Biologia

Biologia to nauka przyrodnicza o układach fizyko-chemicznych, do których można zastosować określenie "żywy", o życiu, ich pochodzeniu, rozwoju osobniczym, ewolucji, zależnościach między nimi, a także o powiązaniach między nimi i środowiskiem. Biologia stara się, używając metod naukowych, formułować ogólne prawa dotyczące wszelkich przejawów życia.

Biologia to termin wprowadzony w 1802 roku niezależnie przez dwóch przyrodników: Gottfrieda Reinholda Treviranusa i Jeana Baptiste Lamarcka w odniesieniu do gałęzi nauki zajmującej się organizmami żywymi; w wieku XX do obiektów zainteresowania biologii dołączyły wirusy, które trudno nazwać organizmami, ale raczej układami fizyko-chemicznymi, do których można zastosować określenie "żywy".

Biologia zajmuje się życiem i jego przejawami na różnych poziomach jego organizacji:

na poziomie molekularnym bada życie biologia molekularna, biochemia, biofizyka i do pewnego stopnia genetyka
na poziomie komórkowym jest to cytologia
na poziomie ponadkomórkowym - fizjologia, biofizyka, anatomia i histologia
na poziomie rozwoju osobniczego - biologia rozwoju
na poziomie dziedziczenia - genetyka i epigenetyka
na poziomie zachowania w grupie - etologia
na poziomie całej populacji - genetyka populacji, ekologia
na poziomie wielogatunkowych linii ewolucyjnych - systematyka
na poziomie zależności populacyjnych - ekologia i biologia ewolucyjna
na poziomie hipotetycznego życia pozaziemskiego - ksenobiologia, egzobiologia

Ze względu na obszerność tematu, biologia jest dzielona na wiele węższych działów (niektóre z nich nachodzą na inne nauki takie jak chemia), takich jak:

akarologia- nauka o roztoczach
algologia - nauka o glonach
anatomia - nauka zajmująca się budową organizmów roślinnych, zwierzęcych i człowieka.
antropologia - nauka o człowieku, jego pochodzeniu i stanowisku wśród istot żywych.
autekologia
bakteriologia
bioakustyka
biochemia - nauka mająca na celu poznanie procesów chemicznych zachodzących w organizmach żywych oraz substancji biorących udział w tych procesach
biocybernetyka
biofizyka
biogeografia - nauka o rozmieszczeniu organizmów na kuli ziemskiej; dzieli się na fitogeografię (rozmieszczenie roślin) i zoogeografię (rozmieszczenie zwierząt)
biomatematyka
biomechanika
biometria
bionika
biotechnologia- technologia wykorzystania organizmów lub ich składników (komórek, enzymów) do celów gospodarczych, przemysłowych np. do wytwarzania lub przetwarzania substancji, do otrzymywania organizmów o pożądanych cechach, do szybkiego masowego kopiowania organizmów
botanika - jedna z głównych dziedzin biologii zajmująca się budową, właściwościami, funkcjonowaniem, klasyfikacją i rozmieszczeniem roślin.
cytologia - nauka o budowie i czynnościach komórek roślinnych i zwierzęcych
dendrologia - nauka będąca dziełem botaniki i zajmująca się badaniem drzew i krzewów
ekologia - nauka badająca wzajemne zależności między organizmami, oraz między organizmami a ich środowiskiem, jak równie strukturę i funkcjonowanie żywej przyrody, a zwłaszcza ekosystemów
embriologia - nauka zajmująca się rozwojem zarodka roślin, zwierząt i człowieka
endokrynologia
entomologia - dział zoologii zajmujący się owadami
enzymologia
epigenetyka
etologia
ewolucjonizm
faunistyka
fitogeografia
fitopatologia
fitosocjologia
fizjologia - nauka badająca czynności życiowe roślin, zwierząt i człowieka
florystyka
genetyka - nauka o dziedziczności i zmienności organizmów.
herpetologia-nauka zajmująca się badaniem gadów i w coraz mniejszym stopniu płazów
histologia - nauka o tkankach
hydrobiologia - nauka zajmująca się organizmami żyjącymi w wodach
ichtiologia - nauka o rybach
immunologia
kariologia
kladystyka
lichenologia
malakologia - nauka o mięczakach
memetyka
mikologia - nauka o grzybach
mikrobiologia - nauka zajmująca się badaniem drobnoustrojów
morfologia - nauka zajmująca się badaniem pokroju i kształtu organizmów roślinnych i zwierzęcych oraz kształtu i struktury ich organów
neurobiologia
neurofizjologia
oceanografia
onkologia
ornitologia - nauka zajmująca się badaniem ptaków
paleobotanika
paleobiologia
paleontologia - nauka zajmująca się badaniem kopalnych organizmów roślinnych i zwierzęcych zachowanych w różnej postaci w skorupie ziemskiej
paleozoologia
parazytologia
pomologia - nauka o budowie, funkcjonowaniu oraz właściwościach użytkowych różnych odmian drzew i krzewów owocowych; stanowi dział sadownictwa
protozoologia- nauka o pierwotniakach
pterydologia - nauka o paprotnikach
socjobiologia
sozologia - nauka o ochronie środowiska.
systematyka - nauka biologiczna zajmująca się klasyfikowaniem gatunków roślinnych i zwierzęcych według ich pochodzenia i pokrewieństwa
teriologia
toksykologia
trichopterologia - dział entomologii zajmujący się chruścikami (Trichoptera)
weterynaria - nauka o stanie zdrowia, chorobach i ich leczeniu u zwierząt
wirusologia
zoocenologia
zoogeografia
zoologia - jedna z głównych dziedzin biologii zajmująca się budową, właściwościami, funkcjonowaniem, klasyfikacją i rozmieszczeniem zwierząt
zoopsychologia
zootechnika - nauka o metodach hodowli i użytkowania zwierząt

