Virüsüne Mutasyonu
Bilimsel görüşlere göre Corona virüsü %2 ila %10 oranlarında FIP virüse dönüşür (FIPV). Bu mutasyonun nasıl gerçekleştiğine dair viroloji bilimi hiç bir kesin veri sunamamaktadır. Şu halde Corona virüsünü kapan kedilerin %92-%98'i basit belirtilerle hastalığı atlatırken geri kalanlarda hastalık öldürücü FIP'e çevirmektedir. FIP virüsü FIP hastalığına neden olur.
Belirtiler
Fip-cat-numbered.jpg (sınırlar belirsiz), 3 soluk borusu, 4 akciğer (belli kısımları hava alan), 5 karaciğer, 6 karın, 7 bağırsak]]
FIP'te genel olarak aşağıdaki belirtiler görülür. Ama bu belirtilerin görülmesi FIP tanısının konulabilmesi için salt yeterli değildir. Bu belirtiler şunlardır:
- iştahsızlık ve kilo kaybı
- ateş
- halsizlik ve durgunluk
- karın bölgesinin şişmesi
- görme sorunları, gözün sulanması ve gözde renk değişimi
- solunum sorunları ve nezle
- denge sorunları
- genel eski psikolojik durumunda değişmeler, mutsuz ifade
Tanı
Tanı otopsi haricinde kesin olarak konulamaz. Ancak birden çok yapılan testlerin herbiri için güvenilirlik artacaktır. En sık kullanılan testler kan testleridir.
Testler:
- Kan Testi: Bu test kanda Corona virüsü ile ilgili molekülleri araştırır. Testte titer seviyesinin 3200'ün üstünde olması hastalıktan şüphelenme nedenidir. Ancak kan değerlerindeki oynama nedeniyle belli bir süre sonunda test tekrarlanmalıdır. Ayrıca test kedinin Corona virüsü ile bulaşık olup olmadığı hakkında bilgi verir, yani virüsün mutasyon geçirip FIP olduğu ya da geçirmediği hakkında bilgi vermez.
- Elisa Testi*: Bir tür kan testi
- RT-PRC Testi*: Dışkı ve ağız içi mukoza testi
- FA Testi*: Doku ve karıniçi biriken sıvı için test
- Karında Biriken Suyun İncelenmesi: Islak FIP'te (bkz: hastalık türleri) karında biriken sıvıyı inceler. Sıvıda protein oranının 35 g/L geçmesi ve albümin/globulin 'in %50'den büyük olması şüphelenme sebebidir. Hastalık sebebiyle karında biriken sıvı karakteristik olarak, kıvamlı, sarı ve bulanıktır.
- Röntgen ve Ultrason: Karında biriken sıvının ve bölgenin belirlenmesinde kullanılır.
- Otopsi: Kedi öldükten sonra kesin tanı için yapılır. Amacı ölen kediyle birlikte yaşayan kedilerin risk durumunu belirlemek olabilir.
(*Bu üç testte de birinci testte olduğu gibi söz konusu bölgede "antibody (dolaylı: titer)" düzeyi araştırılır.)
Hastalığın Türleri
Alyuvarlara yerleşen virüs tüm vücudu sarar. Bağışıklık sistemini çökertir. İki çeşidi vardır:
- ISLAK FIP:
- KURU FIP:
Tedavi
Hastalığın kesin tedavisi yoktur. Belki hasta kedinin daha uzun ve rahat yaşaması sağlanabilir. Bununla birlikte çalışmalar hızla devam etmektedir o açıdan kedi dostlarının morallerini bozmalarından çok yeni arayışlar içinde olmaları daha iyi neticeler verecektir.
Bağışıklık sistemi güçlendiriciler, interferonlar, vitamin kürleri (özellikle C vitamini), antibiyotik desteği en önemli tedavi araçları arasındadır.
Islak FIP'te karında biriken suyun zaman zaman alınması kedinin solunumunu rahatlatabilir.
Veteriner hekimin bilgisi dahilinde doğal ürünler denenebilir.
Korunma
- Temizlik
- Beslenme
- Stres
Hastalık Hakkında Sıkça Sorulan Sorular (SSS)
Hastalığın Sık Görüldüğü Yaş Aralığı Nedir?
6 ile 23 ay arası yavrularda ve 5-13 yaş arası kedilerde daha çok görülür 14 yaşın üzerinde risk daha da artar. Bununla birlikte her yaşta görülme olasılığı vardır.
Gebelik Sonunda Yavru Kediye Bulaşır mı?
Kediler arasında bulaşma riski dahilinde bulaşma olasılığı vardır (kesin bir bulgu yoktur ama olasılık da olabilir).
Hangi Cinsiyet ve Irklarda Daha Çok Görülür?
Cinsiyet hastalığın görülme olasılığını etkilemez. Irk açısından bakılacak olursa pek büyük farklılıklar olmamasına rağmen bağışıklık sistemi güçlü ırklarda daha az görülür.
Kedilerdeki FIP Hastalığı İnsanlara, Köpeklere de Geçer mi?
Bu konuyla ilintili rapor mevcut değildir. Bulaştığı görülmemiştir.
FIP'te Genel ve Hastalığa Yönelik Aşılama Nasıl Olmalıdır?
- Genel Aşı Programı: Hastalık bağışıklık sistemini etkilediğinden uzmanlar aşıların kesilmesi gerektiğini düşünmekteler. Veterinerinize danışmalısınız.
- FIP'e Karşı Aşılar: Pfizer, Primucell adında bir aşı geliştirmiştir. %50-%60'lar oranında koruyucudur. Kesin koruma sağlamaz. Ayrıca 16. aydan itibaren kullanılabilmektedir.
FIP'te Ötenazi Yapılmalı mıdır?
Kedinizin hastalığından emin olamayacağınız için en son ötenaziyi düşünmelisiniz. Veterinerinizle birlikte ileri durumlarda ötenaziyi tartışabilirsiniz.
FIP’te Başarılı Sonuç Alan Hasta Kediler Var mıdır?
Kedinin iyileştiği bazı durumlar vardır ama kedinin kesin bu hastalığa sahip olup olmadığı bilinmediğinden emin olunamamaktadır.
Kaynakça
Bu makale www.hopeforfip.org ve www.kedimveben.com internet siteleri kaynakçalığıyla hazırlanmıştır. Hastalık hakkında daha ayrıntılı bilgiye bu sitelerden ulaşabilirsiniz.
Dış Bağlantılar
- http://www.hopeforfip.org Hastalık Hakkında Geniş İçerik (Türkçe ve İngilizce)
- Hayvan Hastalıkları Üzerine Bir Site (İngilizce)
- Hayvan Sağlığı Kanalı (İngilizce)
- Kedi Danışma Merkezi (İngilizce)
- Cornell Kedi Sağlığı Merkezi (İngilizce)
- FIP Araştırma ve Tedavi Yöntemleri Üzerine(İngilizce)
Feline Infektiöse Peritonitis | Feline infectious peritonitis | Péritonite infectieuse féline | Felin infeksiøs peritonitt | Zakaźne zapalenie otrzewnej kotów | Infekčná peritonitída mačiek
"Kedil Bulaşan Peritonit"
