Układ limfatyczny lub inaczej układ chłonny to otwarty układ naczyń i przewodów, którymi płynie jeden z płynów ustrojowych - limfa, która bierze swój początek ze śródmiąższowego przesączu znajdującego się w tkankach. Układ naczyń chłonnych połączony jest z układem krążenia krwi. Oprócz układu naczyń chłonnych w skład układu limfatycznego wchodzą także narządy i tkanki limfatyczne. Najważniejszą funkcją układu chłonnego jest obrona przed zakażeniami oraz cyrkulacja płynów ustrojowych.

Budowa

Zbudowany jest ze ślepo zakończonych naczyń limfatycznych oraz z tkanki limfatycznej z której zbudowane są węzły chłonne, grudki chłonne i grasica. W jego skład wchodzą także śledziona, migdałki i szpik kostny. W układzie tym płynie żółtawy płyn ustrojowy - limfa, która jest cieczą o składzie zbliżonym do osocza, zawierającym dużą liczbę limfocytów. Z dużych naczyń limfatycznych limfa wlewa się do układu krążenia.

Zadania i funkcjonowanie układu chłonnego

• odpornościowa - w węzłach limfatycznych powstają niektóre białe ciałka krwi
• neutralizującą - zwalczanie ciał oraz substancji obcych i szkodliwych dla organizmu.
• odprowadzającą - odprowadzenie limfy z powrotem do krwi

Krążąca po organizmie limfa zbiera substancje toksyczne i odprowadza je do węzłów chłonnych, skąd są transportowane do nerek i usuwane z organizmu. To, czy układ limfatyczny dobrze funkcjonuje, zależy w dużej mierze od sprawności i elastyczności tkanki łącznej. Jeśli jest zbyt miękka i przepuszczalna, toksyny, zamiast wędrować do węzłów chłonnych, wnikają w inne tkanki np. gromadzą się w komórkach tłuszczowych. Tak więc sprawny układ limfatyczny pomaga w usuwaniu toksyn z komórek tłuszczowych, a wtedy pośrednio zapobiega powiększaniu się cellulitu.

Rozpoczynają go zbierające płyn tkankowy włosowate naczynia limfatyczne. Łączą się one w coraz większe naczynia chłonne, przechodzące następnie w główny przewód piersiowy, łączący się z kolei z układem krwionośnym. Dzięki temu limfa dostaje się do układu krwionośnego i dochodzi do ciągłej wymiany substancji między nią a krwią. Do układu limfatycznego zalicza się też węzły chłonne, np. w pachwinach kończyn. Funkcje układu limfatycznego związane są m.in. z wytwarzaniem tzw. przeciwciał, które łącząc się np. z bakteriami, ułatwiają ich niszczenie przez krwinki białe.

Jak układ limfatyczny prowadzi do przerzutów raka?

Gdy komórki nowotworowe przechodzą kolejne stadia karcynogenezy nabierają zdolności do odrywania się od macierzystego guza i osiedlania się w innych częściach organizmu. Mogą wtedy przeniknąć do układu limfatycznego wraz z naciekającym guzem. Jeżeli komórka taka posiada możliwość wszczepienia się w innym miejscu organizmu może dać przerzut nowotworowy. Najczęściej pierwszym miejscem zatrzymania się takiej komórki będzie najbliższy węzeł chłonny, zwany węzłem strażnikiem. W węźle, w sprzyjających przerzutowi warunkach, rozwinie się guz przerzutowy. Guz ten różni się morfologicznie od guza pierwotnego. Jeżeli dochodzi do dalszego rozwoju nowotwór może dawać kolejne przerzuty do kolejnych węzłów, aż dojdzie do dostania się komórek nowotworowych do układu krwionośnego i powstania przerzutów odległych.

W związku z tym w niektórych nowotworach charakteryzujących się możliwością dawania przerzutów drogą chłonną, podczas zabiegu operacyjnego usuwane są również okoliczne węzły chonne w nadziei na zmniejszenie szansy na rozsianie się choroby nowotworowej.

Schorzenia związane z krążeniem limfatycznym

• słoniowacizna
• zapalenie naczyń chłonnych

Anatomia człowieka | immunologia | onkologia

Lymphsystem | Lymphatic system | Sistema linfático | Lymphe | מערכת הלימפה | Sistema linfatico | Lymfe | Linfa