article

Rzeszów (łac. Resovia, niem. Reichshof, hebr. Reisha, lit. Žešova, ukr. Ryashiv, czes. Řešov) - miasto na prawach powiatu położone w południowo-wschodniej Polsce. Miasto jest stolicą województwa podkarpackiego, siedzibą władz i najważniejszych instytucji regionu. Rzeszów pełni funkcję głównego ośrodka industrialnego, usługowego, kulturalnego i edukacyjnego w regionie. Miasto jest także znaczącym ośrodkiem w skali kraju. Rzeszów posiada międzynarodowy port lotniczy i park naukowo-technologiczny ukierunkowany na przemysł lotniczy, farmaceutyczny i informatyczny. W mieście znajdują się dwie państwowe uczelnie wyższe - Uniwersytet Rzeszowski i Politechnika Rzeszowska. Odsetek studentów w ogólnej liczbie ludności jest tu najwyższy w kraju. Decyzją rządu z września 2005 roku, Rzeszów posiada status europolu.

Hasło reklamowe miasta: Rzeszów - miasto in plus.

Geografia

Położenie

Rzeszów położony jest na pograniczu Pogórza Karpackiego i Kotliny Sandomierskiej nad rzeką Wisłok. Miasto położone jest na wysokości w przedziale od 200 do 330 m n. p. m. Przecinają się tu ważne szlaki komunikacyjne (Drezno - Kijów, Białystok - Koszyce). Dystans dzielący miasto Rzeszów od granic ze Słowacją i Ukrainą wynosi ok. 100 km.

Powierzchnia miasta po tegorocznym powiększeniu wynosi 68.06 km². Od przyszłego roku według planów ministerstwa, Rzeszów ma powiększyć się o kolejne sołectwa, zwiększając swój obszar do 84.54 km² i liczbę ludności do 168 tys. mieszkańców.

Klimat

Miasto Rzeszów i region rzeszowski zaliczane są do najcieplejszych w kraju. Rzeszów położony w podgórskiej strefie klimatycznej charakteryzuje się długimi, upalnymi latami i łagodnymi zimami. W całym regionie dominuje suchy, kontynentalny klimat, występuje tu stosunkowo niewielka ilość opadów.

Przyroda

W obrębie Rzeszowa znajduje się Rezerwat przyrody Lisia Góra, który jest połozony nad sztucznie utworzonym Zbiornikiem Rzeszowskim.

Podział administracyjny miasta

Granice niektórych dzielnic i osiedli nakładają się na siebie. W Rzeszowie również niektóre osiedla mają status oddzielnej dzielnicy.

Miejscowości stanowiące przedmieścia Rzeszowa: Miłocin, Pogwizdów Nowy, Zaczernie, Biała, Matysówka, Budziwój, Kielanówka, Racławówka, Boguchwała, Tyczyn, Trzebownisko, Krasne, Strażów, Świlcza, Rudna Wielka, Rudna Mała, Terliczka, Nowa Wieś, Jasionka, Łukawiec

Historia

POL Rzeszów alt COA.svg Główny artykuł Historia Rzeszowa.

