Ameby (
Amoeba) czyli
Pełzaki -
rodzaj pierwotniaków zaliczany do
typu korzenionóżek.
W ich cyklu życiowym występuje jedynie (dominuje?) postać pełzakowata, przedstawiciele żyją w środowisku wodnym lub jako pasożyty.
Przedstawicielem jest np. Pełzak okrężnicy (Amoeba coli).
Potoczne rozumienie tego terminu jest nieco odmienne, a w każdym razie znacznie szersze.
Budowa ameb
pelikula
Rząd pierwotniaków należących do
Lobosia z
gromady korzenionóżek (
Rhizopoda), grupujący gatunki nietworzące skorupek.
Pelikula ameb nagich (
Ameobida) jest cienka jak u
Amoeba proteus albo grubsza i mniej elastyczna jak u
Thecamoeba verrucosa i tworzy zgrubienia w czasie ruchu, zwłaszcza u tych gatunków, u których jest grubsza.
pseudopodia
U niektórych ameb glebowych występuje
stadium zarówno pełzakowate, jak i wytwarzające
wić. Gatunki różnią się trochę sposobem poruszania się. U niektórych wysuwane jest tylko jedno
pseudopodium, u innych kilka. Ruch powodowany jest przepływem
cytoplazmy zmieniającej stan skupienia (
zol-
żel) i zmianami w cytoszkielecie. Pseudopodia mogą różnić się kształtem zależnie od gatunku; zwykle są płatowate (
lobopodia), rzadziej nitkowate (
filopodia). Jednak ich kształt u tego samego gatunku może być zmienny, zależny od warunków środowiska (stężenie jonów,
pH itp.).
składniki cytoplazmy
Ameby będące zwykle fagotrofami mają
wakuole (wodniczki) pokarmowe. W cytoplazmie znajduje się wiele ziarnistości różnej wielkości. U niektórych gatunków występują
mitochondria, różne kryształy i cząstki materiałów zapasowych.
Ponadto w cytoplazmie ameb mogą żyć endosymbionty - bakterie lub glony, nadające komórce szare lub zielone zabarwienie.
jądro komórkowe
Liczba
jąder może być różna, od jednego do kilkuset, np. u
Chaos carolinensis, ameby tak olbrzymiej, że można ją oglądać gołym okiem. Niektóre gatunki z tej grupy występują w przewodzie pokarmowym bezkręgowców i kręgowców - jedne są nieszkodliwe, inne chorobotwórcze.
Zakażenie amebami
Potencjalnym źródłem zarażenia amebami są niedogotowane lub surowe
warzywa pochodzące z upraw nawożonych ludzkimi fekaliami. Wydaje się, że stosowane metody oczyszczania wody są wystarczające dla kontroli rozprzestrzeniania się tych gatunków, natomiast trudna jest kontrola handlarzy żywności.
Zob. Lobosia; Pełzakowica; Pierwotniaki; Sarcomastigophora; Zarodziowe.
Zobacz też:
Protisty
Juurjalgsed | Amoeboid | Rizópodo | Actinopoda