Cu - Zn - Ga   Zn Cd       Zn-TableImage.png Układ okresowy
Dane ogólne
Nazwa, symbol, l.a.*	Cynk, Zn, 30
Własności metaliczne	metal przejściowy
Grupa, okres, blok	12 (IIB), 4, d
Gęstość, twardość	7140 kg/m3, 2,5
Kolor	niebieskawoszary
Własności atomowe
Masa atomowa	65,409 u
Promień atomowy (obl.)	135 (142) pm
Promień kowalencyjny	131 pm
Promień van der Waalsa	139 pm
Konfiguracja elektronowa	href="http://articles.gourt.com/pl/argon">Ar3d104s2
e- na poziom energetyczny	2, 8, 18, 2
Stopień utlenienia	2
Własności kwasowe tlenków	amfoteryczne
Struktura krystaliczna	heksagonalna
Własności fizyczne
Stan skupienia	stały
Temperatura topnienia	692,68 K (419,53°C)
Temperatura wrzenia	1180 K (906 °C)
Objętość molowa	9,16×10-3 m3/mol
Ciepło parowania	115,3 kJ/mol
Ciepło topnienia	7,322 kJ/mol
Ciśnienie pary nasyconej	192,2 Pa (692,73 K)
Prędkość dźwięku	3700 m/s (293,15 K)
Pozostałe dane
Elektroujemność	1,65 (Pauling) 1,66 (Allred)
Ciepło właściwe	390 J/(kg*K)
Przewodność właściwa	16,6×106 S/m
Przewodność cieplna	116 W/(m*K)
I Potencjał jonizacyjny	906,4 kJ/mol
II Potencjał jonizacyjny	1733,3 kJ/mol
III Potencjał jonizacyjny	3833 kJ/mol
IV Potencjał jonizacyjny	5731 kJ/mol
Najbardziej stabilne izotopy*
izotop wyst. o.p.r s.r. e.r. MeV p.r. 64Zn 48,6% stabilny izotop z 34 neutronami 65Zn {syn.} 244,26 dni w.e. 1,352 65Cu 66Zn 27,9% stabilny izotop z 36 neutronami 67Zn 4,1% stabilny izotop z 37 neutronami 68Zn 18,8% stabilny izotop z 38 neutronami 72Zn {syn.} 46,5 godz β- 0,458 72Ga
Tam, gdzie nie jest zaznaczone inaczej, użyte są jednostki SI i warunki normalne.
*Wyjaśnienie skrótów: l.a.=liczba atomowa wyst.=występowanie w przyrodzie, o.p.r.=okres połowicznego rozpadu, s.r.=sposób rozpadu, e.r.=energia rozpadu, p.r.=produkt rozpadu, w.e.=wychwyt elektronu

Cynk (Zn, łac. zincum) to metal z XII grupy pobocznej. Posiada 23 izotopy z przedziału mas: 57-78. Trwałe są izotopy 64, 66, 67, 68 i 70.

Odkrycie

Odkryty w Indiach, lub Chinach przed 1500 p.n.e. Do Europy metal ten zawędrował dopiero w XVII wieku.

Występowanie

Występuje w skorupie ziemskiej w ilości 75 ppm w postaci minerałów - głównie są to blenda cynkowa i smitsonit.

Z punktu widzenia odżywiania duże ilości cynku znajdują się w ostrygach, chudym mięsie, drobiu i rybach. Dostarczają go również kasze i chleb pełnoziarnisty.

Właściwości fizyczne i chemiczne

Cynk metaliczny jest błękitnobiałym, kruchym metalem. Na powietrzu ulega podobnej do aluminium pasywacji. Cynk jest bardzo reaktywny zarówno w środowisku kwaśnym jak i zasadowym, nie reaguje jednak w obojętnym środowisku wodnym.

Związki

Najbardziej znanym związkiem cynku jest jego tlenek ZnO (biel cynkowa), który jest stosowany jako dodatek do farb i lakierów, oraz jako wypełniacz i stabilizator gumy i tworzyw sztucznych.

Zastosowanie

Najważniejsze zastosowanie technologiczne cynku to pokrywanie nim blach stalowych, w celu uodpornienia na korozję. Cynk jest też składnikiem wielu stopów, zwłaszcza z miedzią (mosiądz, brąz, tombak). Cynk stosowany jest też w ogniwach elektrycznych Daniella i Leclanchego.

Cynk zwiększa produkcję plemnikow (zob. znaczenie biologiczne).

Cynk jest jednym z mikroelementów i jest obecny w centrach aktywności wielu enzymów uczestniczących w przemianie białek i węglowodanów. Bierze udział między innymi w mineralizacji kości, tworzeniu się białek, gojeniu się ran, wpływa na pracę systemu odpornościowego, prawidłowe wydzielanie się insuliny przez trzustkę i stężenie witaminy A oraz cholesterolu. Ma swój udział w regulacji ciśnienia krwi i rytmu serca. Odpowiedzialny za syntezę związków regulujących wzrost i rozwój roślin.

Jego minimalne dzienne spożycie wynosi 5 mg, zalecane 15-20 mg.

Niedobór cynku powoduje niedokrwistość, spowolnienie tempa wzrostu, wady wrodzone, złe gojenie się ran, zapalenia skóry i utratę owłosienia, złą tolerancję glukozy. Może sprzyjać miażdżycy tętnic, ponieważ zmniejsza odporność komórek na uszkodzenia. U dzieci niedobór cynku sprawia, że są niższe niż rówieśnicy i gorzej się rozwijają umysłowo. Niedobór pierwiastka u roślin powoduje chlorozę i karlenie liści.

Cynk działa leczniczo na wrzody żołądka, uporczywe żylaki, reumatyzm, owrzodzenia, trądzik, choroby skórne.

Regularne zażywanie niektórych leków, w tym pigułek antykoncepcyjnych, oraz picie alkoholu wpływa na obniżenie poziomu cynku w organizmie człowieka.

Sole cynku(II) są rakotwórcze w dużych ilościach.

Pierwiastki chemiczne

Sink | خارصين | Cink | Цинк | Zinc | Zinek | Sinc | Zink (grundstof) | Zink | Tsink | Zinc | Zinc | Zinko | روی (فلز) | Zinc | 아연 | Zinko | Seng | Sink | Zinco | אבץ | Çînko | Zincum | Cinks | Cinkas | Cink | Konutea | Zink (element) | 亜鉛 | Sink | Sink | Zinc | سعنك | Zinco | Zinc | Цинк | Zinc | Zinok | Cink | Цинк | Cink | Sinkki | Zink | สังกะสี | Kẽm | Çinko | Цинк | 锌