Tomasz Apostoł

Duccio di Buoninsegna 014.jpg z roku 1308-1311.]] Tomasz Apostoł (gr. Didymos, Tomasz oznacza bliźniak po aramejsku, a Didymos to bliźniak po grecku) – był jednym z uczniów Jezusa i jego apostołem.

Według Biblii nie było go podczas ukazania się zmartwychwstałego Chrystusa apostołom. Gdy potem opowiadali mu o tym nie chciał im uwierzyć ale stawiał warunek, że uwierzy kiedy sam zobaczy Jezusa i dotknie jego ran. Gdy Jezus pojawił się ponownie, poprosił nieufnego Tomasza aby włożył palce w miejsca po zadanych ranach. Tomasz zdumiony wypowiedział słowa: Pan mój i Bóg mój. W języku potocznym Niewierny Tomasz stał się synonimem sceptyka. Papież Grzegorz Wielki skomentował to wydarzenie: "Więcej pomaga naszej wierze niewiara Tomasza niż wiara Apostołów". Tradycja przypisuje mu przeprowadzenie ewangelizacji Partów i Indii. Jego święto jest obchodzone 3 lipca.

Tomasz w Nowym Testamencie

W Ewangelii św. Jana jest wymieniany 4 razy:

Gdy Jezus zamierza udać się do Jerozolimy, Tomasz mówi do Apostołów: Chodźmy także i my, aby razem z Nim umrzeć (J11,16).
Podczas Ostatniej Wieczerzy na słowa Jezusa: Znacie drogę, dokąd Ja idę». 5 Odezwał się do Niego Tomasz: «Panie, nie wiemy, dokąd idziesz. Jak więc możemy znać drogę?» 6 Odpowiedział mu Jezus: «Ja jestem drogą i prawdą, i życiem2 (J14 4-6).
Trzeci raz przyniósł Tomaszowi przydomek niewierny: Ale Tomasz, jeden z Dwunastu, zwany Didymos, nie był razem z nimi, kiedy przyszedł Jezus. 25 Inni więc uczniowie mówili do niego: «Widzieliśmy Pana!» Ale on rzekł do nich: «Jeżeli na rękach Jego nie zobaczę śladu gwoździ i nie włożę palca mego w miejsce gwoździ, i nie włożę ręki mojej do boku Jego, nie uwierzę». 26 A po ośmiu dniach, kiedy uczniowie Jego byli znowu wewnątrz i Tomasz z nimi, Jezus przyszedł mimo drzwi zamkniętych, stanął pośrodku i rzekł: «Pokój wam!» 27 Następnie rzekł do Tomasza: «Podnieś tutaj swój palec i zobacz moje ręce. Podnieś rękę i włóż [ją do mego boku, i nie bądź niedowiarkiem, lecz wierzącym!» 28 Tomasz Mu odpowiedział: «Pan mój i Bóg mój!» 29 Powiedział mu Jezus: «Uwierzyłeś dlatego, ponieważ Mnie ujrzałeś? Błogosławieni, którzy nie widzieli, a uwierzyli. (J 20,24-29).
W spotkanniu ze zmartchwystałym Chrystusem nad jeziorem Genezaret znajduje się wśród innych Apostołów rybaków: 2 Byli razem Szymon Piotr, Tomasz, zwany Didymos, Natanael z Kany Galilejskiej, synowie Zebedeusza oraz dwaj inni z Jego uczniów. (J 21, 2).

W Dziejach Apostolskich jest wymieniony wśród Apostołów w Wieczerniku: 13 Przybywszy tam weszli do sali na górze7 i przebywali w niej: Piotr i Jan, Jakub i Andrzej, Filip i Tomasz, Bartłomiej i Mateusz, Jakub, syn Alfeusza, i Szymon Gorliwy, i Juda, Jakuba. [http://online.biblia.pl/rozdzial.php?id=378&werset=1#W13 (Dz. 1, 13).

Imię i pochodzenie

Imię Tomasz odbiega od imion pozostałych Apostołów, które to są teoforyczne czyli zawierające w sobie imię Boga (Jahwe). Forma hebrajska t'om i aramejska t'oma oznacza bliźniaka i została przetłumaczona na grecki jako didymos co też oznacza bliźniaka. Nie wiemy jednak czyim bliźniakiem był Tomasz Apostoł. Według legendy miał brata Eleazara lub siostrę Lizję (Lidia). Nie wiadomo też nic o jego pochodzeniu, rodzinie i zawodzie. Możemy tylko przypuszczać, że był rybakiem jak większość Apostołów gdyż w opisie ze zmartchwystałym Chrystusem nad jeziorem Genezaret znajduje się wśród rybaków i jest wyliczony jako drugi po Piotrze, obok synów Zebedeusza i Natanaela. (J 21, 2).

Apokryfy

Apokryfy opisujące życie Tomasza jako jedne z pięciu wielkich apokryfów stanowią dzieło wyjątkowe. Zostały napisane po grecku albo syryjsku i zachowały się obydwie wersje. Najprawdopodobniej oryginałem jest wersja syryjska. Według nich Tomasz poniósł męczeńską śmierć w Kalaminie w Indiach zabity mieczem lub lancą. Jego grób znajduje się pod ołtarzem w katedrze w Madras w pobliżu Zatoki Bengalskiej. Jego ciało w nieznanych okolicznościach przewieziono w III wieku do Edessy (obecnie turecka Urfa) w Azji Mniejszej. Powstał tam prężny ośrodek jego kultu oraz powstała bogata literatura o nim.

Tomasz w kulturze

Tomasz Apostoł jest postacią bardzo popularną w malarstwie. Jest przedstawiany z węgielnicą w ręku jako budowniczy lub ekierką albo kątownicą budowniczego pałacu Gundafora. Niekiedy bywa malowany z mieczem i lancą jako narzędziami jego męczeńskiej śmierci. Jego zarost jest krótki, suknia biało-zielona, płaszcz jasnoniebieski. Do XIII wieku jego ikonografia była w zasadzie niezróżnicowana. Z powodu jego żywiołowości jest przedstawiany jako człowiek młody co zresztą zaleca podręcznik malarstwa ikonowego z Athosu. Dość często jest przedstawiany wraz z innymi Apostołami w scenach zbiorowych. Najczęściej wykorzystywano scenę przedstawiającą jego nieufność, którą można zobaczyć na mozaikach z VI w. w San Apollinare Nuovo w Rawennie. Grecki pisarz Angelos Terzakis poświęcił mu sztukę Tomasz mający dwie dusze z 1962 r.

Postacie biblijne | Święci katoliccy | Święci kościoła katolickiego obrządku koptyjskiego | Święci prawosławni

Gourt Home::Gourt :: Tomasz Apostoł

Tomasz w Nowym Testamencie

Imię i pochodzenie

Apokryfy

Tomasz w kulturze