รีเซพเตอร์

รีเซพเตอร์(อังกฤษ:receptor) ใน ชีวเคมี เป็นโปรตีนที่อยู่บน เซลล์ เมเเบรน (cell membrane)หรือใน ไซโตพลาสซึม (cytoplasm) หรือ เซลล์ นิวเคลียส (cell nucleus) ที่จะเชื่อมต่อกับโมเลกุลเฉพาะซึ่งเรียกว่า ลิแกนด์ (ligand) เช่น นิวโรทรานสมิตเตอร์, ฮอร์โมน หรือสารประกอบอื่นๆ และทำให้เกิดการเริ่มต้นตอบสนองของเซลล์ต่อลิแกนด์ นั้นๆ

Overview

transmembrane_receptor.png|thumb|right|ทรานเมมเบรน รีเซพเตอร์:E=เอ็กตราเซลลูลาร์ สเปซ; I=อินทราเซลลูลาร์ สเปซ; P=พลาสมา เมมเบรน]]

รีเซพเตอร์มีหลายรูปแบบขึ้นอยู่กับ ลิแกนด์ และหน้าที่ของมัน เช่น

บางรีเซพเตอร์โปรตีนเป็นเพอริเฟอรัล เมมเบรน โปรตีน (peripheral membrane protein)*ฮอร์โมน รีเซพเตอร์ และ นิวโรทรานสมิตเตอร์ รีเซพเตอร์ หลายตัวเป็น ทรานเมมเบรน รีเซพเตอร์ (transmembrane receptor) ชึ่งประกอบด้วยไลปิด 2 ชั้น (lipid bilayer)ของเซลล์ เมมเบรนรีเซพเตอร์พวกนี้แบ่งเป็น 2 ชนิด คือ
- เมตาโบโทรปิก รีเซพเตอร์ (Metabotropic receptor) เป็นรีเซพเตอร์คู่กับ จี โปรตีน(G protein)และมีผลต่อเซลล์ทางอ้อมผ่านเอ็นไซม์ที่ควบคุม ไอออน แชนแนล (ion channel)
- ไอโอโนโทรปิก รีเซพเตอร์ (Ionotropic receptor) ประกอบด้วยรูกลางที่ทำหน้าที่ประตู ลิแกนด์-เกตเตด ไอออน แชนแนล
รีเซพเตอร์ประเภท อินทราเซลลูลาร์ โปรตีน (intracellular proteins) เช่น สเตอรอยด์ฮอร์โมน รีเซพเตอร์ รีเซพเตอร์บ่อยครั้งสามารถเข้า เซลล์ นิวเคลียส และมีผลต่อ การแสดงออกทางพันธุกรรม (gene expression)
รูปร่างและบทบาทของรีเซพเตอร์มีผลต่อฤทธิ์ของยา ณ จุดเชื่อมต่อบนรีเซพเตอร์

ทรานเมมเบรน รีเซพเตอร์ (Transmembrane receptors)

เมตาโบโทรปิก รีเซพเตอร์ (Metabotropic receptor)

จี โปรตีน-คูเปรด รีเซพเตอร์ (G protein-coupled receptors)

รีเซพเตอร์ รู้จักกันในชื่อ 7 ทรานเมมเบรน รีเซพเตอร์ หรือ 7TM รีเซพเตอร์.

"มัสคารินิก อะซิทิลคอลีน รีเซพเตอร์ "หรือ Acetylcholine receptors (Muscarinic acetylcholine receptor-Acetylcholine และ ^*])
อะดีโนซีน รีเซพเตอร์ (Adenosine receptor-Adenosine)
อะดรีโนเซพเตอร์ (Adrenoceptor-Adrenergic receptor adrenaline, and other structurally related hormones and drugs)
กาบา รีเซพเตอร์ , Type-B (GABA receptor-γ-Aminobutyric acid or GABA)
แองกิโอเทนซิน รีเซพเตอร์ (Angiotensin receptor-แองกิโอเทนซิน)
แคนนาบินอยด์ รีเซพเตอร์ (Cannabinoid receptor-แคนนาบินอยด์)
คอลีซีสโตคินนิน รีเซพเตอร์ (Cholecystokinin receptor-คอลีซีสโตคินนิน)
โดพามีน รีเซพเตอร์ (Dopamine receptor-โดพามีน)
กลูคากอน รีเซพเตอร์ (Glucagon receptor-กลูคากอน)
เมตาโบโทรปิก กลูตาเมต รีเซพเตอร์ (Metabotropic glutamate receptor-กลูตาเมต)
ฮีสตามีน รีเซพเตอร์ (Histamine receptor-ฮีสตามีน)
โอลแฟคตอรี่ รีเซพเตอร์ (Olfactory receptor- โอลแฟคชั่น)
โอปออยด์ รีเซพเตอร์ (Opioid receptor-โอปออยด์)
โรดอปซิน (Rhodopsin-photoreceptor)
ซิคริติน รีเซพเตอร์ (Secretin receptor-ซิคริติน)
เซอโรโทนิน รีเซพเตอร์ (Serotonin receptor-เซอโรโทนิน 5-Hydroxytryptamine or 5-HT)
โซมาโตสแตติน รีเซพเตอร์ (Somatostatin receptor-โซมาโตสแตติน)
ฯลฯ...

ไทโรซีน ไคเนส รีเซพเตอร์ (Tyrosine kinase receptors)

อีริโทรพอยอีติน รีเซพเตอร์ (Erythropoietin receptor-Erythropoietin)
อินสุลิน รีเซพเตอร์ (Insulin receptor-Insulin)
รีเซพเตอร์ สำหรับ โกรว์ท แฟคเตอร์ (growth factor) & ไซโตคีน (cytokine)
ฯลฯ...

กัวนิลิล ไซเคลส รีเซพเตอร์ (Guanylyl cyclase receptors)

GC-A & GC-B: รีเซพเตอร์ สำหรับ เอเทรียล-เนตริยูรีติก เปปไทด์ (Atrial-natriuretic peptide-ANP) และ เนตริยูรีติก เปปไทด์ อื่น
GC-C: กัวนิลิน รีเซพเตอร์ (Guanylin receptors)