Służby specjalne

Służby specjalne to ogólna nazwa opisująca instytucje, które prowadzą działania operacyjno-rozpoznawcze o charakterze niejawnym. Domeną służb specjalnych jest pozyskiwanie i ochrona informacji kluczowych dla zapewnienia wewnętrznego i zewnętrznego bezpieczeństwa państwa. W państwach demokratycznych działania służb specjalnych wymykają się niekiedy spod kontroli organów nadzorczych. Służby specjalne prowadzą także operacje poza swoim macierzystym krajem, łamiąc nieraz tamtejsze prawo. Służby specjalne reżimów totalitarnych i państw niedemokratycznych stosują nieraz techniki niedozwolone przez prawo ich państwa macierzystego, jak przekupstwo, szantaż, skrytobójstwo oraz nielegalny handel bronią i narkotykami.

Służby specjalne można podzielić na dwie zasadnicze grupy:

służby informacyjno-wywiadowcze - których podstawowym zadaniem jest pozyskiwanie cennych informacji o strategicznym znaczeniu oraz czasami dezinformowanie analogicznych służb wrogich państw. Służby informacyjno-wywiadowcze prowadzą m.in.
- wywiad wojskowy - polegający na gromadzeniu i przetwarzaniu informacji wywiadowczych dotyczących obcych sił zbrojnych przez służbę opartą na strukturze militarnej, np. Wojskowe Służby Informacyjne
- wywiad polityczny - gromadzenie przez daną agencję informacji dotyczących sytuacji politycznej, poszczególnych państw lub ugrupowań
- wywiad wewnętrzny - działalność wywiadowcza prowadzona wobec przedmiotów krajowych, których działalność stwarza sytuację zagrażającą bezpieczeństwu wewnętrznemu państwa
- wywiad techniczny - działalność wywiadowcza prowadząca do zdobycia materiałów z obcych źródeł, dotyczących wyposażenia technicznego i możliwości technicznych danego państwa
- wywiad operacyjny - gromadzenie danych wywiadowczych następnie wykorzystywanych w planowaniu operacyjnym na poziomie regionalnych teatrów działań wojennych
- wywiad parapsychologiczny - gromadzenie danych wywiadowczych za pośrednictwem (pomocą), osób obdarzonych rzekomo zdolnościami percepcji pozazmysłowej
służby policyjno-prewencyjne - których zadaniem jest ochrona bezpieczeństwa wewnętrznego - zarówno w sensie bezpieczeństwa osobistego obywateli danego kraju, jak i zapewnianie bezpieczeństwa i stabilności władzy

W niektórych przypadkach funkcje te sprawuje w jednym państwie jedna służba specjalna. Tak było np. w Polsce do 2001 r., gdzie Urząd Ochrony Państwa (UOP) spełniał obie te funkcje na raz.

'''Agencje wywiadu, kontrwywiadu i służb bezpieczeństwa w Polsce i za granicą

Polskie służby specjalne

Służby specjalne II Rzeczypospolitej (1918-1939)

Biuro Wywiadowcze Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
Wydział Informacyjny Ministerstwa Spraw Wewnętrznych
Inspektorat Defensywy Politycznej przy Komendzie Głównej Policji Państwowej (IDP KGPP)
Oddział II Sztabu Generalnego WP - wywiad i kontrwywiad wojskowy
- Biuro Szyfrów - Wywiad Radiowy i Kryptologia

Polskie Służby specjalne podczas II WŚ

Iran
- SAVAK - tajna policja Szacha Iranu, obecnie nie istnieje
- VEVAK - Ministerstwo Wywiadu i Bezpieczeństwa

Izrael
- Mossad - cywilna agencja wywiadowcza
- Szin Bet - służba bezpieczeństwa
- Aman - wywiad wojskowy Izraelskich Sił Zbrojnych
- Lakam - agencja wywiadu technicznego

