ภาษาส่วนใหญ่สามารถจะจำแนกให้อยู่ในตระกูลของภาษา (ซึ่งจะเรียกว่า "กลุ่มภาษา" ในบทความนี้) กลุ่มภาษาที่มีการจัดกลุ่มอย่างชัดเจน จะเป็นหน่วยทางวิวัฒนาการ กล่าวคือ ทุกสมาชิกจะสืบทอดมาจากบรรพบุรุษเดียวกัน ส่วนใหญ่แล้ว ภาษาบรรพบุรุษมักจะไม่เป็นที่รู้จักโดยตรง เนื่องจากภาษาส่วนใหญ่จะมีประวัติของการเขียนสั้นมาก อย่างไรก็ดี เป็นไปได้ที่จะค้นพบคุณสมบัติต่าง ๆ ของภาษาบรรพบุรุษโดยใช้วิธีการเปรียบเทียบ (Comparative method) -- เป็นวิธีการสร้างใหม่ที่คิดโดย นักภาษาศาตร์ในคริสต์ศตวรรษที่ 19 ชื่อ เอากุสต์ ชไลเกอร์ ซึ่งสามารถแสดงถึงสถานภาพของกลุ่มภาษาของกลุ่มจำนวนมากที่จะได้กล่าวถึงต่อไป

ตระกูลของภาษาสามารถแบ่งย่อยเป็นหน่วยที่เล็กลงไปอีก ซึ่งมักจะเรียกหน่วยย่อยว่า "สาขา" (เนื่องจากประวัติของกลุ่มภาษามักจะเขียนเป็นแผนผังต้นไม้)

บรรพบุรุษของกลุ่มภาษา (หรือสาขาของภาษา) เรียกว่า "protolanguage" เช่น protolanguage ของภาษากลุ่มอินโด-ยูโรเปียนที่สร้างใหม่เรียกว่า โปรโต-อินโด-ยูโรเปียน (Proto-Indo-European, ไม่เป็นที่รู้จักจากการเขียน เนื่องจากพูดกันในสมัยที่ก่อนจะมีการประดิษฐ์การเขียนขึ้น) ในบางกรณี สามารถจะระบุ protolanguage ได้เป็นภาษาที่รู้จักในสมัยประวัติศาสตร์ ด้วยเหตุนี้ ภาษาย่อยตามมณฑลชนบทต่าง ๆ ของภาษาละติน ("Vulgar Latin") ทำให้เกิดภาษากลุ่มโรมานซ์ปัจจุบัน ฉะนั้น ภาษาโปรโต-โรมานซ์จะค่อนข้างเหมือนกับภาษาละติน (ถ้าไม่ใช่ภาษาละตินที่นักเขียนคลาสสิกใช้เขียน) และภาษาย่อยของภาษานอร์สโบราณ (Old Norse) เป็น protolanguage ของภาษานอร์เวย์, ภาษาสวีเดน, ภาษาเดนมาร์ก และภาษาไอซ์แลนด์

ภาษาที่ไม่สามารถจัดได้อย่างแน่นอนลงไปในกลุ่มภาษาใด ๆ เรียกว่า ภาษาโดดเดี่ยว (Language isolate)

ภาษาธรรมชาติ

---

ตระกูลใหญ่ ๆ ของภาษา (จัดกลุ่มตามภูมิศาสตร์ โดยไม่คำนึงความสัมพันธ์ระหว่างตระกูล)

ในรายชื่อดังต่อไปนี้ ชื่อที่มี "เครื่องหมาย" ข้างหน้า เป็นกลุ่มภาษาที่รู้จัก หัวข้อทางภูมิศาสตร์ข้างบนใช้สำหรับการจัดกลุ่มต่าง ๆ ให้อยู่ในกลุ่มที่สามารถเข้าใจง่ายกว่ารายชื่อของกลุ่มภาษาที่เป็นอิสระกันที่ไม่มีโครงสร้าง อย่างเดียวความสัมพันธ์ทางภูมิศาสตร์ สะดวกสำหรับการทำเช่นนี้ อย่างไรก็ดี หัวข้อเหล่านี้ไม่เป็นการแนะนำเกี่ยวกับการจัดตระกูลใหญ่ ("super-families") จากกลุ่มที่ได้กล่าวไว้

กลุ่มภาษาในแอฟริกาและเอเชียตะวันตกเฉียงใต้

• ภาษากลุ่มแอฟโร-เอเชียติก (ฮามิโต-เซไมติก)
• ภาษากลุ่มไนเจอร์-คองโก
• ภาษากลุ่มไนโล-ซาฮารัน
• ภาษากลุ่มคอยซัน

