article Related Topics:
Szczecin
 

Pomnik_w_Szczecinie.jpg | 800px-Baszta_w_Szczecinie.jpg Poland Szczecin - castle.jpg]] Mk Stettin Heumarkt.jpg | waly_chrobrego_szczecin_popr.JPG

Szczecin (niem. ) - powiat grodzki, stolica i największe miasto województwa zachodniopomorskiego. Szczecin jest jednym z najstarszych i największych miast w Polsce (3. miejsce pod względem zajmowanej powierzchni i 7. pod względem liczby ludności). Szczecin to jedna z metropolii w Polsce uznana przez UE. Główny ośrodek gospodarczy regionu (stocznia, port morski, różnorodny przemysł maszynowy, spożywczy, włókienniczy, stalowy). Centrum turystyczne (muzea, Zamek Książąt Pomorskich, rezerwat ptactwa w dolinie Odry).

Geografia

Szczecin jest miastem położonym w Dolinie Dolnej Odry i na Wzniesieniach Szczecińskich wchodzących w skład Pobrzeża Szczecińskiego na terenie Pomorza Zachodniego. Miasto otaczają 3 puszcze: Wkrzańska od północy, Bukowa od południa oraz Goleniowska od wschodu. Przez miasto przepływają: rzeka Odra, jej odnoga Regalica wpadająca do Jeziora Dąbie wchodzącego w granice miasta, łącząca obie rzeki Parnica oraz wiele mniejszych rzek. Odległość do Morza Bałtyckiego wynosi ok. 60 km. Administracyjnie graniczą z miastem i gminą Police (od północy) oraz gminami: Dobra, Kołbaskowo od zachodu, Gryfino i Stare Czarnowo od południa oraz Kobylanka i Goleniów od wschodu.

Historia

W VII-VI wieku p.n.e. istniała na tym terenie prasłowiańska osada z kulturą łużycką. Jest jednak możliwe, że ciągłość udokumentowanej źródłami historii zasiedlenia tego miejsca sięga blisko 1850 lat. W czasach antycznych w okolicach Szczecina istniała miejscowość o nazwie Susudata. Została ona odwzorowana na antycznej mapie Klaudiusza Ptolemeusza z lat 142-147 naszej ery . O tym, że miejscowość ta znajdowała się w sąsiedztwie Szczecina, informuje kompendium Lexicon Universale oraz wynika to z położenia wśród innych zidentyfikowanych miejscowości Pomorza. W IX wieku zbudowany został przez książąt słowiańskich gród otoczony fosą, u którego podnóża rozwinęła się osada handlowo-rybacka. W 967 r. Mieszko I przyłączył Szczecin do Polski. Ówczesny Szczecin składał się z trzech części: grodu, podgrodzia i portu. Gród wznosił się na wysokiej skarpie odrzańskiej, gdzie dziś znajduje się zamek. Miał owalny kształt, w środku zwężony. Na miejscu zwężonym znajdowała się pogańska świątynia Trzygłowa - bóstwa zachodniosłowiańskiego, wyobrażanego z trzema głowami symbolizującymi władzę nad niebem, ziemią i światem podziemnym. Na zachód od grodu znajdował się mniejszy gródek. W czasie panowania Bolesława Chrobrego miasto dostawało się pod coraz większe wpływy duńskie. Po bitwie koło Strugi (część Płoni) w 1121 książę Bolesław Krzywousty ponownie przyłączył miasto do Polski jednocześnie uznając władzę lennika, Warcisława I. W 1181 miasto wraz z Pomorzem Zachodnim stało się lennikiem cesarza i weszło w skład Cesarstwa Rzymskiego. W 1243 książę Barnim I nadał Szczecinowi prawa miejskie. W kolejnych latach miasto nabywało kolejne tereny: w 1283 r. jezioro Dąbie, a w 1321 Police. W XIII wieku Szczecin stał się miastem hanzeatyckim. Na miejscu grodu słowiańskiego w XIV wieku książę Barnim III zbudował zamek (zwany dzisiaj Zamkiem Książąt Pomorskich). W 1474 w Szczecinie, po wygaśnięciu linii książąt szczecińskich i wołogoskich władzę objął książę słupski Bogusław X, który 4 lata później zjednoczył Pomorze Zachodnie, a w 1491 przeniósł jego stolicę do Szczecina. Jednak już w 1532 r. księstwo zostało ponownie podzielone, a miasto stało się stolicą Księstwa Szczecińskiego. W 1570 r. został w Szczecinie podpisany pokój kończący I wojnę północną. W 1630 r. miasto zajęli Szwedzi. Działania wojenne podczas potopu szwedzkiego przyczyniły się do upadku gospodarczego miasta. W 1713 r. miasto zostało przyłączone do Prus, co potwierdził pokój w Sztokholmie w 1720 r. W 1729 r. w Szczecinie urodziła się późniejsza caryca Rosji Katarzyna II Wielka. 30 lat później urodziła się druga żona cara Pawła I Maria Fiodorowna. Od połowy XVIII wieku nastąpiło znaczne ożywienie gospodarczo-kulturalne. W latach 1806-1813 Szczecin był pod okupacją francuską. W 1816 wyłączono z granic miasta Police. W 1843 r. miasto otrzymało połączenie kolejowe z Berlinem dając początek kolei na Pomorzu, wkrótce potem zaczął intensywniej rozwijać się przemysł. W 1873 r. ówczesny nadburmistrz miasta Hermann Haken podjął decyzję o zburzeniu obwarowań i rozbudowie miasta, m.in. w 1900 r. przyłączono miasto Grabowo oraz podjęto decyzję o utworzeniu Cmentarza Centralnego. Za kolejnego burmistrza Friedricha Ackermanna w 1911 r. przyłączono kolejne tereny m.in. Pogodno i Niebuszewo.

