Wiedza

Wiedza to dość niejednoznaczny termin który oznacza:

W filozofii, zagadnienie wiedzy sprowadza się do pytania jak poprawnie i wiarygodnie weryfikować zgodność zawartości fenomenów umysłowych (czyli wszelkie struktury informacyjne - głównie spostrzeżenia, teorie i przekonania) z zewnątrzną wobec tego umysłu rzeczywistością. W filozofii europejskiej, dość powszechny jest bowiem sąd, że wiedzą można nazwać tylko te fenomeny umysłowe, które można jakoś zweryfikować z zewnętrzną rzeczywistością, choć i ten sąd bywał krytykowany. Ogólnie ujmując wiedzę uznaje się za prawdziwe i uzasadnione przekonanie. Na gruncie filozofii wyróżnia się dwa główne podejścia: racjonalistyczne i empiryczne. W pierwszym zakłada się, że wiedza jest idealnym bytem, efektem procesów myślowych, jak dedukcja, w drugim zaś, że wiedza to efekt obserwacji rzeczywistości i czynienia założeń co do jej natury na podstawie indukcyjnej analizy pojedynczych obserwacji.
Psychologii, szczególnie kognitywnej – w szerokim rozumieniu wiedza to "ogół treści utrwalonych w umyśle ludzkim w wyniku kumulowania doświadczenia oraz uczenia się. (...) W węższym znaczeniu wiedza stanowi osobisty stan poznania człowieka w wyniku oddziaływania na niego obiektywnej rzeczywistości" M.: Wybrane narzędzia informatyczne pozyskiwania wiedzy i zarządzania i wiedzą, Prace Naukowe Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu nr 975, Wydawnictwo Akademii Ekonomicznej we Wrocławiu, Wrocław 2003, s. 372; tu też często zamiast pojęcia „wiedza” używa się terminu "pamięć".
Ekonomii – w I., Takeuchi H.: Kreowanie wiedzy w organizacji. Jak spółki japońskie dynamizują procesy innowacyjne, Polska Fundacja Promocji Kadr, Warszawa 2000, s. 55 przedstawia się, stwierdzenie, że dotychczas ekonomiści traktowali wiedzę jako zasób firm potrzebny do wytwarzania zysku, według tego poglądu każda firma działa na podstawie posiadanej wiedzy – "firma jako przechowalnia wiedzy".
Sztucznej inteligencji – wiedza to materiał wejściowy albo efekt działania algorytmów sztucznej inteligencji. Inaczej rzecz ujmując, część metod sztucznej inteligencji zajmuje się próbami formalizacji ludzkiej wiedzy celem automatycznego wnioskowania (np. systemy ekspertowe). Znane jest też odwrotne podejście. Dzięki zastosowaniu tych metod w dużych zbiorach danych można odnaleźć wiedzę o ich naturze (np. sieci neuronowe, algorytmy genetyczne, ekstrakcja wiedzy z danych).
Infologii – wiedza to układ opisany wyrażeniem w := < I, C, D >, gdzie w oznacza wiedzę, I – informacja, C – kontekst, D – doświadczenie B.: Informacja, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2004. Zatem źródłem wiedzy odbiorcy jest informacja, na której odbiór ma wpływ kontekst sytuacyjny oraz posiadane przez odbiorcę doświadczenie. Jest to rozumienie bliskie przyjętemu w niniejszej pracy. Na gruncie infologii wiedza może być również wyrażona jako zbiór zdań, które z informacji I pozwalają wyciągać wnioski V. Można zatem zapisać, że „w := { „jeżeli I (K, U, Q), to V”}, gdzie V oznacza wniosek, jaki doświadczony człowiek U jest gotów sformułować na podstawie informacji I (K) rozpatrywanej w kontekście problemu Q” B.: Informacja, Szkoła Główna Handlowa w Warszawie, Warszawa 2004, s. 123.
Nowa encyklopedia powszechna definiuje wiedzę jako „ogół wiarygodnych informacji o rzeczywistości wraz z umiejętnością ich wykorzystywania”.