Japonia
- Public Security Investigation Agency, PSIA

Jordania
- General Intelligence Department

Kanada
- Royal Canadian Mounted Police, RCMP
- Canadian Security Intelligence Service, CSIS
- Communications Security Establishment, CSE

Kolumbia
- Departamento Administrativo de Seguridad, DAS

Korea Południowa
- National Intelligence Service (South Korea), NIS

Kuba
- Directorate General of Intelligence, DGI
- Revolutionary Armed Forces Intelligence

Libia
- Jamahiriya el Mukhabarat

Litwa
- Specialiųjų Tyrimų Tarnyba, STT (Służba Śledztw Specjalnych) - walka z korupcją w administracji
- Valstybes Saugumo Departamentas, VSD (Departament Bezpieczeństwa Państwa)

Niemcy
- aktualnie istniejące:
  - Bundesamt für Verfassungsschutz, BfV - bezpieczeństwo wewnętrzne (kontrwywiad)
  - Bundesnachrichtendienst, BND - Federalna Służba Wywiadowcza
  - Militärischer Abschirmdienst, MAD - Kontrwywiad Wojskowy
- Niemiecka Republika Demokratyczna
  - Stasi - Ministerium für Staatssicherheit (MfS) - Służba Bezpieczeństwa
- Niemcy nazistowskie:
  - Reichssicherheitshauptamt (RSHA) - Główny Urząd Bezpieczeństwa Rzeszy
    - Gestapo - tajna policja państwowa
    - Sicherheitsdienst, SD - wywiad i kontrwywiad SS
  - Abwehra - wywiad i kontrwywiad wojskowy
Norwegia
- Politiets Sikkerhetstjeneste, PST

Nowa Zelandia
- New Zealand Government Communications Security Bureau - agencja bezpieczeństwa wewnętrznego
- New Zealand Security Intelligence Service - wywiad i kontrwywiad

Pakistan
- Pakistan Intelligence Bureau
- Directorate for Inter-Service Intelligence

Republika Południowej Afryki
- National Intelligence Agency
- South African Secret Service
- Bureau of State Security, BOSS - zlikwidowane

Rosja
- Ochrana - Tajna policja Cara.
- istniejące obecnie
  - Federalnaya Sluzhba Bezopasnosti, FSB - służba bezpieczeństwa)
  - Glavnoye Razvedyvatelnoye Upravlenie, GRU - wywiad i kontrwywiad wojskowy, działał także w ZSRR
  - Służba Wnieszniej Razwiedki, SWR - Służba Wywiadu Zagranicznego
- ZSRR
  - Czeka - 1917-1922
  - GPU/OGPU - Obyedinennoye Gosudarstvennoye Politicheskoye Upravleniye - Zjednoczony Państwowy Zarząd Polityczny - 1922 - 1934
  - Narodnyi Kommissariat Vnutrennih Del, NKWD - 1934-1946
  - Smiersz - 1943 - 1946 - Kontrwywiad Wojskowy
  - Ministerstvo Gosudarstvennoi Bezopastnosti, MGB - 1946-1953
  - Ministerstvo Vnutrennih Del, MVD - 1946-1960
  - Komitiet Informacyi (KI) - Komitet Informacji - 1947 - 1951
  - Komitet Gosudarstvennoi Bezopasnosti, KGB - Komitet Bezpieczeństwa Państwowego - 1954-1991
    - I Zarząd Główny KGB - (PGU) wywiad zagraniczny

Rumunia
- Departamentul de Informaţii Externe, DIE
- Direcţia de Informaţii a Armatei, DIA
- Serviciul de Informaţii Externe, SIE
- Serviciul de Pază şi Protecţie, SPP
- Serviciul Român de Informaţii, SRI
- Securitate - zlikwidowana policja polityczna

