Tangsudo

Tang Soo Do - koreańska sztuka walki, mocny wpływ na jej powstanie miały chińskie systemy i karate z Okinawy.

Nazwa

Znaczenie

Nazwa tej sztuki walki oznacza "chińską sztukę walki rękami" (Tang - nazwa jednej z dynastii Chin, Su - ręka, cios obrona, Do - droga, sztuka, sposób życia). Używane w Korei przed 1930 rokiem chińskie ideogramy oznaczające tangsoodo i karate-do są bardzo podobne.

Transkrypcje alfabetem łacińskim

Bardzo popularna jest pisownia amerykańska: Tang Soo Do, jednakże w obowiązujących transkrypcjach z alfabetu koreańskiego nazwa sztuki walki powinna mieć pisownię tangsudo lub dangsudo. Nazwa ta wg norm językowych powinna być pisana od małej litery, jako nazwa pospolita, oraz łącznie z następujących przyczyn:

W językach europejskich nie ma słów tang, dang, su, soo, do, a jeśli są, mają inne znaczenie niż w języku koreańskim.
Nazwa "tangsudo" ma inne znaczenie, niż to, które można wyprowadzić z poszczególnych jej członów.
Pisownia łączna ułatwia w tym przypadku korzystanie z programów do sprawdzania poprawności ortograficznej.
Nazwy takie jak "taekwondo" czy "hapkido" obecnie niemal zawsze pisze się łącznie.

Jednak z drugiej strony, wprowadzenie łącznej pisowni w języku polskim może wprowadzić chaos informatyczny, gdyż większość źródeł stosuje zapis trójczłonowy. Wyjątek stanowią źródła o charakterze naukowym, gdzie wymagana jest transkrypcja oficjalna.

Ponieważ wiele szkół i organizacji tangsudo używa do zapisu nazwy tej sztuki walki innych pisowni, uwarunkowanych wewnętrzną tradycją, pojawia się tendencja (również w Wikipedii), by używać tangsudo na oznaczenie samej sztuki walki, zaś w nazwach organizacji i szkół tangsudo stosować pisownię przez nie propagowaną. Niekiedy obok nazwy propagowanej pojawia się pisownia oryginalna w nawiasach, np. Tang Soo Do (tangsudo).

Różnice z taekwondo

W odróżnieniu od taekwondo, Tang Soo Do kładzie mniejszy nacisk na rywalizację sportową. Większy natomiast nacisk kładzie na rozwój psychofizyczny człowieka, dyscyplinę, wartości zdrowotne oraz umiejętność samoobrony i walki realnej.

Stopnie i ubiór

Uprawiający tangsoodo są klasyfikowani w 20 stopni zaawansowania: 10 szkoleniowych, tzw. gup (od 10 do 1) i 10 mistrzowskich, tzw. dan (od 1 do 10). Stopnie od 5 dan wzwyż uzyskuje się za wybitną działalność w tangsoodo. Zawodnicy ćwiczą w specjalnych białych ubiorach (tzw. dobok) przypominających strój zawodnika karate i składających się ze spodni, kaftana i pasa. Kolor pasa wyraża stopień zawansowania ćwiczącego poprzez analogię do pory roku: biały, żółty, zielony, niebieski (lub czarny). Posiadacze stopni dan noszą z reguły czarne, a w niektórych organizacjach ciemnoniebieskie pasy. W przypadku posiadaczy powyżej 1 dan oflis bluzy doboku jest obszyty na czarno (lub na granatowo).

Techniki

Tangsoodo jest w warstwie podstawowej podobne do shotokan karate ale ma nieco więcej kopnięć. Do używanych w tangsoodo technik walki należą: uderzenia ręką, nogą, bloki. W mniejszym stopniu stosuje się podcięcia, rzuty i dźwignie na kończyny.

Metody treningowe obejmują trening technik podstawowych, układy, walkę umowną oraz walkę wolną, oraz samoobronę.

Układy (kor. hyung) są ustalonymi sekwencjami ruchów (blokowania, kopnięć, ciosów i pozycji) wykonywanych bez przeciwnika. W tangsoodo podstawowe układy są odpowiednikami układów w karate (jap. kata) np. kicho, pyungan czy Kong Song Koon, odpowiadają formom taikyoku, pinan, Kushanku w karate. Ponadto praktykuje się pewne formy specyficzne dla tangsoodo, jak chilsung, yukro, sorim-jangkwon oparte na formach kung-fu.Uderzenia są poparte ruchem skrętnym bioder. Tangsoodo oparte jest na technikach nożnych, zachowało jednakże wiele technik z ogólnie pojmowanego karate.

