Bando, bir tür müzik topluluğudur. Parklarda ya da geçit törenlerinde çalan bir bando insanların hoş zaman geçirmesini sağlar. Orkestra ve bando sözcükleri, müzisyenler topluluğunu çağrıştırır. Ama bando müziği ile orkestra müziği birbirinden farklıdır. Bandolar açık havada çalarlar, orkestralar ise çoğunlukla konser salonlarında konser verirler. Bir orkestradaki yaylı çalgıların sesleri açık havada yeterince duyulmadığı için bandolar üflemeli ve vurmalı çalgılar kullanırlar. Bandoların yürüyüş bandosu ve konser bandosu olmak üzere iki çeşidi vardır.

Bakır üflemeli çalgı bandoları

Bir bakır üflemeli çalgılar bandosundaki çalgıların çoğu sakshorn ailesindendir. Sakshornun mucidi Belçikalı çalgı ustası Adolphe Sax'tır. Bu tür bandoda genellikle kornetler, flügeller, sakshornlar, trombonlar, tubalar ve davullar kullanılır. Bu çalgıların sayısı bandodan bandoya değişir. Bakır üflemeli çalgı bandoları İngiltere'de çok yaygındır. Bu bandolar, 19. yüzyılda ülkenin kuzey ve orta bölgelerindeki sanayi bölgelerinde ortaya çıkmıştır. Sir Edward Elgar, Sir Arthur Sullivan, Gustav Holst ve Benjamin Britten gibi ünlü İngiliz besteciler bando parçaları da yazmışlardır.

Askeri bandolar ve konser bandoları

Bir askeri bandodaki çalgılar, yürüyüş durumunda çalınmaya uygun çalgılar arasından seçilir. Askeri bandolarda ağaç üflemeli, bakır üflemeli ve vurmalı çalgılar kullanılır. Kullanılan çalgıların sayısı değişmekle birlikte, bir askeri bandoda genellikle şu çalgılar bulunur: Fagot, flüt, klarnet, korno, kornet, obua, pikolo, saksofon, trombon, euphonium, "baslar" ve vurmalılar. Konser bandosunda kontrbaslar yürüyüş bandosunda ise baslar ve tubalar kullanılır. Yürüyüş bandoları da kendi adalarında türlere ayrılır. Bunların başlıcaları davul, trompet ve büğlü bandoları ile Kuzey İskoçya alaylarının kaval bandosudur. Askeri bandonun, bir ordu bandosu olmanın dışında özellikleri de vardır. Bir konser salonunda çaldığında, adına konser bandosu denir.

Tarih

Çok eskiden başlayarak orduların kendilerine uygun müzikleri ve simgeleri olmuştur. Eski Roma atlılarının trompetleri, piyadelerinin ise kornoları vardı. Süvariler bugün hâlâ trompet kullanır. Piyadelerin kullandığı kornolar çok hantaldı. Bundan dolayı zamanla bunların yerini büğlüler aldı. Kıvrımlı bir korno olan büğlü, trompette olduğu gibi kadeh biçiminde bir ağızlıkla çalınır. Ortaçağda, Avrupa'da belli başlı her kentin bir bandosu vardı. Bunlar önemli günlerde ve törenlerde çalarlardı. Kendilerine güvence sağlamak için loncalar biçiminde örgütlenen bu topluluklar, bir araya gelmiş gezgin müzisyenlerden oluşurdu. İngiltere'deki ilk kent bandoları, geceleri saat başlarını duyurmak için obua ve benzeri çalgılar çalarak dolaşan bekçiler tarafından kuruldu. İlk ordu bandolarını, askeri birliklerin yanı sıra gezgin sivil çalgıcılar başlattı. Sonraları alaylar kendi bandolarını kurdular.

Türklerde bando

Türklerde askeri müziğin tarihinin M.Ö. 4. yüzyıla kadar geriye gittiği sanılır. Eski Türklerde davul ve sancak, egemenliğin simgelerinden sayılırdı. Selçuklular ile Osmanlılarda, devletin ve ordunun mehterhane denen resmi müzik toplulukları vardı. Mehterhane çalgıcıları askeri disiplinle yetiştirilirdi. Bu mehterhaneler çağdaş Türk bandosunu öncüsü sayılır. Mehter müziğinde kullanılan çalgılar üç grupta toplanabilir. Üflemeli çalgılar (zurna, boru, mehter düdüğü) ve vurmalı çalgılar (kös, davul, nakkare) ilk iki grubu, ziller, çıngıraklar ve çevgenler de üçüncü grubu oluşturur. Osmanlılarda ilk mehterhane Fatih Sultan Mehmed zamanında kuruldu. Özellikle 18. yüzyılda mehter müziği büyük davul ve zil üçgeni gibi çalgıların çıkardıkları ses ve vuruşlarla olduğu kadar, ezgisel olarak Avrupa bandolarını bile etkiledi. II. Mahmud döneminde, 1826'da Yeniçeri Ocağı'nın kaldırılmasıyla mehterhaneler önemini yitirdi. Ertesi yıl Muzıka-yı Hümayun kuruldu. Muzıka-yı Hümayun'un başına getirilen Giuseppe Donizetti, bu topluluğu kısa sürede çağdaş bir bandoya dönüştürdü. Besteci ve iyi bir klarnetçi olan Mehmed Ali Bey, Muzıka-yı Hümayun’un da ilk Türk bando şefiydi. Muzıka-yı Hümayun 1924'te Riyaseticumhur Musiki Heyeti, 1933'te orkestra ve bandonun birbirinden ayrılmasıyla Cumhurbaşkanlığı Armoni Muzıkası adını aldı. 1987'de Silahlı Kuvvetler Armoni Mızıkası adını aldı. Silahlı Kuvvetler Bando Okulları Komutanlığı, Türk Silahlı Kuvvetleri'nin bando icracısı kaynağıdır. Okul 3 yıllık meslek lisesi ve iki yıllık önlisans eğitimi verir. Günümüzde Türk Silahlı Kuvvetleri’nde, bazı okullarda ve belediyelerde bandolar bulunmaktadır.

Müzik

Kapela | Band | Band (Musik) | Band (music) | Banda musical | Ansambel (muusika) | Yhtye | Groupe de musique | Banna ceoil | Banda de música | להקה | Gruppo musicale | バンド (音楽) | Muziekgroep | Band | Zespół muzyczny | Banda musical | Band