Węgrzy

Węgrzy albo Madziarzy (węg. l.poj.: magyar, l.mn.: magyarok), naród, liczący w sumie ok. 14,5 mln, w tym na Węgrzech 10,5 mln, pozostałe ok. 4 mln tworzy mniejszości w Rumunii (Siedmiogród), Serbii i Czarnogórze (Wojwodina), Słowacji, Słowenii, Ukrainie (rejon Karpatów) i Austrii. Mniejszość węgierskojęzyczna zamieszkująca Rumunię (Siedmiogród) zwana jest Szeklerami (węg. singular: Székely, plural: Székelyek). Nieliczna grupa badaczy preferuje bardzo dyskusyjną teorię, że są to Hunowie.

Plemiona węgierskie

Węgrzy należą do grupy narodów ugrofińskich. Narody te wywodzą się z okolic Uralu i między 3 i 4 tysiącleciem p.n.e. pierwsze ich odłamy rozpoczęły swą wędrówkę na zachód. Węgrzy jako naród wykrystalizowali się ostatecznie ok. 1000 - 500 p.n.e., wtedy to zrodziła się ich etniczna odmienność i świadomość, jej ważnymi elementami są język, zwyczaje, stroje i wierzenia. Sławna węgierska legenda o cudownym jeleniu, która z biegiem stuleci przekształciła się w legendę o Hunorze i Magorze, pochodzi prawdopodobnie też z tego okresu.

W czasie Wędrówki ludów w V w. n.e. ruszyli także Węgrzy na zachód. Pierwszy etap ich wędrówki zakończył się ok. 750 r. między dolnym biegiem Wołgi a Dunajem, wyparli stamtąd Awarów. Rejon ten zwany był Lavédia (Lavédi był legendarnym księciem Węgier). Nie wszystkie plemiona węgierskie wywędrowały tak daleko na zachód, były też grupy Madziarów, na które jeszcze w 1236 natrafił dominikański mnich Julianus na terenach między Uralem i Wołgą. W roku 950 cesarz bizantyjski Konstantyn VII nazywa tereny zamieszkane przez Węgrów Etelköz (Międzyrzecze), zaś samych Węgów mylnie turkami. Dokładne geograficzne położenie siedzib Węgrów w owym czasie, nie jest dziś znane. W IX i X wieku Węgrzy podejmowali wielokroć łupieżcze wyprawy na północ, na tereny państwa wielkomorawskiego (podbijając je), na zachód aż po Paryż, Akwizgran i południe Tarent w Italii. Politycy Antall József I Antall József II Deák Ferenc Göncz Árpad Horthy Miklos Kádár János Kossuth Lajos Nagy Imre Rákóczi Ferenc Széchenyi István

Kossuth Lajos Nagy Imre Rákóczi Ferenc Széchenyi István

Etymologia

Magyar

Określenie magyar (wcześniej megyeri) pojawiło się w IX i X wieku w źródłach islamskich. Jest to prawdopodobnie kompositum (zlepek słowny) z magy i er(i) (oba określenia magy wymawiane mańćε i er(i) znaczą człowiek, mężczyzna, płeć). Początkowo było ono nazwą jednego z siedmiu koczowniczych plemion: Meder (Megyer), Tarján, Jenő, Kér, Keszih, Kürt-Gyarmat i Nyék. Końcem X w. plemieniu Magyarów (pod wodzą Árpád) udało się zjednoczyć pozostałe sześć pod swoim przewodnictwem.

Inne nazwy

Zdobywcy państwa wielkomorawskiego nazywani byli w ówczesnych źródłach Ungari albo Ougri (i nie Madziarzy). frankijscy kronikarze używali łacińskiego określenia (H)ungarus. Obcojęzyczne określenia (H)ungarus, (H)ungarn, Uhri, Vengry, Węgrzy, Hungarian, Hongrois itd. pochodzą od og(ъ)r - słowiańskiego słowa z bułgarsko – tureckim korzeniem onogur (on = dziesięć + ogur = plemie), które prawdopodobnie pochodzi z V w., kiedy to Magyaren ściśle związani byli ze zlepkiem plemion Hunów, zwanym państwem Onogurów. Początkowa litera H- w łacińskim Hungarus (i pochodny określeniach) pochodzi również z asocjacji Magyarów z Hunami (Hunni). Jeszcze cesarz Franciszek Józef I nazywał się królem Hungarów.

Zobacz też

Węgry Narodowości

Gourt Home::Gourt :: Węgrzy

Plemiona węgierskie

Etymologia

Magyar

Inne nazwy

Zobacz też