Badania archeologów dowodzą, że już w czasach neolitu miało miejsce osadnictwo na terenie dzisiejszego Rzeszowa. Już przed nadaniem praw miejskich, w rejonie dzisiejszego Staromieścia istniał tu duży gród, prawdopodobnie zamieszkany przez Słowian i Celtów, których obecność na terenach Małopolski udowodnili historycy i archeologowie. Pierwsza udokumentowana wzmianka o Rzeszowie pochodzi z roku 1354, kiedy to prawa miejskie nadał mu król Kazimierz Wielki. W roku 1363 istniał już w mieście kościół parafialny, a w roku 1406, parafialna szkoła. W XV wieku miasto zostało zdewastowane przez pożar. Po odbudowie, otrzymało wiele przywilejów, co umożliwiło jego szybki rozwój. W XVI wieku miasto posiadało już dobrze zorganizowaną administrację. W roku 1591 wzniesiono ratusz miejski, a w roku 1600 rozpoczęto budowę zamku. W roku 1627 miasto ufortyfikowano, a w latach 1624 - 1629 właściciel miasta ufundował warowny klasztor i kościół oo. Bernardynów. W 1638 Rzeszów przeszedł na własność rodu Lubomirskich, stając się wzorowym ośrodkiem dóbr magnackich. O ówczesnej zamożności miasta świadczą księgi miejskie z XVI i XVII wieku, które wymieniają działających licznie na jego terenie złotników. W 1658 Jerzy Sebastian Lubomirski założył słynne Kolegium Pijarów, jedną z nielicznych wówczas w kraju szkół średnich. Wśród jego wykładowców był ksiądz Stanisław Konarski, a wiele lat później szkołę ukończyli m.in. Ignacy Łukasiewicz, Julian Przyboś, Władysław Sikorski, Władysław Szafer. 13 sierpnia 1769 roku pod Rzeszowem, w rejonie dzisiejszej dzielnicy Pobitno doszło do bitwy między konfederatami barskimi a wojskami rosyjskimi. Po bitwie ciała zabitych pochowano, a nad mogiłą Polaków usypano zachowany do dziś kopiec. W roku 1772 miasto dostało się pod zabór austriacki. Następnie przez 146 lat wchodziło w skład Imperium Habsburgów. Rzeszów stał się miastem wolnym w roku 1845. Uzyskanie przez Galicję swobód politycznych i gospodarczych przyczyniło się do rozwoju miasta. W roku 1858 do miasta doprowadzono linię kolejową, w roku 1888 pojawiły się pierwsze telefony, w 1900 powstała gazownia i gazowe lampy uliczne, a 11 lat później uruchomiono elektrownię i rozpoczęto tworzenie sieci wodociągowej. W roku 1910 Rzeszów liczył 23 tysiące mieszkańców. Małe miasteczko zaczęło przeszktałcać się w znaczący ośrodek kapitalistyczny, pojawiły się nowe ważne inwestycje budowlane i infrastrukturalne - koszary, szkoły, przebudowa ratusza, brukowanie ulic, wprowadzenie elektrycznego oświetlenia. Zbliżający się koniec monarchii austriackiej przyczynił się do narastania ruchów niepodległościowych. W roku 1918 rozpoczęła w Rzeszowie działalność Polska Organizacja Wojskowa, której komendantem był Leopold Lis-Kula. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, znaczenie Rzeszowa nadal rosło. W latach 1937-1939 rozpoczęło się tworzenie Centralnego Okręgu Przemysłowego. Rzeszów stał się wówczas ważnym ośrodkiem przemysłu lotniczego i zbrojeniowego.

Dynamiczny rozwój przerwała II wojna światowa, w wyniku której miasto uległo częściowemu zniszczeniu. W 1941 roku hitlerowcy utworzyli w Rzeszowie getto, które funkcjonowało do listopada 1943 roku. Wiekszość z umieszczonych w nim Żydów (przed wojną w Rzeszowie mieszkało około 14 tys. ludności pochodzenia żydowskiego, co stanowiło ok. 30 % mieszkanców miasta) wywieziono do obozu zagłady Belzec.

Po wojnie, w Rzeszowie ustanowiono stolicę nowo utworzonego województwa rzeszowskiego. Miasto w szybkim tempie rozbudowano i unowocześniono. Po upadku systemu socjalistycznego Rzeszów zaczął zmieniać się w szybkim tempie. W mieście rozpoczął się proces rewitalizacji i modernizacji. Po wizycie Papieża Jana Pawła II, w roku 1992 utworzono nową diecezję rzeszowską. Zaczęły powstawać pierwsze prywatne szkoły wyższe. W całym mieście zaczęto budować nowoczesne osiedla. Powstało wiele inwestycji, szczególnie w dziale przemysłu i usług. W roku 1999 miasto zostało stolicą regionu podkarpackiego. Dwa lata później, w roku 2001 działalność rozpoczął Uniwersytet Rzeszowski. Także wtedy pojawiły się w mieście duże inwestycje w przemysł lotniczy i informatyczny. W roku 2002 oddano do użytku halę widowiskową na Podpromiu, Most Zamkowy i Trasę Zamkową.

