Dzik

Dzik (Sus scrofa L.) - gatunek ssaka łożyskowego z rzędu parzystokopytnych. Pierwotnie występował w Azji, Europie i północnej Afryce. Jako zwierzyna łowna został introdukowany w Australii, obu Amerykach, południowej Afryce i na wielu wyspach oceanicznych. W Polsce dzik jest pospolity, podlega sezonowej ochronie (lochy od 16 stycznia do końca sierpnia, a odyńce, wycinki, przelatki i warchlaki przez cały marzec). Jest w Polsce jedynym przedstwawicielem tzw. zwierzyny czarnej.

Wygląd

Długość ciała:

1,1-1,55 m

Długość ogona:

15-30cm

Wysokość w kłębie:

samce prawie metr

Masa ciała:

samce 50-190 kg; samice 35-100 kg. W Karpatach największe samce mogą osiągać prawie 350 kg, natomiast dziki południowoeuropejskie nie dorastają do połowy tej masy.

Ubarwienie:

Ubarwienie dzika jest zmienne. Może przechodzić od niemal czarnego przez brązowo-czerwone po płowe. Z powodu zwyczaju tarzania się w błocie jest zbliżone do barwy gleby wystepującej w rejonie życia osobnika. Niekiedy sierść na bokach jest tak pozlepiana na bokach żywicą, że tworzy pancerz zwany usmołem. Młode dzika, warchlaki, do 3-4 miesiąca życia mają wzdłuż tułowia czarne pasy.

U tego gatunku jest wyraźnie zaznaczony dymorfizm płciowy. Odyniec (samiec) jest znacznie większy od lochy (samicy), a w starszym wieku bardzo rozrastają mu się fajki (kły górne). Dolne kły, zwane szablami krzyżują się z fajkami i tworzą bardzo groźny oręż tego zwierzęcia.

Występowanie

Od północno-wschodnich krańców Afryki przez niemal całą Eurazję. Brak go jedynie w Skandynawii i na Wyspach Brytyjskich. W niektórych rejonach wskutek polowań jego liczebność jest ograniczona.

Środowisko

Dzik jest eurytopem, unika tylko terenów otwartych i górskich. Zasiedla głównie obszary o dużej lesistości, ponieważ w lasach znajduje pokarm oraz schronienie. Idealnym dla niego siedliskiem są lasy liściaste i lasy mieszane, gdzie znajduje się najwięcej typowego dla niego pokarmu. Optymalnym środowiskiem dla tego gatunku są prawdopodobnie lasy łęgowe. Dzik dzięki swej plastyczności ekologicznej jest jednym z najważniejszych i najliczniejszych dużych ssaków naszej strefy klimatycznej.

Status

liczny

Tryb życia

Zwierzę stadne, żyjące w grupach rodzinnych nazywanych watahami. W skład gromady wchodzi stara locha - przewodniczka oraz lochy z warchlakami (młode do osiągnięcia dojrzałości płciowej). Pozostałe osobniki są słabiej związane ze stadem. Odyńce rzadko wiążą się z grupą.

Dziki w ciągu dnia odpoczywają w barłogach lub tarzają sie w błocie. Wieczorem osobniki wyruszają na żer i pod osłoną nocy wychodzą z lasu na pola. Mogą być szkodnikiem upraw.

Dziki słabo widzą, za to posiadają doskonały węch i słuch. Biegają kłusem, w galop zrywają się rzadko i potrafią nim przebiec tylko kilkaset metrów. Dobrze pływają, dlatego występują na jeziornych i rzecznych wyspach.

W stadzie dziki bardzo lubią czyścić sobie nawzajem skórę, czochrając się o pnie drzew. Czasem leżą w barłogu bardzo stłoczone. Dzik jest agresywnym zwierzęciem i w niektórych sytuacjach odważnie szarżuje na wroga. Lochy z potomstwem są szczególnie niebezpieczne. Warchlaki dzika.JPG

Pożywienie

Dzik jest typowym wszystkożercą. Żywi się m.in. żołędziami, orzeszkami buczynowymi. Jest utrapieniem rolników, potrafi ryjąc poczynić wielkie szkody, zwłaszcza w uprawach roślin bulwiastych. W runie znajduje dżdżownice i inne owady, gryzonie których nory odnajduje węchem, kłącza roślin, grzyby. Zjada nawet padlinę.

Zdobywa pokarm głównie przekopując ziemię swym wrażliwym, wydłużonym ryjem (tzw. gwizdem).

Rozród

Okres godowy, zwany u dzików huczką, trwa zimą - od listopada do stycznia. Po 16-20 tygodniowej ciąży samura może wydać na świat nawet 12 młodych. Samura przed porodem układa sobie legowisko z roślin. Warchlaki rodzą się z otwartymi oczami i od razu ruszają za matką. W ciągu pierwszych dni walczą o miejsce przy sutkach, ale później ustala się już hierarchia karmienia. Są bardzo nieodporne na niskie temperatury i jak na parzystokopytne mocno uzależnione od troskliwej opieki matki. Ssą lochę przez 3 miesiące. Po 10 miesiącach wyglądają juz jak osobniki dojrzałe. Dziki w naturze dożywają 20 lat.

Wildsau mit Frischling.jpg

Ciekawostki

Dzik jest popularnym zwierzęciem łownym i jako taki doczekał się w języku myśliwych wielu szczegółowych określeń, pozwalających w krótkich słowach opisać zwierzę i jego zachowanie. Z czasem część tej terminologii weszła do języka codziennego, a także języka zoologów. Oto niektóre z tych określeń:

locha lub samura - samica dzika
warchlaki - młode do 1. roku życia
przelatki - młode w 2. roku życia
wycinki - samce od trzeciego do czwartego roku życia
odyńce - samce powyżej czwartego roku życia
buchtowanie - wzruszanie ziemi w poszukiwaniu pokarmu
ciamkanie lub chrapanie - odgłos wydawany przez dzika w czasie buchtowania
rufft - dźwięk ostrzegawczy wydawany przez lochy
wataha - stado dzików (podobnie jak u wilka)
fajki - kły górne odyńców
szable - ich kły dolne.

Jedną z bardziej znanych legendarnych mistyfikacji jest tzw. Hogzilla - monstrualnych rozmiarów dzik o wadze ponad 450 kg. W rzeczywistości mierzył on 2,25 m, a nie jak przypuszczano 3,60 m. Został upolowany 17 czerwca 2004 przez amerykańskiego myśliwego Chrisa Griffina. Hogzilli został poświęcony film dokumentalny wyemitowany w 2005 r. w kanale telewizyjnym National Geographic.

Zobacz też

Parzystokopytne

Gourt Home::Gourt :: Dzik