Menstruacja (miesiączka, ang. period, łac. menses) - krwawienie miesięczne - jest to fizjologiczne zjawisko polegające na cyklicznym złuszczaniu się nabłonka macicy (endometrium) pod wpływem charakterystycznych zmian stężenia hormonów płciowych (estrogenu i progesteronu), wynikających z układów wzajemnych sprzężeń zwrotnych między gonadami, przednim płatem przysadki mózgowej i podwzgórzem.

Pełen przebieg zmian hormonalnych, wraz z wynikającą z tego przebudową endometrium, przeobrażeniami środowiska pochwy, zmianą stanu gruczołów piersiowych, temperatury ciała, wpływu wegetatywnego układu nerwowego, układu krążenia, nastroju psychicznego i innych funkcji organizmu nazywamy cyklem miesięcznym.

Cykl miesięczny

---

Fizjologicznie menstruacja powtarza się regularnie co ok. 28 dni i trwa ok. 4 dni, ale 3-dniowe oraz do 8 dni także mogą występować. Pierwsza miesiączka (menarche) wyznacza początek okresu dojrzałości (występuje ok. 13 roku życia), a ostatnia wyznacza menopauzę, która stanowi linię graniczną między dojrzałością płciową a starością kobiety, ma miejsce ok. 45 roku życia. Fizjologicznie miesiączka ustaje tylko w czasie ciąży. Jej wykluczenie wskazuje na patologiczne podłoże zaprzestania miesiączkowania. Mianem eumenorrhoea określa się fizjologiczne krwawienie, którego objętość zawiera się w granicach 60-80 ml. Prawidłowo krew menstruacyjna nie krzepnie, ze względu na lokalny wzrost aktywności plazminy, która działa fibrynolitycznie.

W drugiej fazie cyklu miesięcznego, pod wpływem działania progesteronu, w głąb endometrium wrastają tzw. tętnice spiralne. W momencie zaprzestania wytwarzania progesteronu przez ciałko żółte dochodzi do ich skurczu, co powoduje niedokrwienie i złuszczenie się nabłonka. Spadek stężenia progesteronu jest sygnałem oznaczającym brak zagnieżdżenia się zarodka w jamie macicy. W ciąży, pod wpływem gonadotropiny kosmówkowej, dochodzi do przekształcenia się ciałka żółtego w ciałko żółte ciążowe, które jest warunkiem utrzymania i rozwoju płodu w pierwszych 4 miesiącach.

Patologia

---

W klasyfikacji zaburzeń miesiączkowania wyróżniono:

• amenorrhoea - brak miesiączki przez minimum 6 miesięcy
  • pierwotny
  • wtórny
• oligomenorrhoea - rzadko występujące krwawienia miesięczne - co 6-12 tygodni
• polymenorrhoea - krwawienia miesięczne występujące częściej niż fizjologicznie
• hypomenorrhoea - skąpe krwawienia miesięczne
• hypermenorrhoea - obfite krwawienia miesięczne, odchodzenie skrzepów krwi
• dysmenorrhoea - krwawienia miesięczne z towarzyszącymi silnymi bólami kolkowymi
• menorrhagia - krwawienia miesięczne bardzo obfite i trwające zbyt długo
• metrorrhagia - krwawienia acykliczne, często nie związane z cyklem miesięcznym

Ciekawostki

---

Długość cyklu menstruacji porównywalna jest z czasem obiegu Księżyca wokół Ziemi. W wielu starożytnych kalendarzach miesiąc też był równy temu okresowi i z tego wzięła się nazwa miesiączka. Nauka nie zna żadnego wyjaśnienia tej zbieżności.

Poza kobietami, jedynie naczelne samice ssaków przeżywają okresowe krwawienie z dróg rodnych.

Zobacz też: doczesna, endometrioza

Menstrual cycle | Menstruation | Menstruation | Menstruatiecyclus | Menstruaçao | Menstruation | ginekologia i położnictwo | Fizjologia człowieka