W roku 2005 doszło do otwarcia międzynarodowego Portu lotniczego Rzeszów - Jasionka. W tym samym roku Rzeszów uznano za europol. W roku 2006 Rzeszów powiększył po raz kolejny swój obszar administracyjny. Dziś Rzeszów jest niekwestionowaną stolicą regionu, ważnym i dynamicznie rozwijającym się miastem, z wyraźną wizją przyszłości jako nowoczesny, prężny i znaczący ośrodek miejski.

Zarządcy miasta

Informacje statystyczne

  • Liczba ludności - 164 000
  • Aglomeracja - 420 000
  • Dochód gminy na mieszkańca - 2420 zł.
  • Stopa bezrobocia (stan na 01.2006.) - 8,9%

Komunikacja

POL Rzeszów alt COA.svg Główny artykuł Komunikacja w Rzeszowie.

Lotnisko

Rzeszów posiada bardzo dobre połączenia z pozostałymi miastami kraju i regionu. W ostatnim czasie rozbudowany i zmodernizowany został Międzynarodowy Port Lotniczy Rzeszów. Od listopada dzięki umowie podpisanej z firmą Ryanair odbywają się regularnie loty Rzeszów-Londyn. Oprócz tego funkcjonują regularne połączenia Rzeszów-Warszawa (LOT) oraz Rzeszów-Łódź, Rzeszów-Lwów i Rzeszów-Kijów (Direct Fly). Planowana jest budowa drugiej obok Glasgow bazy technicznej Ryanair i Singapore Technologies Aerospace, która będzie serwisować samoloty z całego świata.

W obrębie lotniska funkcjonują: Aeroklub Rzeszowski oraz Ośrodek Kształcenia Lotniczego Politechniki Rzeszowskiej (jedyna w kraju cywilna szkoła pilotów). W bezpośrednim sąsiedztwie lotniska powstanie niedługo Autostrada A4 (Polska) (Berlin - Kijów) z węzłami komunikacyjnymi na wysokości początku i końca drogi startowej. Komunikacja miejska obsługuje regularne połączenia pomiędzy portem lotniczym i centrum miasta.

Tranzyt

Oprócz modernizacji dróg w regionie podkarpackim, planowana jest w najbliższych latach budowa autostrady A4 (Drezno - Kijów) i drogi ekspresowej S19 (Suwałki - Barwinek). Komunikacja wewnątrz miasta działa bardzo sprawnie, dzięki modernizacji i budowie obwodnic, oraz masowym remontom dróg w centrum miasta. Inwestycje drogowe realizowane w ostatnich latach sprawiły, że Rzeszów dysponuje drogami dobrej jakości i dobrze rozwiniętą siecią komunikacyjną. Rzeszów jest jedynym obok Dublina miastem w Europie dysponującym tzw. inteligentną sygnalizacją świetlną - system SCATS.

Kolej

Historia rzeszowskiej kolei sięga XIX wieku, kiedy to powstał dworzec na trasie Wiedeń - Kraków - Lwów.
  • Stacje kolejowe:
W Rzeszowie istnieją cztery stacje kolejowe:
  1. Rzeszów (stacja główna)
  2. Rzeszów Staroniwa
  3. Rzeszów Osiedle
  4. Rzeszów Załęże

Transport miejski

Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne obsługuje 44 linie autobusowe, w tym 22 podmiejskie. Komunikacja miejska w Rzeszowie może poszczycić się zmodernizowanym taborem i nowoczesnymi rozwiązaniami. Obecnie władze miasta postawiły na ekologiczne autobusy zasilane gazem ziemnym (Jelcze M125M i Solarisy Urbino 12 CNG). Autobusy kursują nie tylko w ciągu dnia, lecz także w nocy. Oficjalna strona, komunikaty, rozkłady jazdy dostępne są tu: *

