Przenikalność elektryczna – wielkość fizyczna, oznaczana grecką literą ε (epsilon), charakteryzująca właściwości elektryczne środowiska. Dla substancji izotropowych jest to wielkość skalarna, równa stosunkowi indukcji pola elektrycznego do natężenia tego pola:

$\backslash varepsilon\; =\; \backslash frac\; D\; E$

W ciałach anizotropowych przenikalość jest tensorem drugiego rzędu (drugiej rangi).

Wymiarem przenikalności elektrycznej w układzie SI jest F·m^-1 (farad na metr).

Przenikalność elektryczna próżni

---

Spośród wszystkich ośrodków, najmniejszą przenikalność elektryczną wykazuje próżnia. Wartość ta, oznaczana ε₀, jest stałą fizyczną, której wartość, zgodnie z danymi opublikowanymi w 2002 roku przez Komitet Danych dla Nauki i Techniki (CODATA) wynosi w układzie SI:

$\backslash varepsilon\_0\; =\; 8,854187817\backslash cdot\; 10^\{-12\}\; \backslash frac\; \{As\}\; \{Vm\}$ z def. F/m

Przenikalność względna

---

Przenikalność poszczególnych ośrodków często określa się poprzez bezwymiarową wartość przenikalności względnej, oznaczanej ε_r. Wielkość ta wskazuje, ile razy przenikalność (bezwzględna) ośrodka jest większa od przenikalności próżni:

$\backslash varepsilon\; =\; \backslash varepsilon\_r\backslash cdot\; \backslash varepsilon\_0$

Współczynnik ε_r, zwany dawniej stałą elektryczną ośrodka, przyjmuje wartości od 1 (dla próżni i silnie rozrzedzonych gazów) do dziesiątek tysięcy (dla ferroelektryków).

Zależności związane z przenikalnością elektryczną

---

Im większa jest przenikalność elektryczna ośrodka, tym mniejsze natężenie pola (E) wywołanego w tym ośrodku przez tę samą indukcję (D). Stąd zastosowanie dielektryków o dużej wartości ε_r zmniejsza siłę oddziaływania elektrostatycznego pomiędzy ładunkami elektrycznymi. Tym samym powoduje zwiększenie pojemności układów przewodników, co wykorzystuje się w konstrukcji kondensatorów.

Wartości przenikalności elektrycznej ε i magnetycznej μ wyznaczają prędkość v rozchodzenia się fal elektromagnetycznych w ośrodku:

$\backslash varepsilon\backslash mu=\backslash frac\; 1\{v^2\}$

W przypadku próżni:

$\backslash varepsilon\_0\backslash mu\_0=\backslash frac\; 1\{c^2\}$

gdzie:

ε₀ - przenikalność elektryczna próżni,

μ₀ - przenikalność magnetyczna próżni,

c - prędkość światła w próżni.

W ośrodkach anizotropowych wektory natężenia i indukcji pola elektrycznego mogą być nierównoległe. Dla takich ośrodków stosuje się ogólniejszą definicję przenikalności elektrycznej:

$\backslash vec\; D=\backslash varepsilon\; \backslash vec\; E$

w której ε jest tensorem przenikalności elektrycznej.

Oznacza to, że w ośrodku takim przenikalność ma różne wartości w różnych kierunkach. To pociąga za sobą różnicę w prędkości rozchodzenia się światła (patrz związek powyżej) – a zatem i współczynnika załamania – zależnie od kierunku polaryzacji światła. Zjawisko to nazywa się podwójnym załamaniem albo dwójłomnością. Spośród substancji naturalnych zjawisko dwójłomności wykazuje między innymi kalcyt.

Współcześnie odchodzi się od nazwy "przenikalność dielektryczna" na rzecz "przenikalność elektryczna", gdyż to drugie określenie lepiej oddaje charakter wielkości ε w pełnym zakresie jej wartości.

Zobacz też

---

• przegląd zagadnień z zakresu elektryczności
• przenikalność magnetyczna
• równania Maxwella

Elektryczność | Wielkości fizyczne

Permitivitat | Permitivita | Permittivität | Permittivity | Permitividad | Permittivité | 유전율 | Costante dielettrica | Permittiviteit | 誘電率 | Dielektričnost | Permittiivisyys