article

Watykan, Państwo Watykańskie (wł. Città del Vaticano, Stato della Città del Vaticano) – państwo-miasto europejskie, enklawa w Rzymie, Włochy.

Watykan to siedziba najwyższych władz Kościoła rzymskokatolickiego, gdzie rezyduje papież. Nazywany jest również Stolicą Apostolską (łac. Sedes Apostolica, Sancta Sedes). Obywatele Watykanu to głównie dygnitarze kościelni, księża, zakonnice i gwardia szwajcarska. Oprócz tego do pracy przychodzi około 3.000 osób mieszkających poza murami Watykanu (pracownicy poczty, radia, gazety, dworca kolejowego i służby medycznej). Gospodarka opiera się na dochodach z pielgrzymek i wizyt w muzeach (rocznie od 4 do 7 mln turystów), rękodzieła i emisji znaczków pocztowych. Watykan ma prawo bicia własnych monet, które są często rarytasami numizmatycznym. Na terenie Watykanu znajduje się maleńka stacja kolejowa.

Historia

Historia Watykanu sięga IV wieku, kiedy cesarz rzymski przekazał biskupom Rzymu jeden z pałaców. W tym samym czasie zaczęli oni forsować prymat biskupa Rzymu nad pozostałymi biskupami chrześcijaństwa. Państwo Kościelne, władane przez papieży, powstało później. Jego powstanie związane były z odkryciem tzw. donacji Konstantyna, który jakoby miał darować papieżom Rzym wraz z okolicami. Państwo to utrzymało się do 1870, kiedy to armia króla Włoch Wiktora Emanuela II włączyła je do powstającego Królestwa Włoch. Papież nie zgodził się z tą decyzją i ogłosił się więźniem Watykanu. Dopiero w 1929 rząd włoski i Stolica Apostolska podpisali tzw. traktaty laterańskie, kończące spór.

Początkowo siedzibą papieży nie był sam Watykan lecz Lateran. Watykan był miejscem pielgrzymek do Grobu św. Piotra. Wokół już w pierwszych wiekach chrześcijaństwa zbudowano klasztory, przytułki i schroniska. Powstały też liczne kramy kupieckie obsługujące podróżujących. Pierwsze umocnienia obejmujące bazylikę św. Piotra i Mauzoleum Hadriana zostały zbudowane podczas pontyfikatu papieża Leona IV pod koniec IX wieku. Watykan stał się miejscem, gdzie papież mógł się schronić przed najeźdźcami. Przeniesienia siedziby papieskiej do Watykanu dokonał Grzegorz XI 17 stycznia 1377 po powrocie z Awinionu.

Konkordaty

Watykan podpisał z szeregiem państw umówy między Kościołem a państwem o statusie umowy międzynarodowej (konkordatów). Poniżej znajduje się niepełna lista państw, które podpisały konkordaty (w nawiasie podano datę ich ratyfikacji).

Galeria

Grafika:Watykan_Bazylika_sw_Piotra.JPG|Bazylika św. Piotra Grafika:Lightmatter vaticanmuseum.jpg|Muzeum Watykańskie Grafika:Ogrod_papieski.jpg|Ogród watykański Image:Sicht vom petersdom roma.jpg|Plac św. Piotra Image:Stpetersbasilicaholyspiritwindow.jpg|Witraże w oknach Bazyliki św. Piotra Image:Angels Bridge and Basilica di San Pietro (view at night).jpg|Watykan nocą Image:Rome Vatican Museums.jpg|Muzeum Watykańskie Image:Roma-villa.jpg|Pałac Gubernatora Image:St peters vat distance.jpg|Via della Conciliazione (Ulica Pojednania) Image:Petersdom von Engelsburg gesehen.jpg|Bazylika św. Piotra Image:Creation of Adam.jpg|Sufit w Kaplicy Sykstyńskiej Image:Piazza San Petro Fountain.JPG|Plac św. Piotra