Gospodarka

Przemysł

Rzeszów jest ważnym ośrodkiem przemysłowym. Najlepiej rozwinięty jest przemysł lotniczy i farmaceutyczny. Miasto jest europejskim centrum koncernu United Technologies Corporation, światowego potentata w przemyśle lotniczym. Tu mieści się należąca do tego koncernu fabryka silników lotniczych WSK "PZL-Rzeszów" S.A. Rzeszów jest głównym ośrodkiem stowarzyszenia przedsiębiorców Dolina Lotnicza (Aviation Valley). W skład stowarzyszenia wchodzą przedsiębiorstwa z całego kraju. W Rzeszowie swoją siedzibę ma również Spółka Zelmer S.A. - największy polski producent sprzętu AGD oraz jeden z liczących się na świecie producentów odkurzaczy. Rzeszów jest jedynym na świecie miastem obok amerykańskiego Middletown w którym produkowane są silniki do samolotów F 16. W ostatnim czasie utworzony został Podkarpacki Park Naukowo-Technologiczny. Podstawą tego przedsięwzięcia jest przemysł lotniczy i farmaceutyczny. Nowe pomysły i rozwiązania powiązane z parkiem technologicznym, powstawać będą w preinkubatorze akademickim. Valeant Pharmaceuticals International (dawniej ICN Polfa Rzeszów) jest największym polskim eksporterem leków. W Rzeszowie działa też koncern Sanofi Synthelabo, producent leków. Swą siedzibę ma tu także Alima Gerber SA - największa spółka polskiej części koncernu Novartis. Jest producentem pożywienia i soków dla niemowląt i dzieci. Podkarpaccy przedsiębiorcy działający w sektorze informatycznym powołali stowarzyszenie Informatyka Podkarpacka.

Handel

Dużą część miejskiej gospodarki stanowi handel. W mieście znajduje się sporo hipermarketów, centrów handlowych, galerii i mniejszych supermarketów. Powierzchnia sklepowa na mieszkańca jest w Rzeszowie najwyższa w kraju.

Media

Rzeszowski_rynek_2004b.jpg]]

Telewizja

Radio

Prasa

Internet

Sport

Kluby sportowe

Obiekty sportowe

  • Hale sportowe
  • Pływalnie kryte
  • Pływalnie odkryte
    • Kompleks basenów ROSIR - ul. Pułaskiego
  • Stadiony
  • Lodowiska
    • Lodowisko ROSIR - ul. Wyspiańskiego / al. Witosa

Edukacja

Obecnie w Rzeszowie działają 32 szkoły podstawowe, 18 gimnazjów, 18 liceów ogólnokształcących i 48 średnich szkół technicznych, i zawodowych oraz 32 szkoły policealne i 4 szkoły artystyczne (plastyczne i muzyczne II stopnia).

Szkoły Podstawowe

Szkoła Podstawoa nr 2. w Rzeszowie

Szkoły ponadgimnazjalne

Niektóre Licea Ogólnokształcące

Szkoły artystyczne

Szkolnictwo wyższe

Rzeszów to duży ośrodek akademicki. W mieście kształci się około 60 tys. studentów. Działają tu zarówno uczelnie państwowe jak i prywatne. Pomimo stosunkowo niewielkich tradycji akademickich miasta, Rzeszów wypracował już atmosferę ośrodka studenckiego. W najbliższej przyszłości absolwenci rzeszowskich szkół wyższych będą mogli realizować swoje pomysły w preinkubatorze, powiązanym z parkiem technologicznym.

