Metro

Related Topics:
Metrology :: Metroland :: Metropolis :: Metrosexuality :: Metro :: Metroid_Series :: Metroid :: Metropolitan :: Metropolitana :: Metronidazole

Warsaw Station 3.jpg]] Metro to potoczne określenie (wywodzące się od ang. Metropolitan Railway) szybkiej kolei miejskiej z niezależnym albo częściowo podziemnym korytarzem. Metro jest koleją elektryczną zdolną przewozić duże potoki pasażerów. Charakteryzuje się wagonami rozwijającymi wysoką prędkość i osiągającymi duże przyśpieszenia, jeżdżącymi pojedynczo lub w układach wielowagonowych na oddzielnych torach, korytarzami wydzielonymi od pojazdów innego typu ruchu i od ruchu pieszego, specjalną sygnalizacją, oraz wysokimi peronami. W 15 starych krajach UE istnieje obecnie przeszło 30 systemów metra, a ostatnie inwestycje to systemy w: Tuluzie (1993), Neapolu (1995), Bilbao (1997), Atenach (1998), Katanii (1999), Kopenhadze (październik 2002) i Porto (grudzień 2002).

Historia

Metro wagony.jpg | Metro Prague Construction Works Prosek.jpg W 1845 r. został otwarty podziemny tunel kolejowy, ciągnący się ok. 500 m pod ulicami Brooklynu (obecnie Nowy Jork). Pierwsza prawdziwa linia podziemna, z podziemnymi stacjami została otwarta w Londynie już 10 stycznia 1863. Zbudowana płytko metodą odkrywkową, łączyła ulice Bishop's Road (Paddington) i Farringdon i miała długość 6 kilometrów. Londyńskie metro szybko się rozrastało i powstawały kolejne linie. W 1890 r. otwarta została pierwsza zelektryfikowana linia na świecie obsługiwana przez City & South London Railway, jednak na większości linii do 1905 r. wagony ciągnięte były przez lokomotywy parowe, co wymagało zastosowania wiatraków i szybów dla wentylacji tuneli z dymu węglowego. Pierwszym tunelem pod wodą był tunel pod Tamizą wybudowany przez sir Marca Brunela i jego syna Isambarda. Początkowo projektowany dla ruchu konnego stał się częścią metra w roku 1869.

W 1870 r. otwarto eksperymentalną linię w Nowym Jorku, zamkniętą po trzech latach. Pierwsza kolej podziemna w kontynentalnej Europie pojawiła się w Budapeszcie w 1896 r. po zaledwie dwóch latach budowy. Łączyła Vörösmarty tér w centrum miasta z Széchenyi fürdő i była obsługiwana przez składy elektryczne. W tym samym roku oddano do użytku linię w Glasgow, w której wagony ciągnięte były po kablu do elektryfikacji w 1935.

86st station.jpg]] W 1900 r. zostało otwarte metro w Paryżu. Jego pełna nazwa – Chemin de Fer Métropolitain – była wiernym tłumaczeniem angielskiego London Metropolitan Railway – "Londyńska Kolej Miejska". W języku francuskim nazwa została skrócona do pojedynczego słowa – métro – przejętego następnie przez wiele innych języków, w tym polski.

Najstarszym systemem kolei podziemnej w Stanach Zjednoczonych jest Green Line (Zielona Linia) oddana w Bostonie w 1897 r. Pierwsza regularna podziemna linia w Nowym Jorku została oddana w 1904, choć pierwsze pociągi miejskie kursowały nad ziemią już prawie 35 lat wcześniej (nieistniejąca już Ninth Avenue Line otwarta w 1868 a zamknięta ostatecznie w 1958).

Pierwsza linia półkuli południowej została zbudowana w Buenos Aires (Argentyna) w 1913 r. Najstarszą linią Azji jest otwarta 30 grudnia 1927 r. tokijska linia Ginza. Jedynym systemem metra w Afryce jest metro w Kairze (1987).

Najmniejszą miejscowością, gdzie zbudowano metro jest Serfaus w Austrii, które ma 1200 mieszkańców.

Metro w Polsce

Pierwsze plany metra w Warszawie powstały już w okresie międzywojennym. Pierwsze poważne prace przerwał wybuch II wojny światowej. Krótko po wojnie powrócono do pomysłu budowy kolei podziemnej w Warszawie, szybko zmieniając koncepcję na rzecz metra głębokiego, zaawansowany projekt został jednak zarzucony z powodu kosztów i trudności przy budowie.

Działające Metro Warszawskie było formalnie budowane od 15 kwietnia 1983 r. (kiedy to został wbity w ziemię pierwszy pal stalowy na trasie wykopu podziemnej kolei), a gotowy odcinek metra otwarto 7 kwietnia 1995 r., z czteroletnim opóźnieniem. Istniejący odcinek północ-południe wciąż ulega rozbudowie, a w planach są kolejne dwie linie.

Od I połowy XX w. planowane jest metro w Łodzi. Istnieją dwie koncepcje, z których jedna Metro Łódź zakłada połączenie podziemną linią dwóch dworców kolejowych miasta, natomiast druga zakłada budowę linii przecinającej miasto w osi północ-południe. Nic jednak nie wskazuje na rozpoczęcie jakichkolwiek prac w tym zakresie.

Po wojnie metro było także planowane w Krakowie. Ze względu na koszty zdecydowano się jednak na budowę szybkiego tramwaju, który częściowo przebiegać będzie w tunelu (na odcinku Rondo Mogilskie – Politechnika ze stacjami podziemnymi przy Dworcu i Politechnice). Jego budowa już się rozpoczęła w ramach Krakowskiego Centrum Komunikacyjnego (część tuneli jest już gotowa), jednak ze względu na problemy z dotychczasowym tureckim wykonawcą, zakończenie inwestycji w terminie do połowy 2006 r. nie będzie możliwe.

Zobacz też

przegląd zagadnień z zakresu kolejnictwa

Linki zewnętrzne

metro

Gourt Home::Gourt :: Metro

Historia

Metro w Polsce

Zobacz też

Linki zewnętrzne