Zielona Góra

Zielona Góra (niem. nazwa Grünberg in Schlesien) – miasto w Polsce Zachodniej; powiat grodzki; siedziba sejmiku i Marszałka województwa lubuskiego, starosty powiatu zielonogórskiego oraz władz gminy wiejskiej Zielona Góra. Obszar 58,32 km², liczba ludności 118,7 tys. (2004).

Historia miasta

Założona jako miasto przez przybyszów z zachodniej części Europy - głównie Flandrii i Niemiec, którzy jednak najprawdopodobniej nazwali miasto tak, jak nazywała się istniejąca już tu (obecna ulica Ceglana, u podnóża wzgórza Winnego/Ceglanego/Zielonego) polska wioska: Zielona Góra. Prawa miejskie otrzymała w 1323 roku (aczkolwiek kroniki mówią jedynie, iż otrzymała prawa miejskie zaraz po Kożuchowie, leżącym w obecnym powiecie nowosolskim).

Miasto przez niemal całą swoją historię związane było z Dolnym Śląskiem. Przez długi czas w księstwie głogowskim, a następnie, po jego podziale, w żagańskim. Od XIII wieku powoli zaczyna się proces depolonizacji. Wraz z całym Dolnym Śląskiem przechodzi w ręce najpierw czeskie, a potem niemieckie.

Uwaga: Zielona Góra nigdy nie wchodziła w skład historycznej krainy ziemi lubuskiej ze stolicą w obecnie niemieckim Lebus (Lubusz).

Gród posiadał fortyfikacje i zamek (najprawdopodobniej jednak drewniany, stąd nie pozostał po nim żaden ślad) - przedstawiał on jednak nikłą wartość strategiczną i najprawdopodobniej z rozkazu wizytującego te ziemie Jana Luksemburczyka został zburzony.

Z przekazów z XVII i XVIII wieku wiadomo, że ludność okoliczna ciągle jeszcze nosiła polsko brzmiące imiona i nazwiska, ale tylko jej część władała mową przodków. Przed II wojną światową Zielona Góra liczyła ok. 25 tysięcy mieszkańców. Po wojnie przeszła pod administrację polską stając się początkowo częścią województwa poznańskiego - zasiedlana była jeszcze do końca lat 70. XX wieku głównie przez repatriantów ze wschodu oraz przybyszów z pobliskiej Wielkopolski.

Praktycznie nie zniszczona w trakcie II wojny światowej (do nacierającej Armii Czerwonej wyszedł ówczesny proboszcz ks. Georg Gottwald i poinformował, że miasto nie zamierza się bronić). W 1950 roku władze zadecydowały o utworzeniu w Zielonej Górze stolicy nowego województwa.

Od tego momentu zaczyna się najlepszy okres w historii miasta, które wyrasta na ważny ośrodek kulturalny, turystyczny, uniwersytecki i przemysłowy. Na początku lat 60. XX wieku założono Wyższą Szkołę Inżynierską - pierwszą w województwie uczelnię wyższą, która następnie przemianowana została na Politechnikę Zielonogórską. Wkrótce na bazie Studium Nauczycielskiego powstaje Wyższa Szkoła Pedagogiczna. W 2001 roku Politechnika i WSP połączyły się, tworząc Uniwersytet Zielonogórski.

Winobranie

Wielu mieszkańców Polski Zieloną Górę kojarzy z winem, wzmiankowanymi już w 1314 roku winnicami, winobraniem i dorocznym organizowanym od 1852 roku barwnym korowodem. Szczególnie uroczyście (z udziałem 1300 winogrodników i winiarzy) obchodzono winobranie w roku 1850 - w 700-lecie istnienia zielonogórskich winnic.

Zobacz też: Winobranie w Zielonej Górze.

Gospodarka

Bezrobocie w Zielonej Górze (11,99%) jest najniższe w całym województwie lubuskim (stan na koniec grudnia 2005r.). Nie bez znaczenia dla rozwoju miasta jest bliskie położenie granicy z Niemcami (60 km).

