Stefan Wyszyński

Stefan Wyszyński (ur. 3 sierpnia 1901, zm. 28 maja 1981) – prymas Polski, obrońca godności i praw człowieka. Zwany od czasu swojej śmierci Prymasem Tysiąclecia, Sługa Boży.

Biografia

Życie przed kapłaństwem

Urodzony 3 sierpnia 1901 w miejscowości Zuzela nad Bugiem na pograniczu Podlasia i Mazowsza. Drugie dziecko Stanisława i Julianny (z domu Karp) Wyszyńskich. Jego ojciec jest organistą w miejscowym kościele. W 1910 r. rodzina przenosi się do Andrzejewa. W tym samym roku umiera mu matka. Przed śmiercią prosi syna: "Stefanku ubieraj się". Młody chłopiec zakłada palto, myśląc, że matka chce kogoś zawołać. Lecz ona odpowiada: "Ubieraj się, ale nie tak". Ojciec tłumaczy mu, że chodziło jej o ubranie duszpasterskie, czyli o przyjęciu służby Bożej. W 1912-15 uczy się w renomowanym gimnazjum im. Wojciecha Górskiego w Warszawie. Z powodu wojny, dalszą naukę kontynuuje w gimnazjum Łomżyńskim. W 1917 r. podejmuje decyzję, że zostanie kapłanem. Rozpoczyna naukę we Włocławskim Liceum im. Pisua X (seminarium niższe). W 1920 wstąpił do seminarium duchownego we Włocławku i po 4 latach studiów przyjął święcenia kapłańskie z rąk bp. W. Owczarka.

Kapłaństwo

W latach 1925-1929 kontynuował studia na Wydziale Prawa Kanonicznego Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, które uwieńczył doktoratem na temat "Prawa rodziny, Kościoła i państwa do szkoły". Od 1932 pełnił obowiązki redaktora naczelnego miesięcznika "Ateneum Kapłańskie" we Włocławku, a jednocześnie kierował sodalicją mariańską, prowadził chrześcijański uniwersytet robotniczy i rozwijał pracę społeczno-oświatową w chrześcijańskich związkach zawodowych.

Po wybuchu II wojny światowej z polecenia bp. M. Kozala ukrywał się przed gestapo. W okresie powstania warszawskiego pełnił funkcję kapelana grupy Kampinos AK, działającej w Laskach, oraz kapelana szpitala powstańczego pod pseudonimem Radwan III.

Biskupstwo

Po zakończeniu wojny wrócił do Włocławka, gdzie reorganizował seminarium duchowne i pełnił obowiązki rektora. W 1946 papież Pius XII mianował go biskupem lubelskim. Sakrę biskupią otrzymał z rąk kardynała Augusta Hlonda, prymasa Polski. W swoim herbie biskupim umieścił słowa Soli Deo (Jedynemu Bogu). Służba Bogu samemu przez Maryję była widoczna w całym jego życiu. W Zapiskach więziennych kard. S. Wyszyńskiego możemy odczytać pewną syntezę jego maryjności. Początki tej maryjności sięgają domu rodzinnego: "Wcześnie – napisał – straciłem matkę rodzoną, która miała szczególne nabożeństwo do Matki Ostrobramskiej, dokąd jeździła z pielgrzymką, jeszcze z Zuzeli. Mój ojciec natomiast ciągnął zawsze na Jasną Górę. Cześć Matki Bożej w życiu domowym była bardzo rozwinięta. Często odmawialiśmy wspólnie różaniec w godzinach wieczornych".

Arcybiskupstwo

Po śmierci kardynała Augusta Hlonda w 1948 Wyszyński mianowany został arcybiskupem metropolitą gnieźnieńskim i warszawskim, prymasem Polski. W 1953 papież Pius XII mianował go kardynałem - członkiem kolegium kardynalskiego. Jako jedyny polski kardynał brał udział w czterech konklawe. Podczas konklawe w 1958 roku oddano na niego kilka głosów. Podczas tego konklawe, jak i następnego w 1963 roku był jedynym przedstawicielem Europy Wschodniej.

We wczesnych latach pięćdziesiątych, w okresie napięć między państwem a Kościołem, władze komunistyczne osadziły kard. Wyszyńskiego w areszcie – kolejno: w Rychwałdzie Królewskim, Stoczku Warmińskim, Prudniku i Komańczy. W ostatnim miejscu swego odosobnienia 16 maja 1956 napisał tekst Jasnogórskich Ślubów Narodu Polskiego. Według prymasa droga ta, wśród cierpień osobistych i całego narodu prowadziła od zawierzenia siebie po oddanie w niewolę miłości Maryi całej Polski i wszystkich jej synów, gdziekolwiek żyją.

26 października 1956 został zwolniony z odosobnienia. W latach 1957-1966 przeprowadził obchody tysiąclecia chrztu Polski. Brał udział w pracach Soboru Watykańskiego II. W latach osiemdziesiątych, w dobie polskiego sierpnia, w trosce o pokój i dobro narodu, ustawicznie wzywał do rozwagi i odpowiedzialności.

Śmierć i pogrzeb

Stefan Wyszyński zmarł w czwartek 28 maja 1981 roku, w dniu w którym Kościół katolicki obchodził uroczystości Wniebowstąpienia Pańskiego. 6 dni wcześniej po raz ostatni wystąpił publicznie, otwierając obrady Rady Głównej Episkopatu Polski.

