Społeczeństwo obywatelskie jest takim typem społeczeństwa, w którym obywatele mogą zrzeszać się, powoływać stowarzyszenia, organizacje i podejmować różnego rodzaju działania w sferze publicznej, bez ingerencji ze strony władz państwowych.

Społeczeństwo obywatelskie pozostaje autonomiczne wobec państwa, lecz niezależność ta nie musi oznaczać konfliktu czy wrogości - idzie raczej o to, że społeczeństwo obywatelskie dotyczy wzajemnych stosunków obywateli, a nie ich relacji z władzą.

W społeczeństwie obywatelskim "obywatelskość" jest podstawą porozumienia oraz wspólnych działań mających na celu właściwe zarządzanie sprawami dotyczącymi wszystkich, w imię dobra wspólnego, korzyści wspólnej.

Postawa obywatelska to postawa zainteresowania sprawami wspólnymi w zbiorowości ludzi na równi wolnych. Współpraca i wspólne działania pozwalają realizować interes wszystkich obywateli i sprzyjają znalezieniu rozwiązań optymalnych oraz skutecznemu osiąganiu celów społecznych. Postawa obywatelska to także poczucie odpowiedzialności za bezpieczne istnienie, trwanie całej zbiorowości i jej członków, a także gotowość niesienia pomocy i dobrowolnych poświęceń w wymagającej tego sytuacji.

Społeczeństwo obywatelskie zakłada pewne trwałe podstawy czyniące z danego społeczeństwa zbiorowość pod istotnymi względami jednorodną. Dopiero na takiej płaszczyźnie może rozwijać się postawa obywatelska, gdyż nie obejmuje ona całości życia jednostki, lecz tylko sprawy polityczne, dotyczące zewnętrznych warunków egzystencji. Jednostki w swych działaniach mogą reprezentować postawę obywatelską zwłaszcza w społecznościach lokalnych - wspólnotach samorządowych, w których mieszkańcy nie są sobie całkiem obcy i mają rozeznanie dotyczące problemów, które trzeba rozwiązać wspólnie. Życie zbiorowości lokalnych jest wówczas istotną częścią składową całości życia społecznego.

Cechy społeczeństwa obywatelskiego

• władza pochodzi od narodu, który sprawuje rządy pośrednio lub bezpośrednio
• każdy rodzaj władzy ma zakres kompetencji określony przez prawo
• konstytucja ma większą moc prawną w stosunku do innych ustaw
• normy międzynarodowe mają większą moc niż prawo krajowe
• prawo jest jasne dla obywateli i uwzględnia ich interesy
• istnieje system ochrony praw człowieka i wolności obywatelskich
• Istnieją instytucje gwarantujące poprawne działanie prawa
• Obywatele mają zapewnioną możliwość czynnego brania udziału w życiu społecznym
• Obywatele mają prawo do organizowania się

Zivilgesellschaft | Civil society | Société civile | Kansalaisyhteiskunta | חברה אזרחית | シビル・ソサエティ | Pilietinė visuomenė | Civilna družba