semafor_kolejowy.jpg]] Semafor rozalin.jpg unieważniony ukośnym krzyżem]] WKD EN95.jpg]] Semafor - urządzenie sygnalizacyjne do sterowania ruchem kolejowym, poprzez informowanie maszynisty o możliwości jazdy bądź nakazie zatrzymania pociągu, obowiązującej prędkości, nierzadko także o tym jaki sygnał jest wyświetlany na kolejnym semaforze lub innych okolicznościach występujących na szlaku.

Minięcie semafora wskazującego sygnał "Stój" jest zabronione, chyba że maszynista otrzyma odpowiedni rozkaz pisemny od dyżurnego ruchu (może on także zostać przekazany środkami łączności), albo zostanie podany sygnał zastępczy.

Analogicznie jak przy sygnale "Stój" należy postąpić, kiedy sygnał jest wątpliwy (niepewny), albo kiedy brak sygnału (semafor nieoświetlony).

Budowa semafora

• Kształtowe, starszy typ semaforów zaopatrzony w jedno lub więcej ramion, których położenie wskazuje na dozwoloną prędkość, umieszczonych na wysokim słupie. W Polsce semafory kształtowe mają jedno lub dwa ramiona, malowane na kolor czerwono - biały. W innych krajach (np. Wielkiej Brytanii) ramiona dla łatwiejszego odróżnienia bywają malowane na różne kolory. Aby nastawienie semafora można było rozpoznać także w nocy, wprowadzono kolorowe latarnie, zapalanie w porze nocnej i pokazujące także w ciemności, jak ustawione są ramiona.
• Świetlne, w odróżnieniu od kształtowych sygnał przekazują tylko poprzez ustawienie świateł. Semafor świetlny składa się z umieszczonej na słupie oprawy, w której znajdują się kolorowe światła. W zależności od ilości i rodzaju zapalonych lamp powstaje określony sygnał. W Polsce semafory świetlne mają zazwyczaj od dwóch do pięciu lamp, wyjątkowo spotyka się semafory sześciolampowe. Semafor z pojedynczą komorą świetlną (mogący wyświetlać jedynie światło czerwone), stale wyświetlający sygnał "stój!", to tzw. tarcza zaporowa świetlna.

Ze względu na istnienie skrajni, w miejscach gdzie umieszczenie wysokiego semafora zagraża bezpieczeństwu ruchu, ustawia się semafory karzełkowe, o zmniejszonych wymiarach. Zdarza się także, że w takiej sytuacji nad szlakiem wielotorowym buduje się bramki, na których umieszcza się po kilka semaforów.

Rodzaje semaforów

• Półsamoczynne, obsługiwane przez pracownika nastawni, służące do zezwalania lub zakazywania wjazdu, wyjazdu, bądź przejazdu przez stację. Używane także na posterunkach odstępowych, zwiększających przepustowość szlaku. W Polsce są one oznaczane słupem pomalowanym w czerwono białe pasy, bądź pasem czerwono - biało - czerwonej blachy na słupie semafora (jak na zdjęciach).
• Samoczynne, uruchamiane przez urządzenia sterowania ruchem kolejowym, przede wszystkim pracujące jako sygnalizatory SBL. W Polsce takie semafory mają słupy pomalowane na biało.

W celu poinformowania maszynisty zawczasu, jaki sygnał jest wyświetlany na semaforze (jeśli nie można tego zrobić używając poprzedniego semafora), stosowane są tarcze ostrzegawcze. Jeśli semafor nie jest widoczny z wymaganej odległości, dodatkowo ustawia się semafory powtarzające.

Sygnały na semaforach

Semafory świetlne