Gourt Home::Gourt :: Cesarz
Cesarz (od łac. Caesar) - suwerenny monarcha zazwyczaj o randze wyższej niż król.
Pochodzenie tytułu. Rzym
Termin "cesarz" pochodzi od przydomka (ostatniego członu nazwiska) rzymskiego dyktatora Gajusza Juliusza Cezara. Pierwszym władcą, którego uznaje się za cesarza jest Oktawian August, który używał tytułów: imperator (łac. wódz, stąd pochodzi angielskie emperor - cesarz), princeps (pierwszy, od tego pochodzi ang. prince - książę) i august (termin nieprzetłumaczalny, w przybliżeniu zainaugurowany, czyli zaaprobowany przez augurów na drodze auspicjów).
Tytuł Cezar wziął się stąd, iż Oktawian August był adoptowanym synem Juliusza Cezara i tym samym dziedziczył jego nazwisko jako Gajusz Juliusz Cezar Oktawian (przed adopcją nazywał się Gajusz Oktawiusz). Nazwisko to naturalną koleją rzeczy dziedziczyli potomkowie Augusta, czyli kolejni władcy z dynastii julijsko-klaudyjskiej. Linia ta wygasła na Neronie, jednak do tej pory nazwisko Cezar tak zrosło się już z tronem imperium, że kolejny władca przyjął je niejako automatycznie.
Historia tytułu
W III wieku doszło do pierwszych podziałów cesarstwa. Coraz częściej krajem rządziło dwóch, czasami nawet czterech cesarzy. W roku 395 imperium rzymskie ostatecznie podzieliło się na dwie części. W 480 roku zmarł ostatni cesarz zachodni (rządzący już tylko Dalmacją Juliusz Nepos). Od tego momentu cesarze władali tylko we wschodniej części imperium rzymskiego, późniejszym Bizancjum.
W dużym stopniu na podstawie dokumentu zwanego donacją Konstantyna (który uznaje się już za falsyfikat) papiestwo uzyskało jadnak prawo do przyznawania tego tytułu na Zachodzie. Skorzystano z tego koronując Karola Wielkiego na cesarza rzymskiego w roku 800. Cesarstwo Franków co prawda szybko się rozpadło, ale jego powstanie pociągnęło za sobą utworzenie w X wieku Świętego Cesarstwa Rzymskiego. Cesarze bizantyńscy zniknęli razem z zagładą cesarstwa bizantyńskiego w XV wieku. Z czasem tytułu cesarskiego (a właściwie w tym przypadku imperatorskiego) zaczęli również używać władcy Rosji. W 1804 roku cesarzem koronował się Napoleon Bonaparte. Po Świętym Cesarstwie Rzymskim Narodu Niemieckiego tytuł cesarza przeszedł na austriacką monarchię Habsburgów. Najwięcej cesarstw, cztery, było w Europie od roku 1804 do 1806 (rosyjskie, austriackie, francuskie i Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego). Cesarstwa zniknęły z Europy w wyniku I wojny światowej.
Europejscy cesarze (i carowie) poza następcami Karola Wielkiego, cesarzami niemieckimi i austriackimi są uzurpatorami tytułu.
Kraje, których władców określamy cesarzami
- Chiny (od 221 p.n.e. do 1911)
- Etiopia (? - 1975)
- Japonia (jedyne obecnie istniejące cesarstwo)
- Rzym (od 27 p.n.e. do 476)
- Bizancjum (od 395 do 1453)
- Cesarstwo Karola Wielkiego
- Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego (od 962 do 1806)
- Bułgaria (X wiek) - car
- Serbia (XIV wiek) - car
- Rosja (od 1721 do 1917) - należy jednak pamiętać, że tytuł car pojawił się już w XVI wieku
- Wietnam (od 1802 do 1945) - od 1884 cesarstwo wietnamskie było kolonią republiki francuskiej
- Francja (Napoleon I, 1804-1815 i Napoleon III, 1852-1870)
- Haiti (w latach 1804 - 1806 i 1849 - 1859)
- Austria (od 1804 do 1918)
- Brazylia (Pedro I, 1822-1831 i Pedro II, 1831-1889)
- Niemcy (od 1871 do 1918)
- Meksyk (Augustin de Iturbide, 1822-1823 i Maksymilian Habsburg 1864-1867)
- Indie (za panowania brytyjskiego (1876-1947), cesarzami Indii byli władcy Wielkiej Brytanii)
- Mandżukuo (1934-1945) - protektorat Japonii
- Cesarstwo Środkowoafrykańskie (1976-1979).
Cesarzami określa się dość często (aczkolwiek nie całkiem poprawnie):
- wielkich chanów mongolskich
- szachów Persji (od 1934 Iranu) (a zwłaszcza szachów z dynastii Pahlawich panujących od 1925 roku)
- władców imperium Mogołów (1526-1857)
- sułtanów imperium otomańskiego (XIV wiek-1922).
Cesarzem Stanów Zjednoczonych Ameryki ogłosił się Joshua A. Norton (1859-1880)
Zobacz też
Cesarze rzymscy Politologia | Historia państwowości
Kejser Kaiser Emperor Emperador Imperiestro Empereur Keizer 皇帝 Kejsare 皇帝
"Cesarz"