Żegluga

Żegluga - jedna z form komunikacji, transport wodny. Oznacza w szczególności przewóz statkami, w celach zarobkowych, pasażerów i ładunków, przez wody morskie lub śródlądowe.

Do przewozu towarów używa się wielu wyspecjalizowanych statków: masowców, drobnicowców, kontenerowców, tankowców, chemikaliowców i in.

Przewozy pasażerskie stanowią znikomy odsetek ogólnego transportu pasażerskiego, a to ze względu na czas podróży. Jedynie w niektórych regionach świata, na przykład na obszarach o silnie rozwiniętej linii brzegowej lub w państwach wyspiarskich, ważną rolę odgrywa komunikacja promowa.

Żegluga wg obszaru działania

W zależności od obszaru działalności żeglugę można podzielić na:

żeglugę morską
żeglugę przybrzeżną
żeglugę śródlądową

Żegluga morska

Żegluga morska relalizowana jest między portami morskimi za pomocą wyspecjalizowanych statków, np.:

statków pasażerskich do przewozu osób
statków typu RORO do przewozu samochodów ciężarowych i wagonów kolejowych z towarem
kontenerowców do przewozu towarów w kontenerach
gazowców rozmaitego rodzaju do przewozu gazu w różnej postaci
tankowców do przewozu towaru płynnego, głownie produktów przemysłu naftowego
drobnicowców do przewozu towarów liczonych w sztukach
masowców do przewozu towarów sypkich

Ze względu na rejon pływania żeglugę podzielić można na:

żeglugę krajową - podróże po morskich wodach wewnętrznych i morzu terytorialnym (patrz niżej żegluga przybrzeżna)
żeglugę bałtycką - podróże przybrzeżne po Morzu Bałtyckim do 10° długości geograficznej wschodniej
żeglugę międzynarodową - podróże po obszarach morskich innych niż wymienione powyżej, zwana też żeglugą wielką

Żegluga przybrzeżna

Żegluga przybrzeżna ogranicza się do rejonu wód przybrzeżych. W Polsce rejon ten dotyczy wód do 20 mil morskich od brzegu. Żeglugę przybrzeżną uprawiają statki o małej zdolności żeglugowej wynikającej z ich konstrukcji (np. małe wymiary, niewielkie zanurzenie). Jednostki wchodzące w skład tej floty nazywane są białą flotą, a zaliczają się do niej nieduże statki pasażerskie zarówno o charakterze komunikacyjnym, jak i wycieczkowo-rekreacyjnym. Mała zdolność żeglugowa tych statków rekompensowana jest róznorodnością floty: w jej składzie można znaleźć tramwaje wodne, wodoloty, małe wycieczkowce (w tym bocznokołowce), repliki statków dawnych czy też stylizowane na sawne statki przerówki krutów rybackich.

Głównymi ośrodkami żeglugi przybrzeżnej w Polsce są Gdańsk i Szczecin, a firmami z największymi tradycjami w tej dziedzinie Żegluga Gdańska i Żegluga Szczecińska.

Żegluga śródlądowa

Żegluga śródlądowa odbywa się po zbiornikach śródlądowych i ciekach.

Żegluga śródlądowa odbywa się ogólnie w warunkach znacznie bardziej komfortowych niż żegluga morska, co stawia środkom transportu wodnego śródlądowego znacznie mniejsze wymagania, przez co umożliwia również bardziej uniwersalne ich wykorzystanie. Jedynym poważnym mankamentem jest możliwość uprawiania tej żeglugi na mniejszą skalę, jeśli chodzi o jednorazową ilość transportowanych osób lub ładunków. Specyfiką tej żeglugi jest również występowanie różnorodnych przeszkód – mielizny, mosty, śluzy itp.

Żegluga ta charakteryzuje się stosowaniem statków wodnych o mniejszej autonomiczności, używaniem jednostek pływających o mniejszych parametrach niż na morzu (długość, głębokość, wyporność, moc, ładowność itp.), możliwością wykorzystywania zestawów jednostek pływających – zarówno pchanych, jak i ciągniętych. Znacznie łatwiej jest zejść na ląd lub wyładować zawartość jednostki, gdyż praktycznie żegluga ta odbywa się bezpośrednio w sąsiedztwie brzegu (cieki) lub w relatywnie niewielkiej odległości (zbiorniki wodne). Wszelkie krytyczne sytuacje – zarówno ze względu na bezpieczeństwo osób i ładunków, jak i niesprawność samego sprzętu pływającego, są mniej groźne z względu na zazwyczaj bliską obecność pełnej infrastruktury cywilizacyjnej (szpitale, warsztaty, środki łączności, transport lądowy, dostępność wszelkich służb), a zagrożenie krytycznymi warunkami pogodowymi jest mniejsze, gdyż nie występują one na tak dużą skalę jak na morzu. Dlatego też do obsługi śródlądowych środków transportu wodnego są wymagane niższe kwalifikacje od osób ich obsługujących, co nie zmienia faktu, że wymagane są specjalistyczne kwalifikacje ze względu na charakter cieków i akwenów.

Żegluga wg charakteru

Wg innych kryterów podziału występują jeszcze:

żegluga kabotażowa
żegluga liniowa
żegluga trampowa
żegluga wahadłowa

Żegluga kabotażowa

Żegluga kabotażowa lub kabotaż to żegluga pomiędzy portami tego samego państwa. Jeśli odbywa się w obrębie jednego morza nazywana jest kabotażem małym. Jeśli porty te znajdują się na różnych morzach to mówimy o kabotażu wielkim. Często kabotażem nazywa się ogólnie żeglugę przybrzeżną.

Żegluga liniowa

Żegluga liniowa odbywa się na stałych trasach według określonego rozkładu rejsów.

Żegluga trampowa

Żegluga trampowa lub tramping to rodzaj żeglugi bez stałego rozkładu rejsów; przewóz najczęściej całookrętowych ładunków wynikający z aktualnego zapotrzebowania rynku przewozowego.

Żegluga wahadłowa

Żegluga wahadłowa to forma żeglugi odbywająca się wyłącznie między dwoma konkretnymi portami lub przystaniami. W zalezności od akwenu, który ma do pokonania statek może zaliczać się do do żeglugi morskiej, przybrzeżniej lub śródlądowej. W skład floty obsługującej taką formę transportu najczęściej wchodzą różnej wielkości promy z furtami dziobowymi i rufowymi umożliwiającymi wjazd i wyjazd pojazdów z obu stron statku.

Linki zewnętrzne