Warzywa na straganie.jpg Warzywa to rośliny zielne (jednoroczne, dwuletnie lub wieloletnie), które służą człowiekowi za pokarm bez technologicznego przerobu - w postaci naturalnej. Mogą być spożywane w całości lub tylko częściowo (nasiona, kwiatostany, owoce, pędy, liście, korzenie).

Można je zjadać na surowo, ugotowane, usmażone lub upieczone. Używane są również w przetworach lub jako przyprawy. Uprawą i produkcją warzyw zajmuje się warzywnictwo.

Warzywa bardzo ważnym składnikiem odżywczym człowieka - stanowią źródło witaminy C i prowitaminy A, a także błonnika i składników mineralnych. Mają wysoką wartość biologiczną i dietetyczną.

Rośliny warzywne należą do wielu rodzin i pochodzą z różnych stron świata.

Wyróżniamy ich następujące grupy:

warzywa kapustne

• brokuł (Brassica oleracea var. botrytis italica)
• jarmuż (Brassica oleracea convar. acephala var. sabellica)
• kalafior (Brassica oleracea var. botrytis)
• kalarepa (Brassica oleracea var. gongylodes)
• kapusta brukselska (brukselka)(Brassica oleracea var. gemmifera)
• kapusta chińska (Brassica chinensis)
• kapusta głowiasta biała (Brassica oleracea var. capitata f. alba)
• kapusta głowiasta czerwona (Brassica oleracea var. capitata f. rubra)
• kapusta pekińska (Brassica pekinensis)
• kapusta włoska (Brassica oleracea var. sabauda)

warzywa cebulowe

• cebula perłowa (Allium ampeloprasum)
• cebula zwyczajna (cebula kartoflanka, cebula wielopiętrowa) (Allium cepa)
• czosnek (Allium sativum)
• por (Allium porrum)
• rokambuł (Allium ophioscordon Don.)
• szalotka (Allium ascalonicum)
• siedmiolatka (Allium fistulosum)
• szczypiorek (Allium schoenoprasum)
• brukiew wodna (Nasturcium officinale)

warzywa liściowe

• burak liściowy, boćwina (Beta vulgaris var. cicla)
• burak ćwikłowy, botwina (Beta vulgaris var. esculenta)
• cykoria sałatowa (Cichorium intybus var. foliosum)
• cykoria endywia (Cichorium endivia)
• pietruszka naciowa (Petroselinum hortense ssp. macrocarpum)
• portulaka warzywna (Portulaca oleracea)
• roszponka warzywna (Valerianella locusta)
• pieprzyca siewna, rzeżucha ogrodowa (Lepidium sativum)
• sałata siewna (Lactuca sativa)
• seler naciowy (Apium graveolens var. dulce)
• szpinak zwyczajny (Spinacia oleracea)
• szpinak nowozelandzki, trętwian czterorożny (Tetragonia expansa)
• rukola, rokietta siewna (Eruca sativa)

warzywa korzeniowe

• burak ćwikłowy (Beta vulgaris)
• marchew zwyczajna (Daucus carota)
• pasternak zwyczajny (Pastinaca sativa)
• pietruszka korzeniowa (Petroselinum hortense ssp. microcarpum)
• salsefia (Tragopogon porrifolius)
• seler korzeniowy (Apium graveolens var. rapaceum)
• wężymord czarny korzeń, skorzonera (Skorzonera hispanica)

warzywa psiankowate

• oberżyna, bakłażan (Solanum melongena)
• papryka roczna (Capsicum annuum)
• pomidor uprawny (Lycopersicon esculentum)
• ziemniak (Solanum tuberosum)
• rodzynek brazylijski, miechunka peruwiańska (Physalis peruviana)
• miechunka pomidorowa (Physalis ixoearpa)

warzywa dyniowate

• dynia (odmiany: kabaczek, cukinia, patison, dynia makaronowa) (Cucurbita pepo)
• kawon (arbuz) (Citrullus vulgaris)
• melon (Cucumis melo)
• ogórek (Cucumis sativus)

warzywa rzepowate

• brukiew, karpiel (Brassica napus var. napobrassica)
• rzepa (Brassica rapa var. rapifera)
• rzodkiew (Raphanus sativus var. major)
• rzodkiewka (Raphanus sativus var. sativus)
• rzodkiew japońska, daikon (Raphanus sativus longipinnatus)

warzywa strączkowe

• bób (Vicia faba var. major)
• ciecierzyca pospolita (Cicer arietinum L.)
• fasola zwykła (Phaseolus vulgaris)
• fasola wielkokwiatowa (Phaseolus coccineus syn. multiflorus)
• groch (Pisum sativum)
• soczewica jadalna (Lens culinaris)
• soja (Glycine max)

warzywa wieloletnie

• chrzan (Armoracia rusticana)
• rabarbar ogrodowy (Rheum rhaponticum)
• szczaw zwyczajny (Rumex acetosa)
• szparag (Asparagus officinalis)

warzywa różne

• batat (Ipomoea batatas)
• ciecierzyca pospolita (Cicer arietinum)
• karczoch zwyczajny (Cynara scolymus)
• kard (karczoch hiszpański) (Cynara cardunculus)
• koper ogrodowy (Anethum graveolens)
• kukurydza cukrowa (Zea mays var. saccharata)
• majeranek ogrodowy (Origanum majorana)
• maniok jadalny (Manihot esculenta)
• słonecznik bulwiasty, topinambur ( Helianthus tuberosus)
• pochrzyn chiński (Dioscorea batatas)

Do warzyw zalicza się czasem także grzyby np. pieczarkę (Agaricus bisporus).

Zobacz też:

• jarzyna
• włoszczyzna
• sztuka kulinarna
• rośliny uprawne.

Ogrodnictwo | Warzywa | Strony przeglądowe

Chhài-se | Verdura | Zelenina | Llysieuyn | Grøntsag | Gemüse | Vegetable | Verdura | Legomo | Légume | Verdura | ירקות | Sayur | Sayur | Groente | Grööntüüch | 野菜 | Grønnsak | Grønsak | Hortaliça | Legumă | Овощ | Vegetable | Поврће | Vihannes | Grönsaker | காய்கறி | 蔬菜