biologia molekularna- nauka o wpływie makrocząsteczek (zwłaszcza kwasów nukleinowych i białek) na przebieg procesów życiowych

Nauka o fenomenie życia

Biologia - to nauka o organizmach żywych, ich pochodzeniu, rozwoju i objawach życia. W obrębie biologii wyróżniamy szereg dziedzin:

Pomocą w zrozumieniu wielu problemów związanych z poznawaniem istot żywych są odkrycia fizyki i chemii. Choć do dziś nie udało się sformułować krótkiej i prostej definicji samego życia, to jednak jego cechy są stosunkowo dobrze zbadane. Ważnymi cechami życia są: odżywianie się, wzrost i rozwój, oddychanie, wydalanie, ruch, reagowanie na bodźce i rozmnażanie się. Taki opis atrybutów życia jest jednak zbyt ogólnikowy, choćby, dlatego że niektóre organizmy się nie przemieszczają w zauważalny sposób, inne zaś nie wydalają szkodliwych produktów przemiany materii.

Chcąc lepiej określić istotę życia, na początek zwróćmy uwagę na fakt, że wszystkie organizmy żywe zbudowane są z komórek (nie wykazują tej cechy wirusy, które uważa się za twory zajmujące pozycję przejściową pomiędzy światem istot żywych, a przyrodą nieożywioną). Ponadto każda kolejna komórka powstaje przez podział istniejącej już komórki. W każdej komórce zachodzą w podobny sposób procesy życiowe. W jądrze komórki zlokalizowany jest materiał genetyczny - kwas nukleinowy, który pozwala na dziedziczenie cech. Tak właśnie brzmią założenia teorii komórkowej wg Schleidena i Schwanna.

Materia ożywiona zorganizowana jest w sposób hierarchiczny. Wyróżnia się trzy główne poziomy organizacji żywej materii. Pierwszy poziom - komórkowy - obejmuje struktury komórkowe (organelle) jak i komórki. Drugi poziom - organizmalny - tworzą skupienia komórek(tkanki), a także narządy (organy), ich układy i wreszcie całe organizmy wielokomórkowe. Najwyższym i zarazem najmniej poznanym poziomem jest - ponadorganizmalny - tworzą zespoły organizmów: populacje i biocenozy. Wraz ze środowiskiem nieożywionym tworzą one ekosystemy i całą biosferę.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Portal Edukacyjny Przyrodnik : Aktualności ze świata nauki, kurs biologii, testy i sprawdziany, atlas roślin (drzew i krzewów), forum dyskusyjne
Biologia : Serwis nieaktualizowany od 2001 roku. Kursy biologii, botaniki, liczne artykuły popularnonaukowe, słownik biologiczny, linki do innych stron
Biologia - Wirtualny wszechświat: Serwis nieaktualizowany od 2002 roku. Liczne artykuły biologiczne, nowinki z biologii z lat 2000-2002.
pl.sci.biologia - grupa dyskusyjna poświęcona biologii

Biologia

Gourt Home::Gourt :: Biologia

Nauka o fenomenie życia

Zobacz też

Linki zewnętrzne