Zasady etyczne i filozofia

Tang Soo Do odwołuje się do pięciu zasad etycznych kodeksu Hwarang. Na ich podstawie opracowano kodeks etyczny tangsoodo:

Bądź lojalny swojemu krajowi.
Bądź posłuszny rodzicom.
Bądź wierny w małżeństwie.
Bądź życzliwy dla innych.
Szanuj starszych (wiekiem i stażem).
Bądź wierny nauczycielowi.
Bądź wierny przyjaciołom.
Rozróżniaj dobro od zła.
Nigdy nie cofaj się w walce.
Zawsze kończ to, co zaczniesz.

Kodeks ten opiera się także na siedmiu zasadach moralno-etycznych Tang Soo Do(po koreańsku chong shin):

uczciwość - yomchi,
koncentracja - chungshin tongil,
wytrwałość - innae,
szacunek i posłuszeństwo - chunkyung,
samokontrola - kukki,
skromność (pokora) - kyomson,
odwaga - paekjol bulgul.

Historia

Około 1794 roku koreański urzędnik Lee Duk Moo ułożył podręcznik technik sztuk walki używanych przez koreańską armię. Dzieło zatytułowane Muye tobo t'ongji (武藝圖譜通志/무예도보통지Ilustrowany podręcznik sztuk walki) zostało napisane w klasycznej chińszczyźnie i przeznaczone dla arystokracji. Spośród 300 stron tekstu, jedynie 16 omawiało walkę bez broni. Pokazane tam techniki przypominają północną odmianę stylu z klasztoru Szaolin. Po drugiej wojnie światowej nawiązywano do Muye tobo t'ongji jako do źródła koreańskich sztuk walki. W XVIII wieku powstała gra taekkyon (przedtem nie zanotowano tej nazwy, wcześniejsze formy walki nazywając subak). W taekkyon stosowano podcięcia i kopnięcia, zaś rąk używano głównie do blokowania ciosów lub utrzymania równowagi. Celem tej gry było spowodować upadek przeciwnika trzema sposobami. 1. podcięcie nogi przeciwnika, 2. kopnięcie przeciwnika w klatkę piersiową lub w ramię, 3. wyskok i kopnięcie przeciwnika w głowę. Sztuka ta nie była podbudowana wartościami duchowymi i filozoficznymi i widzowie często robili zakłady podczas zawodów. Ze względu na nacisk na kopnięcia po łuku, w latach sześćdziesiątych XX wieku ten rodzaj współzawodnictwa wywarł wpływ na sportowe taekwondo. Jednakże termin taekkyon znaczeniowo nie ma nic wspólnego z terminem taekwondo.

22 sierpnia 1910 roku Japonia oficjalnie zaanektowała Półwysep Koreański, zmieniając go w swoją prowincję. Okupacja japońska despotycznie tłumiła wszelkie formy kultury koreańskiej. Koreańczykom zabroniono praktykować jakąkolwiek rodzimą sztukę walki, społeczeństwo wiedziało tylko o gumdo (kendo) i yudo (judo). Jednak tradycyjne koreańskie sztuki walki, takie jak taekkyon, praktykowała niejawnie garstka uczniów.

Powstałe podczas japońskiej okupacji koreańskie sztuki walki tangsoodo i kongsoodo (inny sposób odczytania chińskich ideogramów oznaczających karate-do) wywodzą się od japońskiego karate. Od roku 1926 Koreańczyk Won-Guk Lee studiował prawo w Japonii i uczył się karate pod kierunkiem Gichina Funakoshi. W roku 1944 rozpoczął nauczanie Chung Do Kwan w Seulu, gdzie jednym z jego uczniów był Jhoon Rhee.