Warunki naturalne

Całe terytorium państwa watykańskiego od trzech stron otoczone jest murami. W kraju znajduje się tam zespół pałacowo-kościelny z Bazyliką świętego Piotra, placem św. Piotra, pałacem oraz wiele gmachów galerii, muzeów i budynków administracyjnych. Watykan posiada też Papieską Akademię Nauk i Obserwatorium Watykańskie założone w 1572 roku, oraz Ogrody Watykańskie. Niektóre części Rzymu należą do Watykanu np: 5 uniwersytetów, wiele kościołów, Bazylika Laterańska, Biblioteka Laterańska, Radio Watykańskie i Telewizja Watykańska. Poza Rzymem znajduje się też letnia rezydencja papieża w Castel Gandolfo. Watykan posiada też swoją gazetę L'Osservatore Romano.

Atrakcje turystyczne

Bazylika

Zobacz więcej: Bazylika św. Piotra na Watykanie'''

Bazylika św. Piotra na Watykanie (wł. San Pietro in Vaticano) - zbudowana w latach 1506-1626 rzymskokatolicka bazylika na placu św. Piotra na Watykanie. To największy kościół na świecie (powierzchnia: 23,000 m²) i jedno z najważniejszych świętych miejsc chrześcijaństwa. Wedle tradycji stoi na miejscu ukrzyżowania i pochówku św. Piotra, uznawanego za pierwszego papieża - jego grób leży pod głównym ołtarzem. W bazylice i w jej podziemiach znajdują się także groby innych papieży w tym papieża Polaka - Jana Pawła II.

Oprócz bazyliki św. Piotra w Rzymie znajdują się jeszcze trzy inne kościoły mające tytuł bazyliki patriarchalnej. Są to:

Nauka

Najważniejszą instytucją naukową w Watykanie jest Papieska Akademia Nauk (założona w 1603 roku zreorganizowana w 1936). Ma 80 członków powoływanych przez papieża spośród wybitnych uczonych z całego świata (głównie przedstawicieli nauk matematyczno- przyrodniczych). Watykan nie prowadzi własnych badań naukowych, jest organem opiniodawczym papieża w sprawach nauki. Z nieteologicznej instytucji naukowych Watykanu najbardziej znane są: biblioteka (Bibliotheca Apostolica Vaticana), Pinacoteca Vaticana (założona w 1932, Muzea Watykańskie) i Watykańskie Muzeum Historyczne (założone w 1973 roku.). Pod egidą Watykanu działa 5 uniwersytetów: Papieski Uniwersytet Gregoriański (Gregorianum, założony w 1553), Papieski Uniwersytet Laterański (założony w 1824), Papieski Uniwersytet Świętego Tomasza z Akwinu (Angelicum, założone w 1909), Papieski Uniwesytet Urbana (założony w 1627), Papieski Uniwersytet Salezjański (założony w 1940), 7 kolegiów teologicznych, 5 instytutów studyjno-badawczych, m.in. największy ośrodek studiów biblijnych Papieski Instytut Biblijny (Biblicum, założony w 1909).

Tablice rejestracyjne

Na tablicach rejestracynych Watykanu znajdują się trzy czarne litery "SCV" oznaczające Watykan, oraz pięć cyfr - dla samochodów administracji, oraz dwie litery "CV" oraz pięć cyfr dla samochodów mieszkańców. Jednoślady posiadaja odpowiednio litery "SCV" i cztery cyfry - administracja, oraz litery "CV" i cztery cyfry - mieszkańcy. Istnieją ponadto tablice specjalne dla papieża i kardynałów - na białym tle czerwone litery "SCV" i cyfry od 1 do 100

Zobacz też

 

This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the "Watykan".

Home Page • arts • business • computers • games • health • hospitals • home • kids & teens • news • physicians • recreation• reference • regional • science • shopping • society • sports • world