Słowenia
- Slovenska Obveščevalno-Varnostna Agencija, SOVA

Stany Zjednoczone
- Intelligence Community, IC - Wspólnota wywiadów
  - Air Force Intelligence Agency, AIA - wywiad sił powietrznych
  - Army Intelligence - Wywiad Sił Lądowych
  - Army Security Agency, ASA - Agencja Bezpieczeństwa Sił Lądowych
  - Armed Forces Security Agency - AFSA, Agenca bezpieczństwa Sił Zbrojnych
  - Central Intelligence Group, CIG - Grupa Centrali Wywiadu
  - Central Intelligence Agency, CIA - Centralna Agencja Wywiadowcza
  - Defense Intelligence Agency, DIA - Agencja Wywiadu Obronnego
  - Federal Bureau of Investigation, FBI - Federalne Biuro Śledcze
  - National Intelligence Authority, (NIA) - Narodowy Zarząd Wywiadu
  - National Reconnaissance Office, NRO - Narodowe Biuro Rozpoznania
  - National Security Agency, NSA - Agencja Bezpieczeństwa Narodowego
  - Office of Naval Intelligence, ONI - Biuro Wywiadu Marynarki Wojennej.
  - Office of Strategic Services, OSS - Biuro Służb Strategicznych.
  - National Imagery and Mapping Agency, NIMA - Narodowa Agencja Obrazowania i Kartografii
  - United States Secret Service - ochrona rządu + akcje o szczególnym znaczeniu; bezpośrednio podległa prezydentowi USA
  - US Navy Intelligence - Wywiad Marynarki Wojennej
  - Marine Corps Intelligence - Wywiad Korpusu Piechoty Morskiej
  - Department of Homeland Security - Departament Bezpieczeństwa Krajowego

Szwajcaria
- Nachrichtendienst, SND

Szwecja
- Säkerhetspolisen, SÄPO

Turcja
- Milli Istihbarat Teskilan, MIT - agencja wojskowa
- Jandarma Istihbarat ve Terorle Mucadete, JITEM - agencja cywilna

Turkmenistan
- Committee for National Security, KNB

Węgry
- Államvédelmi Hatóság, AVH
- Nemzetbiztonsági Hivatal, NBH

Wielka Brytania
- British Department of Naval Intelligence - Brytyjski Departament Wywiadu Marynarki Wojennej
- Government Communications Headquarters, (GCHQ) - Centrala Łączności Rządowej
- Operational Intelligence Centre, (OIC) - Ośrodek Wywiadu Operacyjnego
- Secret Intelligence Service, SIS/MI6 - wywiad
- Security Service, MI5 - kontrwywiad i bezpieczeństwo
- Special Operations Executive, SOE - działające w czasie II wojny światowej

Włochy
- Servizio Informazioni Generali e Sicurezza, SISDE - agencja cywilna
- Servizio per le Informazioni e la Sicurezza Militare, SISMI - agencja wojskowa

Ciekawostki

Służby specjalne lubują się w ukrywaniu tematów swoich działań pod kryptonimami, wykazując przy tym często poczucie humoru.

FBI wprowadziło do obiegu akronim MICE (ang. mice l.mn. od mouse - mysz). Oznacza on główne motywy, które powodują, że ktoś decyduje się na podjęcie współpracy z wywiadem: money, ideology, compromise, ego czyli pieniądze, ideologia, szantaż, ambicje (inne rozwinięcie tego skrótu podaje conscience - sumienie w miejsce compromise).

Linki zewnętrzne

ABW: http://www.abw.gov.pl/
AW: http://www.aw.gov.pl/
WSI: http://www.wsi.sztab.org/
CBŚ: http://cbs.sztab.org/
Sejmowa Komisja do Spraw Służb Specjalnych: http://www.sejm.gov.pl/komisje/www_kss.htm

Służby specjalne

Gourt Home::Gourt :: Służby specjalne

Polskie służby specjalne

Służby specjalne II Rzeczypospolitej (1918-1939)

Polskie Służby specjalne podczas II WŚ

Służby Specjalne PRL-u (1944-1990)

Służby specjalne III Rzeczypospolitej

Służby specjalne za granicą

Ciekawostki

Linki zewnętrzne