Duży wpływ na tangsoodo wywarł Kee Hwang (ur. 9 listopada 1914, zm. 14 lipca 2002). Pracując dla japońskiego przedsiębiorstwa kolejowego w Mandżurii Cho Sun Railway Company, Kee Hwang uczył się karate. Korzystał przy tym z dostępnych mu książek w języku japońskim. (Kee Hwang twierdził, że uczył się chińskich sztuk walki w Mandżurii, lecz wielu badaczy podważa to twierdzenie). W 1945 roku Kee Hwang założył szkołę karate Mu Duk Kwan (mu - walka, duk - cnota, zacność, kwan - szkoła walki) zaś w 1953 organizację Korea Tang Soo Do Association

W roku 1955 grupa przedstawicieli szkół walki, oficerów koreańskiej armii i polityków zdecydowała, że tangsoodo i kongsoodo nie są wystarczająco patriotycznymi nazwami dla stylów karate praktykowanych w Korei i na wniosek generała Hong-Hi Choi uchwaliła, że w przyszłości wszystkie koreańskie style powinny być nazwane taekwondo. Nowa sztuka walki miała nawiązywać do koreańskiej gry zwanej taekkyon polegającej na kopnięciach i podcięciach.

Większość koreańskich sztuk walki przyłączyła się do nowej Taekwondo Association, lecz Kee Hwang zdecydował utrzymać niezależność Mu Duk Kwan, aby zachować czystość form i tradycyjne wartości. Po części Ji Do Kwan także utrzymała niezależność. Około roku 1957 Koreańczyk Jhoon Rhee zaczyna nauczać karate Ji Do Kwan, system oparty na karate Shotokan, w San Marcos (Teksas).

We wrześniu 1961 roku style karate znane jako Chung Do Kwan, Chang Mu Kwan, Song Mu Kwan, Mu Duk Kwan i Ji Do Kwan reorganizuje się w zunifikowany system zwany taesoodo. Utworzono organizację Korea Taesoodo Association (KTA, od 1965 Korea Taekwondo Association) a taesoodo staje się częścią wojskowego szkolenia. Liderzy Mu Duk Kwan i Ji Do Kwan opierają się konsolidacji.

Z powodów politycznych ogranicza się japońskie pochodzenie stylu, co doprowadza do rozwoju nowych założeń etycznych, filozoficznych i technicznych tej sztuki. Podobnie zresztą dzieje się w tangsoodo: wiele oficjalnych historii tej sztuki walki odwołuje się wprost do chińskich źródeł, pomijają okinawajskie karate. Z kolei w 1965 KTA ustala komitet w celu zaprojektowania odmiennej praktyki form (zwanych poomse) które mają zastąpić tradycyjnie nauczane kata karate. Wprowadzenie walki sportowej w ochraniaczach pozwalających na większy kontakt zmieniło taktykę walki. Na przykład, karate kładzie nacisk na pojedyncze uderzenia pięścią, a taekwondo zaczęło kłaść nacisk na kopnięcia wyprowadzane w szybkiej kombinacji. Zabraniało używania technik ręcznych na twarz oraz jakichkolwiek ataków poniżej pasa. Ponadto, zmodyfikowano reguły walki sportowej, aby kładąc nacisk na ciągłą akcję.

Organizacje

Na świecie jest bardzo dużo różnych odłamów TSD. Tylko w samych Stanach jest ok. 20 większych. Powstały też Europejskie organizacje i różne unie, zrzeszające odłamy. W 1975 w Stanach Zjednoczonych została utworzona Tang Soo Do Moo Duk Kwan Federation Inc. (obecnie nosi nazwę U.S. Soo Bahk Do Moo Duk Kwan Federation Inc.). Inną organizacją jest World Tang Soo Do Association. Została założona w Filadelfii (USA) w 1982 przez Jae Chul Shina. W Polsce za sprawą Stowarzyszenia Tang Soo Do Polska znana jest Cheezic Tang Soo Do Federation http://www.cheezictsd.com. założona przez Robert`a Cheezic`a ucznia Jae Chul Shina.

W roku 1983 Chun Sik Kim założył International Tang Soo Do Federation.

W roku 1994 Hwang Ki zmienił nazwę sztuki walki z tangsoodo na soobahkdo nawiązując do sztuki walki subak (soobahk) uprawianej dawniej w Korei.

Sztukę walki tangsoodo uprawiali: amerykański aktor i karateka Chuck Norris -- uczeń Jae Chul Shina i Ki Whang Kima, oraz reżyser walk w filmach akcji Pat Johnson.

Zobacz też

Linki

Stowarzyszenie Tang Soo Do Polska

Sztuki walki

Kultura Korei | Koreańskie sztuki walki

Gourt Home::Gourt :: Tangsudo