Kultura i rozrywka

Rzeszów_zamek_2004b.jpg]] Rzeszów jest miastem bardzo bogatym w wydarzenia kulturalne i rozrywkowe. W mieście odbywa się wiele imprez i festiwali, kilka spośród nich ma charakter międzynarodowy. Najbardziej znany spośród nich to Światowy Festiwal Polonijnych Zespołów Folklorystycznych. W mieście organizowane są też Międzynarodowy Maraton Rzeszowski i Rajd Rzeszowski. Miasto dysponuje jedną z największych w kraju hal sportowo-widowiskowych (Hala Podpromie). Halę oddano do użytku w roku 2002. Jej budowa trwała rekordowo ponad 20 lat. Odbywają się tu liczne imprezy sportowe, kulturalne, koncerty i różnorodne targi raz do roku. W kinach, których w mieście jest cztery, organizowane są maratony i festiwale filmowe. Rzeszów posiada filharmonię słynącą ze świetnej akustyki, oraz kilka teatrów prezentujących interesujący repertuar. Filharmonia Rzeszowska organizuje Festiwal Muzyczny W Łańcucie. Co roku odbywają się w mieście Rzeszowskie Spotkania Teatralne, Międzynarodowe Biennale Sztuki Komputerowej, Międzynarodowe Biennale Plakatu Teatralnego.

W mieście często mają miejsce festyny, przedstawienia, koncerty i happeningi. Wszystko to składa się na bogatą ofertę artystyczną i kulturową Rzeszowa.

Kina

Teatry

Muzea

Galerie

  • Biuro Wystaw Artystycznych
  • Galeria Fotografii Miasta Rzeszowa
  • Galeria "Szajna"
  • Galeria pod Ratuszem

Biblioteki

Filharmonia

W Rzeszowie znajduje się również Filharmonia im. Artura Malawskiego *, która znana jest z doskonałej akustyki i licznych koncertów. Filharmonia obecnie poddawana jest modernizacji, obok niej planuje się wybudować Teatr Muzyczny.

Festiwale

Puby

  • Index Pub
  • Country Pub
  • Irish Pub Galway
  • Underground Pub
  • Atmosfera Pub
  • Jameson Pub
  • Tawerna
  • Twarz Miejska
  • Graciarnia u Plastyków
  • Ad Rem
  • Kino Pub
  • Formalina Art-Music-Pub
  • Drukarnia
  • Kuźnia
  • Mrok Cafe
  • Pod Papugami
  • Swojska Izba

Kluby

  • Country Club Bonanza
  • Jazz Club Gramofon
  • Under Grand Bowling
  • Chilli
  • Kwadrat
  • H2O Club
  • Piano Club
  • Pod Palmą
  • Rejs
  • Miami Ocean
  • Reaktor
  • Plus

Architektura

Rzeszów wyraźnie stawia na nowoczesność i funkcjonalność budowanych obiektów. Wiele budynków w centrum zbudowano w stylu secesyjnym i modernistycznym, a architektoniczny eklektyzm w połączeniu z oryginalnymi pomysłami daje ciekawy efekt. Centrum miasta zachowało wiele zabytków z czasów przynależności miasta do Imperium Habsburgów. Obecnie Rzeszów przeżywa renesans budownictwa mieszkaniowego, co zasadniczo zmienia charakter architektoniczny miasta. W ostatnim czasie struktura miasta uległa przemianom i ze ściśniętego, betonowego miasta, Rzeszów przemienia się w ośrodek bardziej przestrzenny, zielony i estetyczny. Centrum miasta zostało w ostatnich latach odnowione, wyeksponowano zabytki i wartościowe obiekty. W całym mieście powstają nowoczesne bloki mieszkalne, a także nowa zabudowa jednorodzinna i szeregowa. Na poprawę estetyki miasta wpływa ogłaszanie konkursów na projekty obiektów usługowo-handlowych (np. Nowe Miasto).

Religia

Większość Rzeszowian wyznaje religię katolicką, inne ruchy religijne są obecne, lecz nie mają dużego wpływu na społeczność. W ostatnim czasie można jednak zauważyć postępującą ateizację miasta.

Katolicy

Rzeszów jest siedzibą władz diecezjalnych i biskupa, którym obecnie jest ks. bp. Kazimierz Górny. W mieście znajduje się 24 kościoły rzymskokatolickie:
Zabytkowe: Pozostałe:

Współpraca międzynarodowa

Głównym celem partnerstwa miast jest współpraca ekonomiczna, społeczna, oświatowa, kulturowa oraz wymiana doświadczeń. Miasta partnerskie Rzeszowa to: Ponieważ władze miasta dostrzegają korzyści partnerstwa miast, planują rozszerzenie współpracy międzynarodowej. Prawdopodobnie wkrótce francuskie miasto Nancy zostanie kolejnym miastem partnerskim Rzeszowa.

