Tunezja

Tunezja (Tunis, Republika Tunezyjska - Al-Dżumhurija at-Tunisija) – państwo arabskie leżące w północnej Afryce nad Morzem Śródziemnym. Graniczy z Algierią i Libią. W latach 1881-1956 r. pod protektoratem Francji. Od 12 listopada 1956 r. w ONZ, a od 1 października 1958 r. członek Ligi Państw Arabskich. Stolicą kraju jest Tunis, a inne większe miasta to: Safakis (Sfax), Ariana, Bizerta (Banzakt), Kabis (Gabés), Susa (Sousse).

Ustrój polityczny

System polityczny

Republika Tunezji jest krajem o systemie prezydenckim i dominacji jednej parti politycznej - Zgromadzenia Demokratyczno-Konstytucyjnego. Konstytucja republiki powstała w 1959 r., a modyfikowana była w 1988 r. Głową państwa jest prezydent, wybierany w powszechnych wyborach na pięcioletnią kadencję. Parlament składa się z jednej izby - Zgromadzenia Narodowego, który liczy 163 deputowanych i jest wybierany na 5 lat. Władzę wykonawczą sprawuje rząd z premierem na czele, który jest powoływany przez prezydenta Republiki.

Prezydentura

Tunezją od 7 listopada 1987 rządzi Zin Al-Abidin Ben Ali, który objął władzę po bezkrwawym zamachu stanu (zwołano konsylium lekarskie które orzekło że prezydent nie jest w stanie dłużej sprawować urzędu z powodu sędziwego wieku). Wówczas urzędujący dopiero od miesiąca Ben Ali - premier nowego rządu Bourgiby przejął władzę. Ze specyfiki arabskiej prezydent pełnił swoją funkcję dożywotnio. Po przejęciu władzy Ben Ali wprowadził zmiany w konstytucji min.: zniósł dożywotnie sprawowanie urzędu prezydenta (obecnie prezydent może być wybierany ponownie na stanowisko tylko 2 razy, po 3 kadencji nie może już kandydować). Prezydent Ben Ali obecnie urzęduje ostatnią kadencję, w wyborach dotychczas otrzymywał poparcie (oficjalnie) 99,6% (1999) i 94,48% (2004). Na początku swojej kadencji Ben Ali dążył do demokratyzacji kraju, zwolnił więźniów politycznych w tym i islamskich ekstremistów co zaowocowało utworzeniem islamskiej partii opozycyjnej, która zyskiwała coraz wieksze poparcie w kampusach uniweryteckich (na tle wydarzeń w Algierii). Wówczas Ben Ali zmienił swoją politykę, wprowadził Pacte Nationale - który zakazywał działania partiom politycznym opierającym się w swoich założeniach na religii. Zaostrzył również rządową kontrolę instytucji wyznaniowych. Od tego czasu powrócono do polityki względem opozycji jaka stosowana była za Bourgiby, a prasa wróciła do tradycyjnej roli bezkrytycznego poplecznika rządu. Aby wypełnić dawne obietnice dotyczące utworzenia systemu wielopartyjnego partie opozycyjne otrzymały przydział miejsc w parlamencie mimo iż w trakcie wyborów (2004) nie udało im się uzyskać choćby jednego mandatu. Zobacz: prezydenci Tunezji

Podział administracyjny

Tunezja jest podzielona na 24 gubernatorstwa zwane wilaiami.

Lista gubernatorstw:

Geografia

Położenie

Tunezja położona jest w Afryce Północnej i zajmuje powierzchnie, wielkości połowy Polski. Wybrzeże Tunezji na północy i wschodzie opływa Morze Śródziemne. Północ kraju jest górzysta (góry Atlas) i gęsto zalesiona. Im dalej na południe, ukształtowanie terenu zmienia się w coraz bardziej płaskie i suche aż do obszaru szotów (słone jeziora, zazwyczaj wyschnięte) wyznaczających początek strefy saharyjskiej.

Klimat

Na wybrzeżu klimat śródziemnomorski - w okolicy Bizerty bardziej morski, wilgotny, przypominający np. Palermo, na wschodnim wybrzeżu suchszy, z większymi amplitudami temperatur - dobowymi, rocznymi.

Historia

W 814 p.n.e. Fenicjanie założyli Kartaginę (obecnie przedmieścia Tunisu), która po latach świetności i rywalizacji z Rzymem została kompletnie zniszczona w wyniku trzeciej wojny punickiej w 146 p.n.e. Prowincja rzymska "Africa" (ze stolicą w Kartaginie) stała się spichlerzem Rzymu i przeżywała kolejny okres rozkwitu aż do upadku Cesarstwa. Po okresie rządów Bizancjum , w efekcie prób opanowania Afryki przez Arabów, w 670 r. został założony Kairuan jako baza ekspansji islamu. Od 800 r. rządziło tu wiele dynastii, między innymi Hafsydzi , aż do 1574 r., kiedy kraj został włączony do Imperium Osmańskiego. W 1881 r. rozpoczął się okres prorektoratu francuskiego i trwał do 20 marca 1956 kiedy Tunezja odzyskała niepodległość. Rok później została proklamowana republika i na czele państwa stanął Habib Bourgiba. 7 listopada 1987 r. prezydentem został Zin Al-Abidin Ben Ali.