กลุ่มภาษาในยุโรป และ เอเชียเหนือ ตะวันตก และใต้

• ภาษากลุ่มอินโด-ยูโรเปียน
• ภาษากลุ่มดราวิเดียน (บางคนรวมภาษากลุ่มดราวิเดียน ในตระกูลที่ใหญ่กว่า คือ ภาษากลุ่มเอลาโม-ดราวิเดียน)
• ภาษากลุ่มคอเคเซียน (โดยทั่วไปมักจะคิดเป็น 2 กลุ่มแยกกันคือ คอเคเซียนเหนือ และ คอเคเซียนใต้)
• ภาษากลุ่มอัลตาอิก (ถกเถียง)
• ภาษากลุ่มยูราลิก
• ภาษากลุ่มฮูร์โร-ยูราร์เตียน (สูญพันธุ์)
• ภาษากลุ่มยูคากีร์ (บางคนรวมกลุ่มบูคากีร์กับกลุ่มยูราลิก)
• ภาษากลุ่มชูคอตโก-คัมชัตกัน
• ภาษากลุ่มเยนิเซ-ออสต์ยัก
• ภาษากลุ่มอันดามัน

กลุ่มภาษาในเอเชียตะวันออก เอเชียตะวันออกเฉียงใต้ และแถบแปซิฟิก

• ภาษากลุ่มออสโตรเอเชียติก
• ภาษากลุ่มออสโตรนีเซียน (มาลาโย-โพลีนีเซียน)
• ภาษากลุ่มซิโน-ทิเบตัน (บางคนรวม ไท-กะได กับ หม่อง-เมียน กับภาษากลุ่มซิโน-ทิเบตัน)
• ภาษากลุ่มไท-กะได
• ภาษากลุ่มหม่อง-เมียน
• ภาษาพื้นเมืองในออสเตรเลีย (มีหลายตระกูล)
• ภาษาในปาปัว (มีหลายตระกูล)

กลุ่มภาษาในทวีปอเมริกา

บทความหลัก: ภาษาอเมริกันพื้นเมือง

• ภาษากลุ่มคาดโดอัน (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มคาตูคินัน (อเมริกาใต้) (3)
• ภาษากลุ่มคาริบ (อเมริกาใต้) (29)
• ภาษากลุ่มคาฮัวพานัน (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มเคเรส (อเมริกาเหนือ) (2)
• ภาษากลุ่มเคชวน (อเมริกาใต้) (46)
• ภาษากลุ่มเคียววา-ทาโนอัน (อเมริกาเหนือ) (6)
• ภาษากลุ่มจิวาโรอัน (อเมริกาใต้) (4)
• ภาษากลุ่มชอน (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มชาปากูรา-วานฮัม (อเมริกาใต้) (5)
• ภาษากลุ่มชาลิชัน (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มชิบชัน (อเมริกากลาง, อเมริกาใต้) (22)
• ภาษากลุ่มชูมาช (อเมริกาเหนือ) (7)
• ภาษากลุ่มโชโก (อเมริกาใต้) (10)
• ภาษากลุ่มซาปาโรอัน (อเมริกาใต้) (7)
• ภาษากลุ่มซามูโคอัน (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มซาลิวัน (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มซิวอัน (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มทาคานัน (อเมริกาใต้) (6)
• ภาษากลุ่มทูคาโนอัน (อเมริกาใต้) (25)
• ภาษากลุ่มทูปิ (อเมริกาใต้) (70)
• ภาษากลุ่มนัมบิกวารัน (อเมริกาใต้) (5)
• ภาษากลุ่มนา-เดเน (อาธาบัสกัน) (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มบาร์บาโคอัน (อเมริกาใต้) (7)
• ภาษากลุ่มพาโนอัน (อเมริกาใต้) (30)
• ภาษากลุ่มเพซัน (อเมริกาใต้) (1)
• ภาษากลุ่มเพนูเตียน (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มเพบา-ยากวน (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มมัสโคเจียน (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มมัสคอยอัน (อเมริกาใต้) (5)
• ภาษากลุ่มมาโคร-เก (อเมริกาใต้) (32)
• ภาษากลุ่มมาคุ (อเมริกาใต้) (6)
• ภาษากลุ่มมาตาโก-ไกวกูรู (อเมริกาใต้) (11)
• ภาษากลุ่มมายัน (อเมริกาเหนือ), (อเมริกากลาง)
• ภาษากลุ่มมิเซ-โซเก (อเมริกาเหนือ, อเมริกากลาง)
• ภาษากลุ่มมิซูมัลปัน (อเมริกากลาง)
• ภาษากลุ่มมูรา (อเมริกาใต้) (1)
• ภาษากลุ่มโมเซเตนัน (อเมริกาใต้) (1)
• ภาษากลุ่มยาโนมัม (อเมริกาใต้) (4)
• ภาษากลุ่มลูเล-วิเลลา (อเมริกาใต้) (1)
• ภาษากลุ่มวิโตโตอัน (อเมริกาใต้) (6)
• ภาษากลุ่มอเรากาเนียน (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มอเราอัน (อเมริกาใต้) (8)
• ภาษากลุ่มอราวาคัน (อเมริกาใต้, แคริบเบียน) (60)
• ภาษากลุ่มอรูตานิ-ซาเป (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มอลากาลูหัน (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มอัลจิก (รวมถึง อัลกอนเควียน) (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มอิโรควอยอัน (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มอินูอิต-อลิวต์ (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มอูโต-แอ็ซเทกัน (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มโอโต-มังเกวียน (อเมริกากลาง)
• ภาษากลุ่มไอมาราน (อเมริกาใต้) (3)
• ภาษากลุ่มฮัวเวียน (อเมริกาเหนือ)
• ภาษากลุ่มฮารากมเบต (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มฮูรุ-ชิปายา (อเมริกาใต้) (2)
• ภาษากลุ่มโฮคัน (อเมริกาเหนือ)

