Gourt Home::Gourt :: Ebru (sanat)
Turkish ebru sample 1.jpg Ebru, sıvı bir yüzey üzerinde şekillendirilen boyaların kağıt üzerine aktarılması ile üretilen bir tür resim ya da baskı şekli. Bu isim Farsça ebri (bulut gibi, bulutumsu) veya abru (su yüzü) sözcüklerinden türemiş olabilir. İngilizce'de bu yönteme, bazı desenlerin damarlı mermere benzemesi nedeniyle en:Marbling denmektedir.
Tarihçe
Kesin olmamakla birlikte, ebruculuğun 15. yüzyıl ve daha öncesinde Türkistan'da ortaya çıktığı varsayılmaktadır. İpek yolu vasıtasıyla Anadolu'ya giren ebruculuk, 15. ve 17. yüzyıllar arasında teknik olarak doruğa ulaşmıştır.
Teknik
Ebru tarihinin büyük bir bölümünde teknik titizlikle gizli tutulmuş, usta çırak ilişkisi ile sonraki nesillere aktarılmıştır. Günümüzde artık bu bilgiyi edinmek göreceli olarak kolay olsa da özellikle Türk ebrusu üzerine teknik bir yazılı bilgi bulmak oldukça zordur.
Kitre
Ebru yapımına başlamak için, önce kitre adı verilen, keven ya da geven adı verilen bitkinin özsuyundan elde edilen bitkisel zamk ile dinlendirilmiş suyu karıştırırarak yumurta akı akışkanlığında bir sıvı elde etmek gerekir. Kitrenin erimesi zor olduğundan sıvının hazırlanması bir hafta kadar alabilir. Bu sıvı, kullanılacak kağıt boyuna uygun, 5-6cm derinliğinde bir tekneye konulur.Boyalar
Ebruculukta boya olarak daha çok doğal toprak boyaları kullanılır. Temel renklerden bazıları Çamlıca toprağı, aşı boyası, Lahor çividi, çamaşır çividi adı verilen toz boyalardan elde edilir. Teorik olarak başka (guaş boya gibi) boyalar da kullanılabilir ancak bunlar zamana karşı doğal toprak boyaları kadar dayanıklı değildir.Kullanılacak boyalar öd suyu ile karıştırılarak ayrı kaplara konulur. Öd, ya da safra, boyanın kitreli su üzerinde yüzmesini sağlarken, boyaların birbirlerine karışmalarını da önler. Boyaya katılan öd miktarını değiştirerek boyanın suyun üzerinde ne kadar yayılacağı ayarlanabilir. Boyaya daha çok öd katılması, daha çok yayılmasını sağlar.Fırça
Boyaları sıvı üzerine serpmek için çeşitli küçük fırçalar kullanılır. Fırçalarda sap olarak gül dalı, kıl olaraksa at kılı tercih edilir.Kağıt
Ebru özel kağıt gerektirmez. Su emebilen herhangi bir kağıt kullanılabilir. Yaygın olarak kullanılan birinci hamur doysa kağıdından tatmin edici sonuç alınabilir.Ebru çeşitleri
Battal Ebru
Temel ebru çeşidi ve en çok bilinenidir. Diğer tüm çeşitler önce bu ebru yapılarak başlanır. Boyalar fırça ile sıvının üzerine rastgele ve hafif bir serpme hareketi ile damlatılır. Boyalar sıvıyla temas ettiklerinde dairesel olarak açılacaklardır. Bir boya diğer bir boyaya temas ederek ya da içine düşerek diğerinin şeklini değiştirebilir. Rastgele etkileşimler sonucu doğal mermeri andırır desenler elde etmek mümkündür bu yolla. Çok beklenmeksizin kağıda aktarım yapılmalıdır. Bunun için kağıt yavaşça sıvının üzerine yatırılır. Kağıtla sıvı yüzeyi arasında hiç hava kabarcığı bırakılmamalıdır. Birkaç saniye beklendikten sonra kağıt bir kenarında tutularak yüzeyden sıyrılır(bazı kaynaklar teknenin kenarına sürülerek çıkartılmasını öğütlemektedir). Kağıdın boyalı yüzeyi hafif akan suda fazlalıklardan temizlenir ve kendi halinde kurumaya bırakılır.Gelgit Ebru
Battal ebru yapıldıktan sonra boyaların BİZ İLE sağa sola çekilmesi ile elde edilir.Taraklı Ebru
Gelgit ebru için 'biz' denilen tel yerine tarak kullanılarak elde edilir.Şal Ebrusu
Gelgit ya da Taraklı Ebru'da çizgiler çaprazlama çekilirse ortaya çıkar.Bülbül Yuvası
Gelgit ya da Taraklı Ebru'da çizgiler sarmal çekildiğinde ortaya çıkar.Çarkı Felek
Boyalar Battal Ebru'da olduğu gibi rastgele değil de sırayla içiçe yavaşça damlatılırsa ortaya çıkar.Ayrıca damlatıldıktan sonra bir kat daha sürülürse oluşur...Çiçek Ebrusu
Battal zemin üzerine telle menekşe, lâle, sümbül gibi çiçek figürleri yaparak elde edilir.En güzel yapan dallarında da Mustafa Attila US çıkmıştır.Ustalar
- Şebek Mehmet Efendi (ö. 1608)
- Hatip Mehmet Efendi (ö.1773)
- Şeyh Sadık Efendi (ö. 1846)
- Hezarfen Ethem Efendi (1829-1904)
- Bekir Efendi (1900?)
- Necmeddin Okyay (1883-1976)
- Sami Okyay (1910 - )
- Sacid Okyay (1915 - 1999)
- Neyzen Niyazi Sayın (1927 - )
- Mustafa Düzgünman (1921 - 1990).
- Alparslan Babaoğlu
- Fuat Başar
- Yılmaz Eneş "GÜL BABA" (1960 - )
- İsmail Dündar
- Sadreddin Özçimi
- Nuri PINAR
- Muhittin TAMAY
- Mustafa Attila Us (1995- )
- Furkan Candan (1995 - )
Konu ile ilgili kitaplar
- Ebru Sanatı : Yapım Yöntemleriyle Salih Elhan Murat Yayınları
- Ebru Terimleri Sözlüğü Uğur Göktaş Anadolu Sanat Yayınları
Dış Bağlantılar
- http://www.sadabat.net
- http://istanbulsanatevi.com
- http://tarzikadimebru.com
- http://www.theottomans.org/english/art_culture/ebru.asp
- http://www.suyuzu.com
- http://www.trboard.org/forum
>>>>> Türk-İslam Sanatları Forumu - http://www.hisartgroup.com/index.htm
- http://www.geleneksel-ebru.com
- http://www.turkislamsanatlari.com
"Ebru (sanat)"