Gospodarka

Główne gałęzie gospodarki

Główne gałęzie gospodarki to: rolnictwo, przemysł wydobywczy, przemysł naftowy, turystyka, przemysł odzieżowy.

Program gospodarczy

Do lat 60. Tunezja była jednym z głównych eksporterów ropy naftowej i gazu ziemnego. W połowie lat 80. XX w. został zapoczątkowany program zmian strukturalnych w gospodarce kraju, który był wspierany przez Bank Światowy i Międzynarodowy Fundusz Walutowy. Program realizował m.in. liberalizację cen i handlu zagranicznego, a także dalszą prywatyzację przedsiębiorstw należących do państwa.

Statystyki gospodarcze

Dochód narodowy na jednego mieszkańca - 6 600 USD
Inflacja - 2,7% (2001)
Zadłużenie - 11,5 mld USD
Obroty w handlu zagranicznym:
- eksport: 6,6 mld USD
- import: 8,9 mld USD
Główni partnerzy - Niemcy 24%, Włochy 17%, Francja 14%, inni 45%

Transport i łączność

Długość linii kolejowych: 2260 km
- połączenia krajowe oraz z Algierią i Marokiem
Długość dróg samochodowych: 29,2 tys. km
Porty morskie
Linie lotnicze
Porty lotnicze

Ludność

Gęstość zaludnienia - 60,6 osób/km².
Przyrost naturalny - 1,12%.
Grupy etniczne - Arabowie 97%, Berberowie 1%, Europejczycy 1%, Żydzi i inni 1%.
Religia - islam (sunnici) 98%, chrześcijaństwo 1%, judaizm i inne 1%.
Analfabetyzm - 33%.
Obowiązujące języki - arabski - dialekt zachodni (urzędowy), francuski (handlowy).

Kultura i życie

Sztuka

Nauka

Obyczaje

Tunezja jest najbardziej liberalnym krajem arabskim, o czym świadczą m.in. rozbudowane prawa kobiet. Kobiety zawdzięczają to pierwszej żonie Habiba Burgiby, która była Francuzką. Niektórzy uważają że to ona przekonała mężą do kilku wielkich reform m.in. zniesienia wielożeństwa, zniesienia noszenia tradycyjnych chust przez kobiety (Burgiba nazwał te chusty wstrętnymi szmatami), kontrolowanie rozwodów przez sądy (w tym równe prawa do dzieci), dopuszczenie kobiet do szkół, parlamentu, władzy i innych form życia publicznego. Jednak należy zauważyć że we Francji aż do 1970 roku (do wejścia w życie ustawy z dnia 4 czerwca 1970) obowiązywało tzw.: "puissance paternelle", to znaczy tylko ojcu przysługiwała władza rodzicielska po rozwodzie. W 1967 roku Bourgiba zalegalizował również aborcję, obecnie jest dostępna na życzenie kobiety i bezpłatna (istnieje również legalna prostytucja oraz domy publiczne). Jeżeli kobieta jedzie samochodem i przekroczy prędkość, to wtedy policjant nie ma prawa jej zatrzymać, ani "wlepić" mandatu. Może jedynie się do niej uśmiechnąć i jej pomachać. Tunezyjskie kobiety stanowią prawie 12% członków Tunezyjskiej Izby Deputowanych i ponad 20% członków w radach miejskich. Mają również znaczącą rolę w rządzie i dyplomacji (w tym min. na takich stanowiskach jak gubernatorzy prowincji, prezydenci miast, sekretarze stanu, ambasadorowie...). Młode kobiety stanowią 55% studentów na uniwersytetach.

Święta narodowe

20 marca - Dzień Niepodległości (1956) - rocznica odzyskania przez Tunezję niepodległości.
25 lipca - Święto Republiki (1957) - rocznica objęcia przez Habiba Burgibę urzędu prezydenta.
13 sierpnia - Tunezyjski Dzień Kobiet - wszystko jest wtedy pozamykane i kobiety są najważnejsze
7 listopada - Święto Nowej Ery (1987) - rocznica objęcia przez Zina Al-Abidina Ben Aliego urzędu prezydenta.

Miejsca wpisane do listy światowego dziedzictwa UNESCO

Pozostałości miasta punickiego i rzymskiego w Kartaginie - od 1979
Medyna w Tunisie ze starą zabudową mieszkalną, handlową oraz licznymi meczetami i pałacami.- od 1979
Medyna w Susie. Zespół zabytkowy (resztki budowli fenickich, rzymskich, bizantyjskich oraz budowle islamu) - od 1988
Medyna w Kairuanie, zabytki islamu - od 1988
amfiteatr w Al-Jem - od 1979
ruiny punickie i rzymskie w Kerkouane - od 1985
ruiny rzymskiego miasta Dougga - od 1997
Park Narodowy Ichkeul (Aszkal)- od 1980

Linki zewnętrzne

Zobacz: historia Afryki