| |||||||||||||||||||||||||||||||
| Dane ogólne | |||||||||||||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Nazwa, symbol, l.a.* | Węgiel, C, 6 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Własności metaliczne | niemetal | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Grupa, okres, blok | 14 (IVA), 2, p | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Gęstość, twardość | 2267 kg/m3 0,5 (grafit) 10,0 (diament) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Kolor | czarny (grafit, fuleren) bezbarwny (diament) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Własności atomowe | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Masa atomowa | 12,0107 u | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Promień atomowy (obl.) | 70 (67) pm | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Promień kowalencyjny | 77 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Promień van der Waalsa | 170 pm | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Konfiguracja elektronowa | |||||||||||||||||||||||||||||||
| e- na poziom energetyczny | 2, 4 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Stopień utlenienia | 4, 2 | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Własności kwasowe tlenków | lekko kwaśne | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Struktura krystaliczna | heksagonalna | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Własności fizyczne | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Stan skupienia | stały | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Temperatura topnienia | 3773 K (3500 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Temperatura wrzenia | 5100 K (4827 °C) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Objętość molowa | 5,29×10-6 m3/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Ciepło parowania | 355,8 kJ/mol (sublimuje) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Ciepło topnienia | brak (sublimuje) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Ciśnienie pary nasyconej | 0 Pa | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Prędkość dźwięku | 18350 m/s | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Pozostałe dane | |||||||||||||||||||||||||||||||
| Elektroujemność | 2,55 (Pauling) 2,50 (Allred) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Ciepło właściwe | 710 J/(kg*K) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Przewodność właściwa | 6,1×104 S/m | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Przewodność cieplna | 129 W/(m*K) | ||||||||||||||||||||||||||||||
| I Potencjał jonizacyjny | 1086,5 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
| II Potencjał jonizacyjny | 2352,6 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
| III Potencjał jonizacyjny | 4620,5 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
| IV Potencjał jonizacyjny | 6222,7 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
| V Potencjał jonizacyjny | 37831 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
| VI Potencjał jonizacyjny | 47277 kJ/mol | ||||||||||||||||||||||||||||||
| Najbardziej stabilne izotopy* | |||||||||||||||||||||||||||||||
|
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne. |
||||||||||||||||||||||||||||||
| *Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu | |||||||||||||||||||||||||||||||
Węgiel (C, łac. carboneum) jest niemetalem, pierwiastkiem należącym do czwartej grupy głównej. Stabilne izotopy to 12C oraz 13C. Ważnym niestabilnym izotopem jest 14C (powstający z 14N w górnych warstwach atmosfery), gdyż jest on używany do datowania.
Zawartość węgla w skorupie ziemskiej wynosi 0,018%.
Węgiel był znany już ludziom pierwotnym. Jako pierwszy za pierwiastek chemiczny uznał go Antoine Lavoisier.
Węgiel posiada następujące odmiany alotropowe:
W naturze węgiel występuje też jako bezpostaciowa sadza. Naturalne złoża węgla kamiennego i węgla brunatnego to mieszanina węgla w postaci grafitu, sadzy i różnego rodzaju zanieczyszczeń.
Liczba znanych związków węgla jest ponad 10 razy większa niż liczba wszystkich znanych związków innych pierwiastków. Wynika to głównie, z jego znaczenia biologicznego, powodującego że na badania związków węgla poświęca się znacznie więcej czasu i nakładów niż na inne działy chemii. Oprócz organiczych związków węgla duże znaczenie mają też dwutlenek węgla, tlenek węgla kwas węglowy, węglany oraz węgliki.
Węgiel stanowi podstawę życia na Ziemi, gdyż z jego związków są zbudowane praktycznie wszystkie struktury organizmów żywych.
Węgiel jest jednym z paliw kopalnych i ważnym źródłem nieodnawialnej energii. Uważa się, że spalanie węgla, a także innych kopalnych paliw przyczynia się do powstawania efektu cieplarnianego.
W postaci czystej węgiel jest albo czarnym, łamliwym ciałem stałym (grafit), albo bardzo twardym i przezroczystym ciałem stałym (diament). Jego postacie czyste są stosowane jako koks i węgiel opałowy do produkcji energii cieplnej, jako sadza w poligrafii, jako diament w jubilerstwie, urządzeniach pomiarowych i narzędziach do skrawania, a w formie bezpostaciowej jako węgiel aktywny stosowany do procesów filtracyjnych.
Koolstof | كربون | কার্বন | Въглерод | Carboni | Uhlík | Carbon | Carbon | Kohlenstoff | Süsinik | Άνθρακας | Carbon | Carbono | Karbono | Karbono | کربن | Carbone | Gualan | Carbono (elemento) | કાર્બન | 탄소 | Ugljik | Karbo | Karbon | Carbon (elemento) | Kolefni | Carbonio | פחמן | Carbonium | Ogleklis | Kuelestoff | Anglis | Koolstof | tabno | Szén | Јаглерод | Waro | Karbon | Koolstof | 炭素 | Karbon (grunnstoff) | Karbon | Carbòni | Kohlenstoff | Carbono | Carbon | Углерод | Carbon | Uhlík | Ogljik | Угљеник | Ugljenik | Karbon | Hiili | Kol | คาร์บอน | Cacbon | Karbon | Вуглець | Carbone | 碳
This article is licensed under the GNU Free Documentation License.
It uses material from the
"Węgiel (pierwiastek)".
Home Page • arts • business • computers • games • health • hospitals • home • kids & teens • news • physicians • recreation• reference • regional • science • shopping • society • sports • world