Rycheza Lotaryńska (Ryksa) (ur. ok. 993 – zm. 21 marca 1063 w Saalfeld), żona Mieszka II, druga polska królowa.

Była córką palatyna reńskiego Ezzona (Erenfrieda) i Matyldy, siostry Ottona III. Lata młodości spędziła najprawdopodobniej w klasztorze w Kwedlinburgu (lub w Gandersheim). Na mocy jednego z postanowień zjazdu w Merseburgu w 1013 roku została poślubiona przez Mieszka II Lamberta, co stanowić miało przypieczętowanie zawartego wówczas pokoju. W 1025 roku wraz z mężem została koronowana na królową Polski. Pod koniec 1031 roku, w związku z zaistniałą sytuacją polityczną (objęcie władzy przez Bezpryma i ucieczka Mieszka II do Czech), zdecydowała się na powrót do Niemiec. Do Polski powróciła dopiero po śmierci Mieszka II w 1034 roku (hipoteza). Rycheza wraz z synem Kazimierzem Odnowicielem dążyła do odbudowania osłabionego aparatu państwowego, wzmocnienia władzy monarszej, ukrócenia anarchii. W wyniku działań przeciwników została wraz z synem wypędzona z Polski. Powróciła do Niemiec, zabierając insygnia królewskie i cały majątek (zostało to zwrócone wraz z powrotem Kazimierza Odnowiciela do Polski). Do końca życia używała tytułu królewskiego. W 1047 wstąpiła do klasztoru benedyktyńskiego w Brauweiler. Przebywała w nim do śmierci. Została pochowana w katedrze w Kolonii. W Niemczech jest uważana za osobę świętobliwą.

Genealogia

Władcy Polski | Postacie historii Polski | Polskie królowe

Richeza von Polen | Richensa of Lotharingia | Рыкса Лотарингская | Rikissa