Opis. Jest nieco mniejszy od swojego krewniaka szczura wędrownego. Długość ciała 16 - 23 cm, długość ogona 18 - 25 cm, masa ciała 175 - 200 g. Pysk ostro zakończony, uszy duże, cienkie i prawie nagie. Grzbiet ciała ubarwiony najczęściej na kolor szaro-brązowy, ale u różnych osobników występuje duża zmienność ubarwienia; od szarego poprzez różne barwy pośrednie aż do czarnego. Spodnia część ciała jaśniejsza.

Występowanie. Prawdopodobnie pochodzi z południowo-wschodniej Azji. Występuje w licznych miejscach w Polsce, ale jego zasięg nie jest dokładnie znany. Wiadomo, że w ostatnich latach jego liczebność znacznie się zmniejszyła - z wielu środowisk został wyparty przez swojego konkurenta szczura wędrownego.

Biotop. Typowy gatunek synantropiczny. Przebywa wyłącznie w pobliżu siedzib ludzkich, gdzie zasiedla strychy, magazyny zbożowe, poddasza, hale targowe i różnego rodzaju zabudowania gospodarcze. Charakterystyczne, że w odróżnieniu od szczura wędrownego zajmuje zwykle wyższe kondygnacje budynków. Potrafi wspinać się po murach, można go spotkać w miejscach wydawałoby się mało prawdopodobnych. Często występuje w magazynach portowych. W czasach żaglowców to właśnie szczur śniady był częstym, choć niechcianym towarzyszem żeglarzy.

Tryb życia. W miejscach, gdzie nie jest płoszony, wykazuje aktywność całodobową. Jest wszystkożerny i mało wybredny pod względem odżywiania.

Rozród. Rozmnaża się bardzo szybko. Okres rozrodczy trwa cały rok. Ciąża trwa od 20 do 24 dn, w jednym miocie samica rodzi od 3 do 15 młodych. W ciągu roku daje od 2 do 6 miotów. Młode rodzą się ślepe, oczy otwierają po kilkunastu dniach, a dojrzałość płciową osiągają po 3 - 6 miesiącach. Szczur śniady dożywa do 4 lat.

Znaczenie. Jest gatunkiem bardzo szkodliwym z punktu widzenia człowieka. Podobnie, jak szczur wędrowny wyrządza duże szkody gospodarcze (niszczy żywność, przegryza instalacje elektryczne i inne, niszczy meble itd.). Ponadto jest nosicielem dżumy.

Ochrona. Nie podlega ochronie. Jest w Polsce, podobnie, jak szczur wędrowny gatunkiem ustawowo tępionym.

= Zobacz też

• przegląd zagadnień z zakresu biologii
• fauna Polski
• odszczurzanie (deratyzacja)

Gryzonie

Sort rotte | Hausratte | Black Rat | Rattus rattus | Juodoji žiurkė | Zwarte rat | クマネズミ | Rato-preto | Чёрная крыса | Mustarotta | Svartråtta