Został pochowany 31 maja 1981 w krypcie arcybiskupów katedry św. Jana w Warszawie. Ceremonii pogrzebowej przewodniczył arcybiskup krakowski kardynał Franciszek Macharski, a wśród zaproszonych gości obecny był kardynał Joseph Ratzinger, późniejszy papież Benedykt XVI. Pogrzeb, nazywany także królewskim, zgromadził w stolicy tysiące ludzi, zarówno wierzących jak i niewierzących.

Represje

25 września 1953 został aresztowany w ramach represji komunistów wobec Kościoła katolickiego.

Polityka władz PRL, zależnych od ZSRR, zmierzała do złamania opozycji i wszelkich niezależnych instytucji, z których jako jedyną pozostał Kościół katolicki. W tym celu podjęto kroki aby podporządkować sobie kardynała Wyszyńskiego. Sprawą zajęły się UB wyszkolone i kierowane przez MGB (dawne NKWD), poprzez izolację prymasa i wyrafinowane tortury psychiczne. Ks. prymas uwięziony został z siostrą zakonną Marią Leonią Graczyk i ks. Stanisławem Skorodeckim.

Miejsca więzienia prymasa

Rywałd (25 września 1953 – 12 października 1953)
Stoczek Klasztorny (12 października 1953 – 6 października 1954)
Prudnik (6 października 1954 – 27 października 1955)
Komańcza (27 października 1955 – 28 października 1956)

Zwolniony w 1956.

Jasnogórskie Śluby Narodu Polskiego

Prymas Wyszyński będąc w izolacji w klasztorze siośtr nazaretanek w Komańczy 16 maja pisze tekst Ślubów Jasnogórskich, które miały być odnowieniem ślubów lwowskich Jana Kazimierza (300 rocznica). Do napisania ślubów przyczynia się Maria Okońska, która za przykład daje św. Pawła, który również pisał listy z więzienia. Prymas bowiem nie chciał napisać tekstu Ślubów będąc uwzięzionym. Na Jasnej Górze pod nieobecność Prymasa śluby składa bp Michał Klepacz, pełniący obowiązki przewdoniczącego Episkopatu Polski. Na uroczystość przybyły rzesze pielgrzymów (ok. 1 mln).

Prymas Tysiąclecia

Po śmierci nazwany Ojcem Narodu i Prymasem Tysiąclecia.

W Warszawie od 1 października 1999 istnieje szkoła wyższa nosząca imię prymasa – Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, przekształcony z Akademii Teologii Katolickiej.

W 2000 wszedł na ekrany kin polski film poświęcony życiu i pracy Stefana Wyszyńskiego pt. "Prymas. Trzy lata z Tysiąca" z Andrzejem Sewerynem w roli głównej.

Ceniąc jego zasługi, Sejm RP 25 października 2000 ogłosił rok 2001 Rokiem Kardynała Stefana Wyszyńskiego. Przyjęto wówczas uchwałę następującej treści: "W setną rocznicę urodzin Kardynała Stefana Wyszyńskiego Sejm Rzeczpospolitej Polskiej pragnie uczcić tego wielkiego Polaka, kapłana i męża stanu, którego życie i działalność wpisały się trwale do historii naszej Ojczyzny. Jego nauka, myśl społeczna i wzór patriotyczny pozostają aktualne i mają szczególne znaczenie dla odrodzenia Trzeciej Rzeczpospolitej. Oddając hołd i szcunek wybitnemu Polakowi, Sejm Rzeczpospolitej Polskiej ogłasza rok 2001 Rokiem Kardynała Wyszyńskiego."

Proces beatyfikacyjny

Z inicjatywy papieża Jana Pawła II w 1986 rozpoczął się proces beatyfikacyjny Sługi Bożego Stefana Kardynała Wyszyńskiego.

Związki z Karolem Wojtyłą

Miał duży udział w wyborze Karola Wojtyły na papieża. W latach 1980-1981 pośredniczył w rozmowach między władzami PRL, a Solidarnością.

Jan Paweł II w swoim testamencie wspomina Wielkiego Prymasa słowami:

"Kiedy w dniu 16 października 1978 konklawe kardynałów wybrało Jana Pawła II, Prymas Polski kard. Stefan Wyszyński powiedział do mnie: «zadaniem nowego papieża będzie wprowadzić Kościół w Trzecie Tysiąclecie». Nie wiem, czy przytaczam to zdanie dosłownie, ale taki z pewnością był sens tego, co wówczas usłyszałem. Wypowiedział je zaś Człowiek, który przeszedł do historii jako Prymas Tysiąclecia. Wielki Prymas. Byłem świadkiem Jego posłannictwa, Jego heroicznego zawierzenia. Jego zmagań i Jego zwycięstwa. «Zwycięstwo, kiedy przyjdzie, będzie to zwycięstwo przez Maryję» – zwykł był powtarzać Prymas Tysiąclecia słowa swego Poprzednika kard. Augusta Hlonda."

Bibliografia

Andrzej Micewski, Kardynał Wyszyńki. Prymas i mąż stanu (Paris 1982)
Marian P. Romaniuk, Prymas Wyszyński. Biografia i wybrane źródła (Gniezno 2001)

Zobacz też

arcybiskupi gnieźnieńscy i prymasi Polski

Warszawa Pomnik Wyszynskiego.jpg

Linki zewnętrzne

Stefan Wyszyński | Stefan Cardinal Wyszyński | Stefan Wyszynski | Stefan Wyszyński | Stefan Wyszyński

Gourt Home::Gourt :: Stefan Wyszyński