Przemysł

Znane zielonogórskie firmy:

Hertz Systems
Lumel S.A.
Nordis
ADB Global
V&S Luksusowa
Falubaz S.A.
Novita
Zastal S.A.
PGNiG SA Oddział w Zielonej Górze
Ricosta

Handel i usługi

Miasto posiada bardzo dobrze rozwiniętą bazę handlową, m. in. :

4 hipermarkety (Auchan, Carrefour, Tesco, Makro)
centra handlowo-usługowe np. Galeria Grafitt, Galeria Ramzes, Meteor, DT Centrum, CH Polmozbyt, CH Topaz, Polon)
giełda samochodowa "Chynów"
kilkadziesiąt salonów samochodowych (m. in. Mercedes, BMW, Opel, VW, Seat, Skoda, Fiat, Alfa Romeo, Suzuki, Chrysler, Jeep, Daewoo, Land Rover, Peugeot, Citroen, Renault)
kilkanaście dużych supermatketów (m. in. Intermarche-3, MiniMal, Piotr i Paweł-2, Eko-2)
kilkanaście dyskontów spożywczych (m. in. Biedronka-6, Netto-3, Plus, Lidl)
markety i hurtownie budowlane (m. in. Castorama, Bricomarche, Nomi, Hobbyland, Gaja)
kilkadziesiąt stacji benzynowych (m. in. Orlen-5, Statoil-3, Shell, Apexim AB, BP, Jet-2, Horex)
kilkadziesiąt salonów telefonii komórkowej wszystkich sieci
banki (liczba): 49 oddziałów banków (region) w tym w Zielonej Górze 35 oddziałów;
towarzystwa ubezpieczeniowe (liczba): 34

Transport

Główne drogi krajowe: nr 3, nr 27, nr 32;
Główne drogi międzynarodowe: E 65;
Miasto posiada nowoczesną sieć obwodnic;
Bezpośrednie połączenia kolejowe (duże miasta) m. in.: Gorzów Wlkp., Świnoujście, Kołobrzeg, Bielsko-Biała, Terespol, Przemyśl, Katowice, Konin, Kraków, Kutno, Gdynia, Kostrzyn, Szczecin, Głogów, Poznań, Wrocław, Warszawa;
Bliskie położenie dwóch lotnisk: sportowo-rekreacyjnego w Przylepie (7 km) i towarowo-pasażerskiego w Babimoście (40 km);

Turystyka

do napisania...

Zabytki

Późnogotycki kościół - obecnie konkatedra św. Jadwigi (1372), odbudowany po pożarze w 1420 roku - najstarsza budowla w mieście,
Wieża Łazienna z XV w., zwana tez Głodową, choć jak twierdzą historycy, nigdy nikt w niej z głodu nie umarł. Jej zadaniem było wzmacnianie jednej z 4 bram miejskich, zwanej głogowską, choć czasami była także używana jako więzienie, czy areszt. Stanowi więc razem z dawnym więzieniem, gdzie obecnie urzęduje kuria Biskupia, jedyne pozostałości murów miejskich.
Ratusz z XV wieku,
Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej, dawny kościół ewangelicki Ogrodu Chrystusa. wzniesiony w latach 1746-1748,
Kościół p.w. Najświętszej Marii Panny zwany kaplicą na winnicy. Zbudowany w pierwszej połowie XIV wieku w dowód wdzięczności przez ocalałych Zielonej Góry od panujacej w 1314 roku zarazy.
Kościół pw. Matki Boskiej Królowej Polski, dawna kaplica staroluterańska wybudowana w 1866 roku.
Ewangelicki Kościół Jezusowy, dawny luterański kościół Chrystusowy. Budowany w latach 1909-1911.
Kościół parafialny pw. Najświętszego Zbawiciela, dawny kościół ewangelicki Zbawiciela. Budowany w latach 1915-1917.
Kapliczka wotywna na dzisiejszym Osiedlu Pomorskim postawiona w 1780 roku dla upamiętnienia ofiar zarazy, która 100 lat wcześniej spowodowała śmierć trzech czwartych mieszkańców Zielonej Góry. Budowla w stylu klasycystycznym, murowana z cegły,
Budynek przy ul. Sikorskiego 6, dawny Dom Stanów Ziemskich. Wybudowany w latach 1690-1692.
Plebania przy ul. Mickiewicza z XIV wieku,
Budynek przy ul. Lisowskiego 1-3, dawna szkoła ewangelicka otwarta w 1770 roku,
Budynek przy ul. Kościelnej 13, dawna szkoła katolicka,
Budynek Rektoratu Uniwersytetu Zielonogórskiego przy ul. Licealnej 9, dawne liceum dla dziewcząt,
Budynek Sądu Okręgowego przy pl. Słowiańskim 6, dawne Gimnazjum im. Fryderyka Wilhelma IV,
Budynek przy ul. Jedności 78 dawny Zajazd Poczty Kurierskiej z 1740 roku,
Wieża Braniborska z 1860 roku,
Dom winiarski na winnicy z 1818 roku