W chwili wybuchu II wojny światowej miasto liczyło ok. 270.000 mieszkańców, 15 września do miasta przyłączono wiele okolicznych wsi, w tym także 2 miasta: Police i Dąbie - utworzone zostało tzw. Wielkie Miasto Szczecin, istniejące do zakończenia wojny. Na tym terenie istniało ok. 100 obozów pracy przymusowej. Zniszczenia zabudowy wyniosły ok. 65%, a portu i ośrodków przemysłu 95%. 26 kwietnia 1945 r. Armia Czerwona zdobyła Szczecin, 5 lipca nastąpiło oficjalne przekazanie miasta władzom polskim. W 1945 r. miasto liczyło 78.000 mieszkańców, w tym 62.500 Niemców (w 1947 już tylko 4.000 Niemców). W latach następnych miasto zostało odbudowane i rozbudowane. W grudniu 1970 i sierpniu 1980 r. w Szczecinie miały miejsce strajki i demonstracje robotnicze, tu także podpisano tzw. porozumienia sierpniowe. 11 czerwca 1987 r. miasto odwiedził papież Jan Paweł II. W latach 1946-1998 miasto było stolicą województwa szczecińskiego, a od 1999 jest stolicą województwa zachodniopomorskiego.

Zabytki

Architektura

Najciekawsze architektonicznie obiekty w Szczecinie można znaleźć na Wałach Chrobrego. Gmachy, które postawiono tu po 1901 roku nawiązują do baroku, północnoniemieckiego manieryzmu, a także - jak np. Muzeum Morskie i Teatr Współczesny - do secesji i modernizmu. Zabudowę wałów uzupełniają tarasy widokowe ze schodami, a także fontanna i rzeźby nawiązujące do kultury starożytnego Egiptu czy Rzymu, wykonane przez mistrzów niemieckich. Centrum Szczecina to wielkie ronda i ulice, wzdłuż których stoją kilkukondygnacyjne, eklektyczne kamienice. Taki sam układ urbanistyczny ma tylko jedno miasto w Europie - Paryż.

Edukacja

W Szczecinie mieszczą się następujące wyższe uczelnie:

Transport

Komunikacja miejska

Patrz także: Tramwaje w Szczecinie
Na obszarze Szczecina istnieje 12 linii tramwajowych oraz ponad 50 autobusowych (w tym 13 nocnych) organizowanych przez Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego. Linie tramwajowe obsługuje Miejski Zakład Komunikacyjny, a autobusowe SPA Klonowica, SPA Dąbie, SPPK i PPKS. Gęsta sieć połączeń autobusowo-tramwajowych, oplatająca całe miasto, obsługiwana jest m.in. nowoczesnymi tramwajami typu 105N2k/S/2000 firmy ALSTOM Konstal oraz starszym taborem (Konstal 102Na, DUEWAG GT6) poddawanym ciągłym modernizacjom. Tabor autobusowy w Szczecinie to pojazdy marki Volvo, MAN, Solaris, Ikarus, Jelcz, Autosan oraz Neoplan, Scania, Setra.

Transport drogowy

Przez Szczecin prowadzą:

Szczecin jest ważnym węzłem komunikacyjnym w skali kraju i kontynentu, ze względu na położenie na trasie transeuropejskiego korytarza transportowego północ-południe łączącego południową Skandynawię, Czechy i Austrię z portami Morza Śródziemnego.

Transport kolejowy

Z Szczecina Głównego odjeżdżają pociągi w następujących kierunkach:

Transport lotniczy

Komunikację lotniczą obsługuje położony ok. 40 km od miasta Międzynarodowy Port lotniczy Szczecin-Goleniów, który ma stałe połączenia lotnicze z Warszawą (obsługiwane przez LOT) oraz Londynem (Ryanair). W ofercie są także loty czarterowe. Roczna przepustowość terminalu wynosi 1 milion pasażerów.