Wiedza teoretyczna: Jest to termin, który zawiera w sobie wszelkie fenomeny umysłowe opisujące i porządkujące ogólnie zewnętrzną rzeczywistość (teorie, hipotezy, sądy przekonania, założenia itp.), które tworzy sobie we własnym umyśle każdy człowiek. Wiedza praktyczna: Jest to termin oznaczający posiadanie konkretnych umiejętności, potrzebnych do wykonania danego zadania. Rozróżnienie wiedzy teoretycznej od praktycznej jest dość łatwe. Jeśli np: przeczytaliśmy w jakiejś książce, że najszybszym stylem pływackim jest kraul to być może zgadzamy się z tym i nabieramy sami takiego przekonania. Spytani później o to jaki jest najszybszy styl pływacki odpowiemy z pełnym przekonaniem, że jest to kraul. To jest przykład wiedzy teoretycznej. Z posiadania tej wiedzy nie wynika jednak, że potrafimy sami pływać tym stylem. Aby się tego nauczyć, czyli posiąść praktyczną wiedzę polegającą na umiejętności pływania kraulem musimy się najpierw dowiedzieć, jakie należy wykonywać ruchy w trakcie pływania, a następnie przejść dość żmudną, praktyczną lekcję wykonywania tych ruchów w wodzie własnymi kończynami.

Wiedza osobista, przekazywana, faktyczna i rozumowa

Przymując na użytek tego krótkiego wywodu, że wiedza to zespół fenomenów umysłowych (czyli tego co zawiera umysł każdego człowieka), które z uzasadnionym prawdopodbieństwem możemy uznać za prawdziwe czyli zgodne z zewnętrzną rzeczywistością, łatwo zauważyć, że wiedzę tę nabywa się i weryfikuje na dwa generalne sposoby:

Poprzez osobiste obserwacje, przemyślenia i osobiście przeprowadzane eksperymenty. W ten sposób nabywa się osobistej wiedzy faktycznej. Taka wiedza, jakkolwiek wydaje się najbardziej pewna, posiada dość znaczne ryzyko niepewności i błędu, ze względu na swoją jednostkowość, niekompletność, możliwość poddania się iluzji lub autosugestii.
Poprzez przekaz od innych ludzi, czyli słuchanie innych ludzi, czytanie książek, oglądanie telewizji itp. Sam fakt, że nabyliśmy wiedzę poprzez przekaz jeszcze nie decyduje czy ona jest prawdziwa. Możemy być bowiem poddani świadomej lub nieświadomej manipulacji. Stąd wiedzę tę zwykle weryfikuje się poprzez zestawianie jej z własną wiedzą osobistą lub innymi źródłami wiedzy przekazywanej. Żródło wiedzy przekazywanej, które dana osoba uważa z dowolnych powodów za szczególnie wiarygodne nazywa się autorytetem. Autorytetem może być nie tylko konkretny człowiek, ale też określona książka lub instytucja. Siła oddziaływania autorytetu może być na tyle duża, że dana osoba przyjmuje wiedzę autorytetu za prawdę, nawet wbrew dotychczas zdobytej wiedzy osobistej.

Podział na wiedzę faktyczną i rozumową wynika z kolei z jej stosunku do faktów:

Wiedza faktyczna, nazywana też często pierwotną jest tylko zbiorem faktów i niczym więcej. Wiedza taka stanowi podstawową bazę dla innych rodzajów wiedzy, ale sama w sobie jest właściwie nieprzydatna.
Wiedza rozumowa pochodzi z procesu rozumowania. Proces ten może obejmować analizę faktów, ale może również być rozumowaniem czystym czyli całkowicie ignorującym wiedzę faktyczną. Zagadnienie poprawnego budowania wiedzy wtórnej z wiedzy pierwotnej, oraz wiarygodność wiedzy wtórnej pochodzącej z czystego rozumowania jest jednym z podstawowych zagadnień filozoficznych.

Zarządzanie wiedzą

W latach osiemdziesiąt zaczęła się rozpowszechniać koncepcja zarządcza traktująca wiedzę jako punkt wyjścia przy analizie funkcjonowania organizacji (zarządzanie wiedzą). Pojawiły się nawet koncepcje firmy jako przechowalni wiedzy, czy firmy jako zbioru procesów transferu wiedzy.

Filozofia | Psychologia poznawcza | Zarządzanie wiedzą

Linki do stron

Gourt Home::Gourt :: Wiedza

Wiedza osobista, przekazywana, faktyczna i rozumowa

Zarządzanie wiedzą

Linki do stron