V-22 Osprey - wielozadaniowy samolot pionowego startu i lądowania VTOL. Zaprojektowany do wykonywania misji do których zazwyczaj stosowano śmigłowce, ale o zasięgu samolotu z napędem turbośmigłowym.

Osprey jest pierwszym produkowanym seryjnie samolotem z obracanym układem napędowym z wirnikami o średnicy 12 metrów umocowanymi wraz z silnikami i układami przeniesienia napędu w gondolach na końcówkach skrzydeł. Samolot ten startuje i ląduje jak śmigłowiec kiedy gondole z silnikami ustawione są pionowo (wirniki w pozycji poziomej). Po starcie gondole zaczynają się obracać o 90 stopni tak by po 12 sekundach zatrzymać się w pozycji do lotu poziomego, umożliwiając szybki i ekonomiczny lot z dużą prędkością tak jak to ma miejsce w samolotach turbośmigłowych. Osprey może też startować jak samolot krótkiego startu i lądowania STOL po obróceniu gondoli napędowych o kąt 45 stopni. W celu zmniejszeni miejsca zajmowanego przez samolot, możliwe jest złożenie zarówno jego skrzydeł jak i wirników, a czas do tego potrzebny to 90 do 120 sekund.

Piechota Morska USA jest głównym użytkownikiem samolotów V-22 Osprey. Specjalna wersja dla USMC oznaczona jako MV-22B jest przeznaczona do transportu żołnierzy, zaopatrzenia i wyposażenia mogąc operować ze statków lub zwykłych terenów przybrzeżnych. Planowana, ale jeszcze nie sfinansowana wersja dla Marynarki Wojennej USA będzie przeznaczona do celów ratowniczych, poszukiwawczych, oraz transportów specjalnych i standardowych zadań logistycznych. Wersja CV-22 używana przez Dowództwo Operacji Specjalnych Stanów Zjednoczonych (USSOCOM) może przeprowadzać specjalne operacje bojowe na długich dystansach, takie jak odbicia zakładników, odzyskanie pilotów z terytorium wroga itp. V-22 Osprey zastąpi docelowo śmigłowce USMC CH-46E i CH-53D, oraz kilka typów śmigłowców MH-53 Pave Low, a prawdopodobnie także C-130 Hercules należących do USSOCOM.

Osprey został opracowany wspólnie przez Bell Helicopter - Textron, produkującego skrzydła, gondole silnikowe z silnikami Rolls-Royce'a, wirniki, układ napędowy, powierzchnie sterowe ogona i rampę załadunkową i Boeing Company, produkującego kadłub, kokpit, awionikę i układ sterowania. Spółka produkująca Ospreye nosi nazwę Bell-Boeing.

Historia

---

Projekt samolotu Osprey był długi i od początku bardzo kontrowersyjny. Pierwszy lot odbył się w marcu 1989 roku. Od tego czasu nastąpiły 4 katastrofy z ofiarami śmiertelnymi. Pierwsza w 1991, druga w 1992 - 7 ofiar, trzecia w kwietniu 2000 - 19 ofiar i czwarta w grudniu 2000 z 4 ofiarami. O wszystkie te katastrofy obwiniono biuro projektu, które zbyt wcześnie orzekło, że samolot jest na tyle dopracowany, że może wejść do służby. Krytycy projektu twierdzili, że Osprey nigdy nie będzie gotowy do służby, ze względu na złe własności fizyczne samolotu o dwóch rotorach, co było dość dziwne biorąc pod uwagę fakt, że śmigłowce CH-46 i CH-47 pozostawały już służbie od ponad 30 lat.

W wyniku śledztwa, odkryto przyczynę katastrofy z kwietnia 2000 roku, której powodem była zbyt duża prędkość schodzenia wyższa niż 600 m/min podczas powolnego lotu poziomego z prędkością 56 km/h. Każdy śmigłowiec obniżający się ze zbyt dużą prędkością w porównaniu do prędkości poziomej może spowodować zaindukowanie się szkodliwych zjawisk aerodynamicznych w postaci bąbla powietrznego wokół samolotu powodującego przeciągnięcie (STALL) będące przyczyną niesterowności i w efekcie katastrofy.

Od czasu ostatniej katastrofy wprowadzono ograniczenia dla Ospreyów dotyczące maksymalnej prędkości schodzenia 240 m/min przy prędkości poziomej nie mniejszej niż 64 km/h (40 węzłów), które to zastrzeżenia zostały przekroczone trzykrotnie przez załogę samolotu który uległ katastrofie. Zastrzeżenia dotyczące tych prędkości są typowe dla wszystkich śmigłowców. W wyniku testów okazało się, że nawet po wprowadzeniu tych ograniczeń, Osprey jest w stanie szybciej i bezpieczniej wylądować i wystartować niż jakikolwiek śmigłowiec, co jest bardzo ważne w przypadku operacji na wrogim terenie.

V-22 Osprey tiltrotor aircraft.jpg Ostatecznie proces rozwoju Ospreya został zakończony całkowitym sukcesem w czerwcu 2005 roku, skutkując samolotem o dużej ładowności i zasięgu mogącym operować zarówno z pokładów statków jak i terenów pustynnych.

28 września 2005 roku Pentagon ostatecznie zaaprobował wprowadzenie do produkcji seryjnej samolotów Osprey. Planuje się budowę początkowo 11 a docelowo 48 (w 2012) Ospreyów rocznie. Planowane zapotrzebowanie wynosi 360 sztuk dla Piechoty Morskiej, 48 dla Marynarki USA i 50 dla Lotnictwa USA. Także Armia USA również planuje zamówić samoloty tego typu.

Samoloty Osprey wejdą do regularnej służby w USMC w 2007 roku.

Amerykańskie samoloty wojskowe po 1945 | Samoloty_wielozadaniowe | Samoloty_transportowe

Bell-Boeing V-22 | V-22 Osprey | V-22 Osprey | V-22 | V-22 Osprey | Bell/Boeing V-22 Osprey