Przejścia graniczne

Ze względu na bliskość granicy państwowej z Niemcami oraz Morza Bałtyckiego w mieście i w okolicach zostały utworzone następujące przejścia: w Szczecinie: w okolicach:

Bezpieczeństwo

W Centrum Zarządzania Siłami Policyjnymi funkcjonariusze przez 24 h na dobę obserwują ulice, chodniki i miejskie skwery. Latem w centrum aglomeracji można spotkać patrole konne i piesze z psami, a drogi z powietrza i ziemi patrolują policjanci z "drogówki". W Szczecinie działa także Straż Miejska. Dzięki temu Szczecin jest w czołówce najbardziej bezpiecznych miast w Polsce.

Handel i rozrywka

W miastach portowych zawsze rozwijał się handel. Życie handlowe miasta koncentruje w futurystycznym trzykondygnacyjnym centrum handlowo-usługowo-rozrywkowym "Galaxy". Na powierzchni 93 tys. m² znajduje się 170 sklepów i butików, punkty gastronomiczne, hipermarket, multipleks oraz skałka wspinaczkowa. Komunikacja między piętrami odbywa się za pomocą chodników i schodów ruchomych, a także wind panoramicznych. Budynek jest przystosowany dla osób niepełnosprawnych. Miesięcznie centrum odwiedza prawie milion dwieście tysięcy klientów. Prawdopodobnie niedługo rozpocznie się budowa centrum handlowo-usługowo-rozrywkowego Kaskada, wartego ponad 100 mln. euro. Budową zainteresowane są 2 firmy: ECE a także Echo Investment.

W Szczecinie znajdują się hipermarkety dużych sieci handlowych, takich jak Carrefour (2), Castorama (3), Géant (2), Kaufland, Makro Cash and Carry, MediaMarkt, Nomi, Real, Selgros, Tesco (2) i wiele innych. M.in. planuje się budowę sklepu IKEA (do 2007 roku), Auchan (budowa rozpoczęta) i innych.

Każdego roku aglomeracja staje się nieformalną stolicą opery i operetki. Latem miastem władają artyści ulicy, którzy przyjeżdżają do Szczecina, by zaprezentować szerokiej publiczności swoje nowe, często niekonwencjonalne projekty. Na Festiwalu Artystów Ulicy można spotkać teatry, który nowatorstwem i odwagą dotyka przemilczanych tematów i dorównuje sztukom wizualnym.

W mieście działa 56 hoteli, w tym kilkadziesiąt w centrum oraz duża liczba restauracji.

Sport

Kluby sportowe ze Szczecina:

  • Kaskada Szczecin - właściwie Kaskada Szczecin Rugby Klub - sportowa drużyna rugby zainicjowana przez grupę młodych ludzi z lewobrzeżnego Szczecina 15 lutego 2005, odbywająca terningi na szkolnych boiskach ZSO nr 3 oraz Politechniki Szczecińskiej, mająca na koncie grę towarzyską z zespołem z Goleniowa. Trenerem grupy jest Piotr Sipowicz. Aktualnie drużyna stara się o przydział terenu pod treningi. W tym celu wśród mieszkańców Szczecina zbierane są podpisy.

Znani Szczecinianie i osobistości związane ze Szczecinem

związani z niemieckim Szczecinem
  • Friedrich Ackermann - niemiecki nadburmistrz Szczecina, kontynuował rozwój przestrzenny miasta zapoczątkowany przez swojego poprzednika Hermanna Hakena
  • Katarzyna II Wielka - caryca rosyjska
  • Carl Loewe - niemiecki kompozytor, dyrygent, śpiewak i organista; zwany "Schubertem północnych Niemiec".
  • Hermann Haken - niemiecki nadburmistrz Szczecina, przeprowadził kompleksową przebudowę układu urbanistycznego miasta
  • Wilhelm Meyer-Schwartau - niemiecki architekt, miejski radca budowlany Szczecina; zaprojektował m.in.: układ przestrzenny i budowle Cmentarza Centralnego oraz Hakenterrasse (dzisiejsze Wały Chrobrego)
  • Margit Nünke - niemiecka modelka i aktorka urodzona w Szczecinie. W roku 1956 w Sztokholmie, wybrana została najpiękniejszą Europejką
  • Paul Robien (prawdziwe nazwisko: Paul Ruthke) - przyrodnik, podróżnik, twórca stacji przyrodniczej na Jeziorze Dąbie; zamordowany w 1945 r. przez Sowietów
  • Franz San Galli - inżynier i przemysłowiec, europejski publicysta (prasa techniczna), członek wielu towarzystw inżynierskich, wynalazca systemu centralnego ogrzewania
  • Bernhard Stoewer - założyciel szczecińskiej fabryki, przed wojną produkującej samochody znanej marki Stoewer.
  • Friedrich Graf von Wrangel - pruski marszałek polowy
związani z polskim Szczecinem

Polityka i administracja

Eurodeputowani ze Szczecina

Posłowie i senatorowie z okręgu szczecińskiego

posłowie: senatorowie:

Polityka miejska

Szczecin_urzadmiejski.jpg budynku Urzędu Miejskiego od strony Jasnych Błoni]] Obecnym prezydentem miasta jest Marian Jurczyk.

