Wymiana gazowa (ang. gas exchange) - proces, w czasie którego dochodzi do dyfuzji gazów i ich wymiany między organizmem i jego otoczeniem. W wyniku wymiany gazowej z organizmu jest usuwany dwutlenek węgla i wprowadzany tlen. Dyfuzja gazów odbywa się poprzez powierzchnię oddechową, którą jest powierzchnia narządu oddechowego, a czasem nawet powierzchnia skóry (jak u płazów). Powierzchnia oddechowa charakteryzuje się znacznym pofałdowaniem (np. skrzela płuca) zapewniającym skuteczną wymianę gazów.

Wymiana gazowa może zachodzić:

• na zasadzie przeciwprądów (np. skrzela ryb kostnych)
• na zasadzie prądów równoległych (np. skrzela ryb chrzęstnych)

U człowieka wymiana gazowa przebiega w pęcherzykach płucnych, między ścianą pęcherzyka a oplatającymi ją naczyniami włosowatymi. Przez ścianę pęcherzyka i naczyń dyfundują gazy: tlen i dwutlenek węgla. Dyfuzja odbywa się z miejsc o większym stężeniu do miejsc o stężeniu mniejszym, zgodnie z gradientem stężeń. Cząsteczki tlenu dyfundują z pęcherzyków płucnych do krwi, w odwrotnym kierunku wędruje dwutlenek węgla. Tempo tych zjawisk zależy od ciśnień parcjalnych gazów.

Biochemia

Gas exchange | Gaswisseling | Breathe | 呼吸