Zasady – jedna z podstawowych grup związków chemicznych.

Zasada Arrheniusa

Według klasycznej, jonowej teorii Arrheniusa, zasada to związek chemiczny, który po wprowadzeniu do roztworu wodnego, na skutek dysocjacji z wydzieleniem anionów wodorotlenowych, zwiększa stężenie jonów OH⁻ i zmniejsza stężenie jonów H⁺ (zwiększa pH roztworu).

Zasada Brønsteda-Lowry'ego

Zasada wg definicji Brønsteda-Lowry'ego to każdy związek chemiczny, który w warunkach danej reakcji jest akceptorem (czyli inaczej przyjmującym) kationu wodorowego (H⁺) czyli protonu.

Z drugiej strony kwas to każdy związek, który może być donorem, czyli inaczej dostarczycielem protonu (kationu wodorowego).

Np. w reakcji:

HA + B → A^- + HB⁺

związek HA jest kwasem, a związek B zasadą.

Związki chemiczne (z wyjątkiem niektórych bardzo mocnych zasad i kwasów) mogą w zależności od warunków pełnić rolę kwasu lub zasady – związki takie nazywa się związkami amfoterycznymi.

W wyniku reakcji kwasów z zasadami powstają zazwyczaj sole będące mocnymi elektrolitami. Jeżeli kwas lub zasada nie są mocnymi elektrolitami, wówczas w wyniku reakcji takiej soli (a właściwie kationu lub anionu słabego elektrolitu) z wodą, czyli tzw. reakcji hydrolizy, powstają w roztworze cząsteczki takiego kwasu lub zasady.

Zasada Lewisa

Inną, bardziej ogólną definicję zasady podał Lewis: Zasada to związek, który jest donorem (dostarczycielem) w warunkach danej reakcji pary elektronowej (więc kwas jest akceptorem pary elektronowej).

W przypadku zasad definicja ta jest praktycznie jednoznaczna z definicją klasyczną, gdyż przyjęcie jonu wodorowego wiąże się z utworzeniem wiązania z atomem wodoru, przy czym oba elektrony tworzące to wiązanie muszą być dostarczone przez zasadę. Każda zasada będąca nią wg definicji klasycznej musi być więc też zasadą wg definicji Lewisa i vice versa.

Nie jest tak jednak w przypadku kwasów, gdyż definicja Lewisa obejmuje też związki, które zachowują się jak kwasy, bo mają silny deficyt elektronów, mimo że w ogóle nie posiadają w swojej strukturze atomu wodoru (np. chlorek glinu(III) AlCl₃).

Jeszcze bardziej ogólnym od kwasów i zasad Lewisa podziałem związków chemicznych pod kątem nadmiaru lub deficytu elektronów są pojęcia: elektrofil i nukleofil.

Zobacz też

• moc zasady, skala pH
• przegląd zagadnień z zakresu chemii

Chemia

Base química | Base (Chemie) | Alus (keemia) | Base (chemistry) | Base (química) | Base (chimie) | 염기 | Bazo | בסיס (כימיה) | Alkalium | Base | Base | Base | Base | Base (química) | Основание | Baza (kemija) | База | ด่าง (เคมี) | Bazơ | 碱