Prezydenci Miasta Szczecina od 1990 r.:

Podział administracyjny

Przedstawiony podział formalny Szczecina na cztery obszary grupuje osiedla i dzielnice wg położenia przestrzennego. W powszechnym użyciu są tradycyjne nazwy dzielące starsze części miasta na dzielnice, a współczesnym przypisujące określenie osiedli.

Szczecin_dzielnice2.gif Szczecina – współczesny podział administracyjny]]

Demografia

Szczecin.grodzki.zp.jpg XII wiek: 5.000 mieszkańców
1720: 6.000 mieszkańców
1740: 12.300 mieszkańców
1810: 20.700 mieszkańców
1840: 35.300 mieszkańców
1861: 58.500 mieszkańców
1872: 76.000 mieszkańców
1890: 116.228 mieszkańców
1910: 236.000 mieszkańców
1939: 382.000 mieszkańców
1945: 26.000 mieszkańców
1946: 108.000 mieszkańców
1950: 180.000 mieszkańców
1960: 269.400 mieszkańców
1970: 338.000 mieszkańców
1975: 369.700 mieszkańców
1980: 388.300 mieszkańców
1990: ?
1995: 418.156 mieszkańców
2000: 415.748 mieszkańców
2002: 415.117 mieszkańców
2003: 414.032 mieszkańców
2004: 418.100 mieszkańców

Język

W pierwszych latach po II wojnie światowej Szczecin został zasiedlony głównie przez ludność pochodzącą z dawnych kresów wschodnich, Polski wschodniej i centralnej. Ludność ta w początkowym okresie posługiwała się językiem polskim, który cechował się duża ilością wyrażeń gwarowych i naleciałości charakterystycznych dla obszarów rodzinnych osadników. W okresie ostatniego półwiecza (w wyniku zadziałania tzw. "tygla językowego") na tym terenie dokonało się ogromne ujednolicenie języka. Według badań dokonach w latach 90. XX wieku obecni mieszkańcy Szczecina (obok mieszkańców Wrocławia) posługują się polszczyzną najbardziej zbliżoną do języka literackiego spośród wszystkich mieszkańców Polski.

Honorowi Obywatele Miasta

Tytuły Honorowego Obywatela Miasta Szczecina nadane w czasach:
Królestwa PrusII RzeszyRepubliki WeimarskiejIII RzeszyPolskiej Rzeczypospolitej Ludowej'''III Rzeczypospolitej

Miasta partnerskie

Szczecin jako garnizon wojskowy

Jednostki stacjonujące przed 1939

  • 2. Division/Wehrkreiskommando II Stettin (2.Dywizja/Komando rejonowe II Szczecin)
  • Kommandantur Stettin 2. Kraftfahrabteilung 2. Nachrichtenabteilung 2. Santitätsabteilung Stettin
  • 5. Infanterieregiment: Stettin (Stab, I. Btl. 13. Kp) (5. Regiment Piechoty)
  • 2. Pionier-Bataillon Stettin (2. Batalion Saperów)
  • Artillerieführer II: Stettin
  • 2. Artillerieregiment: Stettin I. Abt (2. Regiment Artylerii)

Jednostki stacjonujące po 1945 (rozwiązane)

Jednostki stacjonujące po 1945

Bibliografia

  • Encyklopedia Szczecina. Red. Tadeusz Białecki. Szczecin : Wydawnictwo Uniwersytet Szczeciński, 1999. ISBN 83-87341-45-2.
  • Z archiwum Sz. Śladem szczecińskich historii niezwykłych XX wieku. Poznań : Wydawnictwo Rebis, 2005. ISBN 83-7301-788-7.

Zobacz też

Linki zewnętrzne

Szczecin | Sanktuaria słowiańskie

Шчечин | Štětín | Stettin | Stettin | Szczecin | Szczecin | Szczecin | Szczecin | 슈체친 | Szczecin | Szczecin | Stettino | Sztetëno | Ščecina | Szczecin | Szczecin | Szczecin | シュチェチン | Szczecin | Stettin | Estetino | Szczecin | Щецин | Szczecin | Štetín | Шчећин | Szczecin | Szczecin | Щецін | 什切青

 

This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the "Szczecin".

Home Page • arts • business • computers • games • health • hospitals • home • kids & teens • news • physicians • recreation• reference • regional • science • shopping • society • sports • world