Poziom życia

Rzeszów jest miastem o wysokim poziomie życia, jest to potwierdzone przez wiele rankingów oceniających potencjał rozwojowy i standard życia. Miasto dynamicznie rozwija się, prowadzone są intensywne remonty i rewitalizacja. Duża część ze środków na rozwój miasta ma swe źródło w funduszach strukturalnych Unii Europejskiej. Rzeszów umacnia swą pozycję jako stolica regionu i jego najważniejszy ośrodek. Miasto charakteryzuje niski poziom bezrobocia. Może też poszczycić się wyjątkowo długą średnią długością życia. Rzeszów jako pierwsze miasto w Polsce udostępnił mieszkańcom darmowy szerokopasmowy Internet.

Społeczność

Miasto charakteryzuje duże przywiązanie mieszkańców do fundamentalnych tradycji, a jednocześnie tolerancja i wyraźne otwarcie na nowoczesność. Rzeszów może poszczycić się wyjątkowo wysokim odsetkiem ludności z wykształceniem wyższym - 21% daje mu pod tym względem drugie miejsce w kraju. Miasto to ma najniższą przestępczość spośród wszystkich stolic polskich regionów.

Ważniejsze miejsca i zabytki

  • Unikalny kompleks piwnic - Podziemna Trasa Turystyczna (XVIII w.)
  • Kamienice mieszczańskie w rynku, zbudowane w stylu secesyjnym
  • Ratusz miejski (wybudowany w 1591 r. przez M.S. Ligęzę, 1867 i 1884, 1897-98 - przebudowany)
  • Aleja Pod Kasztanami - z secesyjną zabudową willową(1899-1903)
  • Stary Cmentarz (XVIII w.)
  • Biblioteka Miejska (1890 r.)
  • Teatr im. Wandy Siemaszkowej (1944 r.)
  • Cmentarz komunalny w dzielnicy Pobitno, wpisany w rejestr zabytków (budynki, nagrobki, mury, drzewostan - początek XX w.)
  • Ulica 3 Maja, eklektyczna zabudowa, styl secesyjny i neogotycki (w większości XVIII-XIX w.)
  • Ulica Grunwaldzka, obecnie jeden z deptaków, eklektyczne kamienice, wydział prawa Uniwersytetu Rzeszowskiego

Zamki, dwory i pałace

  • Zamek w Rzeszowie (II poł. XVI w.) wzniesiony z inicjatywy Mikołaja Spytka Ligęzy; z zachowaną wczesnobarokową wieżą dawnego czworobocznego pałacu (1620), fortyfikacje bastionowane (1 poł. XVII w.)
  • Dwór Branickich i park podworski w dzielnicy Słocina (XVIII-XIX w.)
  • Letni Pałac Lubomirskich (pocz. XVIII w. — Tylman z Gameren, przebud. XVIII w. — T. Bellotti, i XX w.)
  • Pałac Jędrzejowiczów na Staromieściu
  • Zespół dworski wraz z parkiem w dzielnicy Załęże (XVIII-XIX w.)

Honorowi Obywatele Miasta

Posłowie i senatorowie z okręgu Rzeszów

Sejm

Senat

Zobacz też

Linki zewnętrzne

=Miasto:
=

=Gospodarka:
=

=Kultura:
=
=Historia:
=
=Transport:
=
=Polityka:
=

Partie (siedziby w Rzeszowie):

=Inne:
=

Rzeszów

Rzeszów | Řešov | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Resovia | Žešova | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | ジェシュフ | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Жешув | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów | Rzeszów

 

This article is licensed under the GNU Free Documentation License. It uses material from the "Rzeszów".

Home Page • arts • business • computers • games • health • hospitals • home • kids & teens • news • physicians • recreation• reference • regional • science • shopping • society • sports • world