Gourt Home::Gourt :: Era kenozoiczna
Era kenozoiczna to era która rozpoczęła się od zagłady wielkich gadów, prawdopodobnie na skutek uderzenia wielkiego meteorytu w Ziemię (zobacz Wymieranie kredowe) i trwa do dziś. Era kenozoiczna bywa czasem określana mianem ery ssaków, owadów lub ery roślin kwiatowych, bowiem te grupy przeszły w niej równie intensywny rozwój ewolucyjny.
Najważniejsze wydarzenia
| Era | Okres (lat temu) | Epoka (lat temu) | Geologia | Biologia |
|---|---|---|---|---|
| Kenozoik | Neogen (23,03 mln do dziś) | holocen (11,5 tys. do dziś) | Ocieplenie klimatu, stopienie lądolodu skandynawskiego, powstanie Bałtyku. | Intensywny rozwój społeczności ludzkiej, wyginięcie wielkich ssaków |
| plejstocen (1,806 mln - 11,5 tys) | Ochłodzenie klimatu, masywne lądolody, okresy glacjałów i interglacjałów. Pod koniec: ustąpienie ostatniego lodowca ze środkowej Europy. | Pojawienie Homo sapiens, olbrzymie ssaki plejstoceńskie. | ||
| pliocen (5,332 mln - 1,806 mln) | Morze Śródziemne odzyskuje połączenie z Oceanem Atlantyckim, powstaje Przesmyk Panamski | Wymieranie lasów, rozprzestrzenienie trawożernych kopytnych. | ||
| miocen (23,03 mln - 5,332 mln) | orogeneza alpejska - powstają Alpy, Andy i Himalaje, powstanie Morza Śródziemnego | Stepowienie dużych obszarów. Istnieje już większość obecnych rodzin ptaków i ssaków. | ||
| paleogen (65 mln - 23,03 mln) | oligocen (33,9 mln - 23,03 mln) | duża aktywność wulkanów | pojawiają się jeleniowate, ewoluują pierwsze naczelne | |
| eocen (55,8 mln - 33,9 mln) | oddzielenie się Ameryki Północnej od Europy i Ameryki Południowej od Antarktydy. | pojawia się wiele występujących do dziś rzędów ssaków | ||
| paleocen (65,5 mln - 55,8 mln) | strefy subtropikalne sięgają do regionów polarnych | ssaki archaiczne |
Stary podział ery kenozoicznej (obowiązujący do 2004 r.)
| Era | Okres (lat temu) | Podokres (lat temu) | epoka (lat temu) |
|---|---|---|---|
| Kenozoik | czwartorzęd (1,87 mln do dziś) | holocen (12 tys. do dziś) | |
| plejstocen (1,87 mln-12 tys.) | |||
| trzeciorzęd (65 mln - 1,87 mln) | neogen (24 mln - 1,87 mln | pliocen (5,332 mln-1,806 mln) | |
| miocen (23,03 mln-5,332 mln) | |||
| paleogen (65 mln-24 mln) | oligocen (33,9 mln-23,03 mln) | ||
| eocen (55,8 mln-33,9 mln) | |||
| paleocen (65,5 mln-55,8 mln) | |||
Geologia
Intensywna orogeneza alpejska powoduje w paleocenie wyniesienie Gór Skalistych, a w następnych epokach wyniesienie gór Sierra Nevada i nowego pasma Gór Skalistych. Przez znaczną część eocenu Afryka i Ameryka Południowa są całkowicie odizolowane od lądów półkuli północnej.
Fauna
W erze mezozoicznej doszło do wykształcenia najpierwotniejszych ssaków - jajorodnych stekowców. Już w kredzie istniały ssaki żyworodne - torbacze, a nawet łożyskowce. Kenozoik charakteryzuje się dalszym rozwojem ssaków. Ssaki żyjące na początku paleocenu to przede wszystkim pozostałości kredowe: wieloguzkowce, torbacze i prymitywne ssaki łożyskowe. Nie ma dużych drapieżników. Na półkuli północnej pojawiają się pierwsze naczelne (Plesiadapiforma). Następuje intensywna ewolucja łożyskowców i ich specjalizacja. Pojawiają się pradrapieżne i prakopytne (paleocen). Eocen ("świt nowych czasów") zawdzięcza swą nazwę faktowi, że w czasie jego trwania pojawia się wiele występujących do dziś rzędów ssaków, a także niektóre istniejące nadal rodziny. Do najbardziej wyspecjalizowanych należą: nietoperze, walenie i syreny. Wtedy też pojawiaja się lemurowate i wyrakowate. Parzystokopytne reprezentowane są m.in. przez maleńkiego "jelenia" Diacodexis, a nieparzystokopytne przez pierwszego konia - Hyracotherium.
Flora
We wczesnym trzeciorzędzie wokół biegunów rozciągają się lasy wielkolistnych drzew zrzucających liście na zimę. Pozostałe obszary globu porastają lasy tropikalne.
Cenozoicu | Senozoeg | Cenozoic | Kenozoikum | Nyere tid (jordalder) | Känozoikum | Kainosoikum | Cenozoic | Era Cenozoica | Kenozoiko | Cénozoïque | 신생대 | Cenozoico | קנוזואיקון | Cenozoïcum | 新生代 | Kenozoikum | Cenozóico | Kenotsooinen maailmankausi | Kenozoikum | 新生代
"Era kenozoiczna"