Edukacja

Zielona Góra jest ważnym ośrodkiem akademickim w regionie. Na uczelniach państwowych kształci się obecnie w Zielonej Górze prawie 25 tysięcy studentów.

Uniwersytet Zielonogórski
Uniwersytet Szczeciński - Instytut Filozoficzno-Teologiczny im. Edyty Stein w Zielonej Górze
Akademia Medyczna we Wrocławiu - Międzywydziałowy Ośrodek Dydaktyczny w Zielonej Górze
Zachodnia Wyższa Szkoła Handlu i Finansów Międzynarodowych

Kultura

Doroczne imprezy w Zielonej Górze:

Międzynarodowe Spotkania Muzyczne "Wschód - Zachód" (marzec-kwiecień)
Festiwal im. Anny German "Tańczące Eurydyki" (maj)
Festiwal Artystów Ulicznych - BuskerBus (czerwiec/lipiec)
Ogólnopolski festiwal Pokój i Dobro (sierpień)
Winobranie (wrzesień)

Zobacz też: Filharmonia Zielonogórska, Teatr Lubuski im. Leona Kruczkowskiego, Muzeum Ziemi Lubuskiej, Muzeum Etnograficzne, Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna, Biuro Wystaw Artystycznych, Big Band Uniwersytetu Zielonogórskiego, Zielonogórskie Zagłębie Kabaretowe.

Media

Gazeta Lubuska
Gazeta Wyborcza (wydanie lokalne)
Miesięcznik PULS (lokalny magazyn gospodarczy)
Radio Zachód
Radio Zielona Góra
Akademickie Radio Index
TVP3 Gorzów

Sport

Miasto jest aktywnym ośrodkiem sportowym.

ZKŻ Zielona Góra (żużel)
Zastal Zielona Góra (koszykówka)
Lechia Zielona Góra (piłka nożna)
AZS Gwardia Zielona Góra (siatkówka)
AZS Stelmet Zielona Góra (piłka ręczna)
Aeroklub Ziemi Lubuskiej w Przylepie k. Zielonej Góry

Rozrywka

W Zielonej Górze są m. in. :

3 kina (Wenus, Nysa, Newa)
kręgielnia (Magma)
2 duże dyskoteki (Winiarnia i Studio) oraz wiele mniejszych, kameralnych klubów z parkietem do tańczenia (m.in. Kotłownia, Kawon, Fanaberia, Peron 5, Carpe Diem, Spirala).

Lista osób związanych z Zieloną Górą

(w porządku alfabetycznym)

Joanna Brodzik - aktorka
Edward Czernik - skoczek wzwyż, olimpijczyk
Urszula Dudziak - wokalistka jazzowa
Patrycja Kosiarkiewicz - wokalistka, kompozytorka i twórczyni tekstów
Tadeusz Kuntze - malarz
Tomasz Lis - dziennikarz i wiceprezes Polsatu
Ryszard Peryt - reżyser, aktor
Maryla Rodowicz - piosenkarka
Józef Zych - polityk

Linki zewnętrzne

Informator miejski UM
Teatr Lubuski
Muzeum Ziemi Lubuskiej
Muzeum Etnograficzne
Wojewódzka i Miejska Biblioteka Publiczna
Biuro Wystaw Artystycznych
Studia Zielonogórskie
winobranie
zgora.pl - Zielonogórski Serwis WWW
ZielGora.pl - Zielonogórski Portal Internetowy
Internetowa Zielona Góra - Portal regionalny miasta
Strony zebrane w katalogu DMOZ (>150 stron)