Chemosynteza, jest to starszy ewolucyjnie od fotosyntezy i mniej od niej skomplikowany sposób samożywności. Przeprowadzają go organizmy nazywane chemoautotrofami, głównie bakterie, których źrodłem do asymilacji dwutlenku węgla (CO₂) są reakcje utlenienia prostszych związków nieorganicznych lub (co występuje bardzo rzadko) prostych połączeń węgla (jak na przykład metan). Pełni ona bardzo ważna rolę w obiegach pierwiastków ważnych biologicznie (azotu, węgla, fosforu). Tak jak u fotosyntetyzujących autotrofów, chemosynteza jest źródłem związków organicznych, czyli sześciowęglowych cukrów (jak na przykład glukoza) i ewentualnie związków trzywęglowych.

Chemosyntyzę można podzielić na dwa etapy:

1. utlenianie związku chemicznego (odpowiednik fazy jasnej fotosyntezy, w którym dany organizm wytwarza energie użyteczną biologicznie (ATP);
2. związanie CO₂ i produkcja glukozy (na tej samej zasadzie co faza ciemna fotosyntezy).

Przykłady chemosyntezy

---

Bakterie chemosyntetyzujące podzielono na:

• nitryfikacyjne:

bakterie z rodzaju Nitrosomonas (wykorzystują utlenianie amoniaku do azotynów - soli kwasu azotowego(III)):

2NH₃ + 3O₂ --> 3HNO₂ + 2H₂O + ENERGIA (ok. 664 kJ)

bakterie z rodzaju Nitrobacter (wykorzytują utlenianie azotynów do azotanów - soli kwasu azotowego(V)):

2HNO₂ + O₂ --> 2HNO₃ + ENERGIA (ok. 151 kJ)

• siarkowe:

bakterie z rodzaju Beggiatoa (utleniają siarkowodór do czystej siarki:

2H₂S + O₂ --> 2H₂O + 2S + ENERGIA (ok. 273 kJ)

bakterie z rodzaju Thiotrix (utleniają czystą siarke do kwasu siarkowego(VI):

2S + 2H₂O + 3O₂ --> 2H₂SO₄ + ENERGIA (ok. 1193 kJ)

• wodorowe:

bakterie z rodzaju Hydrogenomonas (utleniają wodór do wody):

2H₂ + O₂ --> 2H₂O + ENERGIA (ok. 479 kJ)

• żelaziste:

bakterie z rodzaju Ferrobacillus (utleniają sole żelaza(II) do soli żelaza(III)):

2Fe(HCO₃)₂ + 1/2O₂ + H₂O --> 2Fe(OH)₃ + 4CO₂ + ENERGIA (ok. 168 kJ)

• tlenkowęglowe:

bakterie utleniające tlenek węgla (CO) do dwutlenku węgla (CO₂):

CO + O₂ --> CO₂ + ENERGIA;

• metanowe:

bakterie utleniające metan do dwutlenku węgla:

CH₄ + O₂ --> CO₂ + 2H₂O + ENERGIA (ok. 445 kJ)

Biochemia | Biologia molekularna