Zygmunt II August

Władca Polski
Zygmunt II August 1520-1572

Władca	od 1548 do 1572
poprzednik	Zygmunt I Stary
następca	Henryk Walezy

urodzony	1 sierpnia 1520 w Krakowie
zmarły	7 lipca 1572 w Knyszynie
koronowany	20 lutego 1530 w Krakowie
pochowany	w katedrze na Wawelu

Ojciec	Zygmunt I Stary
Matka	Bona Sforza

Zygmunt II August (ur. 1 sierpnia 1520 w Krakowie, zm. 7 lipca 1572 w Knyszynie) - od 1529 r. wielki książę litewski, od 1548 r. król Polski. W 1569 r. został władcą zjednoczonego państwa - Rzeczpospolitej Obojga Narodów.

Życie i działalność

Zygmunt II August, jedyny żyjący syn króla Zygmunta I Starego był ostatnim królem z dynastii Jagiellonów. Przebywał on od 1528 r. w Wilnie, jako wielki książę Litwy i już w 1529 r. został koronowany na króla, choć władzę tę sprawował jego ojciec jeszcze przez 19 lat.

Zygmunt II August, podobnie jak ojciec, oparł swe rządy na współdziałaniu z Senatem i magnaterią. Po śmierci w 1545 r. swej pierwszej żony Elżbiety Austriaczki z Habsburgów, zawarł w 1547 r. potajemnie małżeństwo z Barbarą Radziwiłłówną, przymuszony do niego przez jej braci, a wbrew woli swej matki Bony. Gdy małżeństwo to zostało ujawnione, zostało uznane przez magnaterię za mezalians, godzący w powagę korony polskiej. Mimo to Barbara została koronowana na królową Polski w 1550 r., ale już w następnym roku zmarła, pochowana została w katedrze wileńskiej. Zygmunt ożenił się jeszcze trzeci raz, z księżniczką austriacką, młodszą siostrą swej pierwszej żony – Katarzyną. Natomiast Bona, skłócona z synem i dworem królewskim, wyjechała do Bari we Włoszech, skąd pochodziła, i tam w 1557 r. zmarła, otruta przez zausznika hiszpańskich Habsburgów.

Polityka

W 1561 do Polski przyłączone zostały jako lenno Inflanty, od XIII w. opanowane przez Krzyżaków z Zakonu Kawalerów Mieczowych. Ostatni wielki mistrz tego zakonu Gotthard Kettler został lennikiem Polski z utworzonego świeckiego Księstwa Kurlandii i Semigalii. Rozpoczęła się wtedy pierwsza wojna północna o panowanie nad Bałtykiem (1563-1570). Między innymi z uwagi na problemy, związane z ciężką wojną o Inflanty, prowadzoną z carem Rosji Iwanem IV, król Zygmunt II August, szukając szerszego wsparcia wśród szlachty, zdecydował się na wprowadzenie postulowanych przez nią reform, m.in. podatkowych, gospodarczych i utworzenia stałego wojska. Skarb państwa zasiliła zwłaszcza tzw. "egzekucja dóbr", tj. zwrot części majątków rozdanych magnatom.

Korona i Litwa

Zygmuntowi II nie udało się zrealizować wszystkich zamierzonych reform, w tym zwiększenia stanu wojska, wobec braku zgody szlachty na podwyższenie podatków. Pozytywnie natomiast przebiegła unifikacja państwa. Objęła część ziem Śląska, Mazowsza i Prus Królewskich, zaś przede wszystkim 28 czerwca 1569 r. w Lublinie zawarta została unia, która połączyła ostatecznie Koronę i Litwę w jedno państwo Rzeczpospolitę Obojga Narodów ze wspólnym królem, sejmem, pieniądzem i polityką zagraniczną. Odrębne pozostały prawa, wojsko, skarb i urzędy. Podlasie, Wołyń, Kijowszczyzna znalazły się w Koronie. Unia przyspieszyła rozwój gospodarczy, społeczny i kulturalny Wielkiego Księstwa Litewskiego, prowadziła do polonizacji szlachty litewskiej i ruskiej oraz rozszerzała wpływy kultury polskiej aż na państwo rosyjskie.

Pierwsza wojna północna zakończyła się pokojem w Szczecinie, w którym dokonano podziału państwa inflanckiego Zakonu Kawalerów Mieczowych pomiędzy Szwecję, Danię, Rosję i Rzeczpospolitę. Polsce i Litwie przypadły Kurlandia i znaczna część Inflant.

Za panowania Zygmunta II miał miejsce rozkwit literatury i sztuki renesansowej.
Od jego imienia pochodzi nazwa miasta Augustów.

Zygmunt II August zmarł bezpotomnie w 1572 r. w Knyszynie, jako ostatni polski monarcha z dynastii jagiellońskiej. Kolejnym królem polskim, wybranym przez sejm elekcyjny był Henryk Walezy (1573-1574).

Rodzina

Kazimierz IV
Jagiellończyk
ur. 30 XI 1427
zm. 7 VI 1492

Elżbieta
Rakuszanka
ur. 1436
zm. 30 VIII 1505

Jan Galleazzo II
Sforza
ur. 20 VI 1469
zm. 21 X 1494

Izabela
Aragońska
ur. 2 X 1470
zm. 1 II 1524

Zygmunt I
Stary
ur. 1 I 1467
zm. 1 IV 1548

Bona
Sforza
ur. 2 II 1494
zm. 19 XI 1557

1 Elżbieta Habsburżanka ur. 9 VII 1526 zm. 15 VI 1545 OO 5 V 1543		2 Barbara Radziwiłłówna ur. 6 XII 1520 zm. 8 V 1551 OO 28 VII/6 VIII 1547	Zygmunt II August ur. 1 VIII 1520 zm. 7 VII 1572	3 Katarzyna Habsburżanka ur. 15 IX 1533 zm. 28 II 1572 OO po 23 VI w 1553	4 Barbara Giżycka ur. ? zm. po 1589 OO przed 1571 (konkubinat)

	4
Barbara ur. 8 IX 1571 zm. po 5 VI 1615

Żony

1. Elżbieta Habsburżanka (ur. 1526 - zm. 1545), córka Ferdynanda I Habsburga cesarza Austrii

2. Barbara Radziwiłłówna (ur. 1520 lub 1523 - zm. 1551), córka Jerzego Radziwiłła wojewody wileńskiego

3. Katarzyna Habsburżanka (ur. 1533 - zm. 1572), córka Ferdynanda I Habsburga cesarza Austrii

Zobacz też