ทรงคล้ายทรงกลม หรือ สเฟียรอยด์ (spheroid) ในทางคณิตศาสตร์ หมายถึง ผิวกำลังสอง ใน 3 มิติ ที่ได้จากการหมุนวงรีรอบแกนมุขสำคัญ หากรูปวงรีนั้นหมุนรอบแกนเอก ผิวที่ได้เรียกว่า ทรงคล้ายทรงกลมแบนข้าง (prolate spheroid) ซึ่งมีรูปคล้ายลูกรักบี้ หรือ เมล็ดข้าว หากรูปวงรีนั้นหมุนรอบแกนโท ผิวที่ได้เรียกว่า ทรงคล้ายทรงกลมแบนขั้ว (oblate spheroid) ซึ่งมีรูปเหมือนลูกโลก

ทรงคล้ายทรงกลม คือ ทรงรีที่มีแกน(ในภาษาอังกฤษเรียก semi-axis เพื่อแสดงความแตกต่างจาก axis ซึ่งหมายถึงแกน)ของรูปสองแกนยาวเท่ากัน ดังแสดงในสมการ

$\backslash frac\{x^2\}\{a^2\}+\backslash frac\{y^2\}\{a^2\}+\backslash frac\{z^2\}\{b^2\}=1$

ทรงคล้ายทรงกลมแบนข้าง มี แกนโทสองแกน สั้นกว่า แกนเอกหนึ่งแกน (b = a < c)

ทรงคล้ายทรงกลมแบนขั้ว มี แกนโทสองแกน ยาวกว่า แกนเอกหนึ่งแกน (b = a > c)

ทรงคล้ายทรงกลมแบนข้างทรงคล้ายทรงกลมแบนขั้ว

ทรงกลม เป็นชนิดพิเศษของ ทรงคล้ายทรงกลม โดยวงรีที่ใช้กำเนิดทรงรีนั้นเป็นวงกลม

ปริมาตร

---

ทรงคล้ายทรงกลมแบนข้าง:

• มีปริมาตร $\backslash frac\{4\}\{3\}\backslash pi\; a\; b^2$

ทรงคล้ายทรงกลมแบนขั้ว:

• มีปริมาตร $\backslash frac\{4\}\{3\}\backslash pi\; a^2\; b$

โดยที่

• a คือ ความยาวแกนเอก
• b คือ ความยาวของแกนโท

พื้นที่ผิว

---

ทรงคล้ายทรงกลมแบนขั้ว มีพื้นที่ผิว

$\backslash pi\backslash left(2\; a^2\; +\; \backslash frac\{b^2\}\{e\}\; \backslash log\backslash left(\backslash frac\{1+e\}\{1-e\}\backslash right)\; \backslash right)$

ทรงคล้ายทรงกลมแบนข้าง มีพื้นที่ผิว

$2\backslash pi\; b\backslash left(b\; +\; a\; \backslash frac\{\backslash arcsin\{e\}\}\{e\}\backslash right)$

โดย e คือ ค่าความเบี้ยว (eccentricity) ของวงรี และมีค่า

$\backslash sqrt\{1-\backslash frac\{b^2\}\{a^2\}\}$

พื้นผิว

Rotationsellipsoid | Spheroid | Esferoide | Sphéroïde | Sferoïde | Esferóide | Rotationsellipsoid