Owady

Owady
Argynnis paphia.jpg Perłowiec malinowiec (Argynnis paphia)
Systematyka

Domena	eukarioty
Królestwo	zwierzęta
Typ	stawonogi
Podyp	tchawkowce
Gromada	owady

Nazwa systematyczna Insecta Schemat budowy anatomicznej owada

robal.png
A- głowa B- tłów C- odwłok 1. czułek 2. ocelli dolne 3. ocelli górne (trzecie oko) 4. oko złożone (z fasetek) 5. zwój nadgardzielowy (mózg) 6. segment pocztkowy 7. arteria główna 8. układ kapilar oddechowych z tchawkami 9. segment środkowy 10. segment końcowy 11. skrzydło przednie (lub pokrywa skrzydłowa) 12. skrzydło tylne 13. jelito 14. serce 15. jajnik	16. jelito tylne 17. odcinek odbytowy 18. pochwa 19. łańcuszek nerwowy 20. cewki Malpighiego 21. poduszka 22. pazurki 23. stopa 24. goleń 25. udo 26. krętarz 27. wole 28. zwój nerwowy tłowiowy 29. biodro 30. gruczoł ślinowy 31. zwój okołogardzielowy 32. aparat gębowy

Owady (Insecta, przestarzale: insekty) – gromada stawonogów z podtypu tchawkowców. Najliczniejsza grupa zwierząt. Szacunkowa liczba gatunków owadów wynosi około 1,5 mln. Są to zwierzęta wszystkich środowisk lądowych, wtórnie przystosowały się też do środowiska wodnego. Były pierwszymi zwierzętami, które posiadły umiejętność aktywnego lotu. Rozmiary ciała owadów wahają się od 0,1 mm do ponad 350 mm. W Polsce do najliczniej reprezentowanych rzędów owadów należą: motyle, chrząszcze, błonkówki i muchówki. Owady mają olbrzymie znaczenie dla ekosystemów, są wśród nich też szkodniki (z ludzkiego punktu widzenia), organizmy pasożytnicze i komensale. Dużą grupę stanowią owady przenoszące choroby pasożytnicze, bakteryjne i wirusowe. Nauka zajmująca się owadami to entomologia.

Znaczenie owadów w przyrodzie

negatywne

Niszczą warzywa, jedząc je przenoszą choroby, często śmiertelne dla ludzi i zwierzęt.

pozytywne

Zapylają kwiaty, z których potem otrzymujemy miód, owoce stanowią pokarm wielu grup zwierząt.

Morfologia funkcjonalna

Owady charakteryzują się na ogół niewielkimi rozmiarami ciała i zewnętrznym chitynowym szkieletem. Ich ciało podzielone jest na trzy części: głowę, tułów i odwłok składa się z 21 odcinków. Na głowie znajduje się para czułków, para złożonych oczu i otwór gębowy. Na segmentowanym tułowiu osadzone są trzy pary odnóży i skrzydła (u tych gatunków, u których występują). W odwłoku wyróżnić można struktury wydalnicze i rozrodcze.

Zróżnicowanie ekologiczne

Owady są bardzo zróżnicowaną ekologcznie grupą, zasiedlają najróżniejsze środowiska i wsiedliska. Ze względu na środowisko wyróżnia się kilka grup ekologicznych, np. owady wodne, owady lądowe, koprofaunę, nekrofaunę, gatunki ksylofagiczne, saprobiontyczne itd.

Podział systematyczny

Do podgromady owadów bezskrzydłych zalicza się tradycyjnie również trzy prymitywne grupy: skoczogonki, pierwogonki oraz widłogonki. Współcześnie coraz częściej entomologowie zgadzają się jednak, że grupom tym należy się status gromady; w związku z powyższym w Wikipedii zostaną omówione jako oddzielne gromady, a nie rzędy gromady owadów.

Podgromada: owady bezskrzydłe (Apterygota)
- Rząd: pierwogonki (Protura)
- Rząd: skoczogonki (Collemobola)
- Rząd: widłogonki (Diplura)
- Rząd: przerzutki (Microcoryphia)(*)
- Rząd: rybiki (Zygentoma)(*)
Dwa ostatnie rzędy są czasem klasyfikowane razem, jako szczeciogonki.
Podgromada: uskrzydlone (Pterygota)

Rząd: gladiatory (Mantophasmatodea)
Rząd: błonkówki (Hymenoptera)
Rząd: chruściki (Trichoptera)
Rząd: chrząszcze (Coleoptera)
Rząd: glebiki (syn, zoraptery) (Zoraptera)
Rząd: jętki (Ephemeroptera)
Rząd: karaczany (Blattodea)
Rząd: modliszki (Mantodea)
Rząd: motyle (Lepidoptera)
Rząd: muchówki (Diptera)
Rząd: nogoprządki (Embioptera)
Rząd: pchły (Siphonaptera)
Rząd: pluskwiaki równoskrzydłe (Homoptera)
Rząd: pluskwiaki różnoskrzydłe (Heteroptera)
Rząd: prostoskrzydłe (Orthoptera)
Rząd: psotniki (syn. gryzki) (Psocoptera)
Rząd: sieciarki syn. siatkoskrzydłe (Neuroptera, syn. Planipennia)
Rząd: skorki (Dermaptera)
Rząd: straszyki (Phasmida)
Rząd: termity (Isoptera)
Rząd: wachlarzoskrzydłe (Strepsiptera)
Rząd: ważki (Odonata)
Rząd: wciornastki (syn. przylżeńce) (Thysanoptera)
Rząd: widelnice (Plecoptera)
Rząd: wielbłądki (Raphidioptera)
Rząd: wojsiłki (Mecoptera)
Rząd: wszoły (Mallophaga)
Rząd: wszy (Anoplura)

Linki zewnętrzne