กลุ่มภาษา super-families ที่เสนอมา

• ภาษากลุ่มออสตริก
• ภาษากลุ่มอินโด-แปซิฟิก
• ภาษากลุ่มยูรัล-อัลไตอิก
• โปรโต-ปอนติก
• ภาษากลุ่มอิเบโร-คอเคเซียน
• ภาษากลุ่มอลาโรเดียน
• ภาษากลุ่มอเมรินด์
• ภาษากลุ่มมาโคร-ซิวอัน
• ภาษากลุ่มคองโก-ซาฮารัน
• Super-Families ที่รวมถึง ภาษากลุ่มอินโด-ยูโรเปียน
  • ภาษากลุ่มยูเรเชียติก
  • ภาษากลุ่มนอสเตรียติก
  • ภาษากลุ่มโปรโต-เวิลด์

ภาษาจำพวกคริโอล ภาษาจำพวกพิดจิน และภาษาสำหรับการค้า

• ภาษาชาบากาโน - ภาษาคริโอลที่มีพื้นฐานจากภาษาสเปน พูดในตอนใต้ของประเทศฟิลิปปินส์
• ภาษาชีนุก จาร์กอน
• ภาษาซังโก
• ภาษากลุ่มบิสลามิก
  • ภาษาบิสลามา
  • ภาษาโบรเคน
  • ภาษาพีจอน
  • ภาษาทอค พีซิน
• ภาษากลุ่มโปรตุเกส คริโอล
• ภาษาลิงกัว ฟรังกา
• ภาษาฮาวายเอียน คริโอล อิงลิช
• ภาษาฮิรี โมตุ
• ภาษาไฮเตียน คริโอล

ภาษาโดดเดี่ยว: Isolate Languages

ภาษามือ

• ภาษามืออเมริกัน (American Sign Language, ASL)
• ภาษามือออสลาน (Auslan) ใช้ในประเทศออสเตรเลีย
• ภาษามืออังกฤษ (British Sign Language, BSL)
• ภาษามือดัตช์ (Dutch Sign Language, NGT)
• ภาษามือควีเบก (Quebec Sign Language, LSQ)
• ภาษามือฝรั่งเศส (French Sign Language, LSF)
• ภาษามือเฟลมิช (Flemish Sign Language Vlaamse Gebarentaal, VGT)
• ภาษามือเยอรมัน (German Sign Language, Deutsche Gebärdensprache, DGS)
• ภาษามือเยอรมัน-สวิส (German-Swiss Sign Language, Deutschschweizer Gebärdensprache, DSGS)
• ภาษามือไอริช (Irish Sign Language. ISL)
• ภาษามือนิคารากัว (Nicaraguan Sign Language, LSN)
• ภาษามือไต้หวัน (Taiwanese Sign Language, TSL)

ภาษาธรรมชาติอื่น ๆ ที่มีความน่าสนใจเป็นพิเศษ

• ภาษาที่ใกล้สูญพันธุ์
• ภาษาที่สูญพันธุ์

ภาษาที่นอกเหนือจากภาษาธรรมชาติ

---

นอกจากภาษาที่ได้กล่าวไว้ข้างบน ซึ่งเกิดมาจากความสามารถในการพูดสื่อสารกันได้แล้ว ยังมีภาษาอื่น ๆ ที่มีคุณสมบัติที่สำคัญของภาษาเหล่านั้นด้วย

• ภาษาที่สร้างขึ้น
• ภาษาโปรแกรม

ลิงก์ภายนอก

---

• http://www.ethnologue.com/web.asp
• http://www.unilang2.org/main/families.php
• http://gebaren.ugent.be/

ภาษา | Taalfamilie | Familias lingüisticas | عائلات لغوية | Familia llingüística | ভাষা পরিবারসমূহ | Familhoù yezh | Seznam jazyků a jazykových rodin | Sprogfamilie | Sprachfamilie | Γλωσσική οικογένεια | Language family | Lingva familio | Familias de lenguas | Langues par famille | Nyelvcsalád | Familias linguistic | Rumpun bahasa | Famiglie linguistiche | 語族 | 어족 | Kalbų šeimos | Taalfamilies | Språkfamiliar | Liste over språkfamilier | Rodzina językowa | Família de línguas | Familii de limbi | Генетическая классификация языков | Language families and languages | Jezikovne družine in jeziki | மொழிகளும், மொழிக் குடும்பங்களும் | Pamilya ng mga wika | Dil aileleri | 语言系属分类