Bilans płatniczy - zestawienie (dochody - wpływy kontra wydatki - płatności) wszystkich transakcji dokonanych między rezydentami (gospodarką krajową) a nierezydentami (zagranicą) w danym okresie. Jest on sporządzany dla całej gospodarki narodowej. Bilans płatniczy Polski (za poszczególne miesiące, kwartały oraz lata) publikuje Narodowy Bank Polski. Zestawieniem komplementarnym dla bilansu płatniczego jest międzynarodowa pozycja inwestycyjna.

Metodologia tworzenia bilansu płatniczego różni się w zależności od kraju, jednak co do zasady powinna być zgodna z Balance of Payments Manual (BPM) publikowanym przez MFW. Ostatnia wersja BPM to wersja 5.

Kategorie bilansu płatniczego

1. Rachunek bieżący
   1. Obroty towarowe
   2. Usługi
   3. Dochody
   4. Transfery bieżące
2. Rachunek kapitałowy
3. Rachunek finansowy
   1. Inwestycje bezpośrednie
   2. Inwestycje portfelowe
   3. Pozostałe inwestycje
   4. Pochodne instrumenty finansowe
4. Saldo błędów i opuszczeń
5. Oficjalne aktywa rezerwowe

Charakterystyka sald składowych bilansu płatniczego

• Bilans obrotów bieżących - zawiera informacje o obrotach towarowych (zwane bilansem handlowym), a także: obrót usług, transfery pieniężne (społeczeństwa i rządu) oraz przepływy związane z dochodami z inwestycji. Bilans handlowy - daje obraz ile gospodarka eksportuje towarów, a ile ich importuje. Różnica pomiędzy tymi wielkościami odpowiada na pytanie, czy mamy doczynienia z deficytem handlowym (przewagą importu nad eksportem), czy z dodatnim bilansem handlowym (nadwyżce eksportu nad importem).
• Bilans obrotów kapitałowych - są to przepływy kapitałowe netto (kredyty eksportowe, kredyty bankowe, inwestycje bezpośrednie).

W bilansie płatniczym można wyróżnić dwa rodzaje transakcji: autonomiczne i wyrównawcze.

Autonomiczne to takie, które powstają w wyniku potrzeby osiągnięcia zysku, np. import jakiegoś dobra lub eksport w celu uzyskania nadwyżki (zysku).

Wyrównawcze to takie transakcje, które mają za zadanie skorygowanie stanu bilansu płatniczego np. na rynku walutowym dla przykładu forex, gdzie podstawowym prawem obowiązującym na tym rynku jest prawo popytu i podaży, które kształtuje cenę danej walutu wobec innej. Państwo w ramach transakcji wyrównawczej bilansu płatniczego uwalnia rezerwy walutowe, po to, żeby relacja innych walut do własnej waluty pozostawała względnie na danym poziomie. Pozostawienie samoregulacji relacji kursowych przy braku równowagi pomiędzy transakcjami autonomicznymi (między eksportem a importem) doprowadzić może do aprecjacji (wzrostu wartości jednej waluty względem drugiej) i załamania gospodarczego albo w najlepszym wypadku zahamowania wzrostu gospodarczego (wzrostu poziomu życia przeciętnego obywatela danego kraju).

Linki zewnętrzne

• Balance of Payments Manual 5
• dane polskiego bilansu płatniczego, publikowne przez NBP

Makroekonomia

Balança de pagaments | Zahlungsbilanz | Balance of payments | Balanza de pagos | Balance des paiements | מאזן תשלומים | Betalingsbalans | Balança de pagamentos | Platobná bilancia | Ödemeler dengesi