| Nazwa systematyczna
|
| Acari
|
Roztocze (Acari) - liczny (ok. 30 tys. gatunków, wiele gatunków nadal nieopisanych) rząd
pajęczaków, obejmujący zwierzęta od mikroskopijnych do 3-centymetrowych, w tym wiele gatunków pasożytniczych (głównie
ektopasożytów), przenoszących choroby, a także szkodników magazynowych. Zamieszkujące wszystkie strefy klimatyczne, również obszary polarne; dostosowały się do różnych środowisk, żyją nawet w gorących źródłach.
Charakterystyka rzędu
Od pozostałych
pajęczaków wyróżnia je na pierwszy rzut oka budowa morfologiczna. W rzędzie obserwuje się duże zróżnicowanie budowy. Ich wspólną cechą jest zlanie głowotułowia z odwłokiem i brak śladów segmentacji na zewnątrz. W ciele roztoczy wyróżnia się:
gnatosomę i
idiosomę. Aparat gębowy przystosowany do gryzienia lub ssania.
- Gnatosoma:
pierwsza, gębowa część ciała roztocza, w jej skład mogą (ale nie muszą) wchodzić:
szczękoczułki,
nogogłaszczki, warga górna, nadgębie, fałd nadgardzielowy i fałd podgardzielowy.
- Szczękoczułki służą do pobierania pokarmu; mogą tworzyć szczypce, narząd tnący lub pazur.
- Nogogłaszczki bardzo różnie zbudowane w zależności podrzędu; czasem całkiem zredukowane, czasem niezwykle skomplikowane; mogą pełnić funkcje czuciowe.
- Idiosoma:
druga, zazwyczaj większa cześć ciała, z odnóżami lokomocyjnymi w liczbie 4, 3, 2 lub nawet tylko 1 pary. Larwy mają zawsze 3 pary odnóży.
- Okrycie ciała:
oskórek, czasem cienki lub bardzo rozciągliwy (u form krwiopijnych);
- Narządy zmysłów:
oczy proste, czasem uwstecznione lub całkowity brak; tylko u gatunków morskich zaopatrzone w soczewki; u kleszczy występuje
narząd Hallera, wytworzony z odnóży.
- Układ krwionośny:
właściwie brak, krew z zatok krwionośnych popychana jest ruchami ciała.
- Układ pokarmowy:
trzyodcinkowy, o dość złożonej budowie, z gruczołami ślinowymi, wolem, uchyłkami jelita, gruczołami wytwarzającymi substancje lepkie (u ektopasożytów).
- Układ oddechowy:
tchawki, czasem wymiana przez powierzchnię ciała;
- Układ wydalniczy:
cewki Malpighiego; gruczoły biodrowe.
- Układ rozrodczy:
parzyste gonady i przewody wyprowadzające; u samic wielu gatunków występuje
pokładełko; u samców
lądzieni występuje penis.
- Systematyka:
systematyka tej grupy pajęczaków jest przedmiotem intensywnych badań; wiele gatunków jest nadal nieopisanych. Informacje nt. systematyki tej grupy mogą się różnić, w zależności od źródła.
wyróżnia się trzy podrzędy, w zależności od budowy idiosomy i odnóży:
Zobacz też
Roztocze kurzu domowego
pajęczaki
Milben | Mite | Akaro | Ácaro | Acarien | Acari | ダニ | Mijt | Ácaro
"Roztocze (pajęczaki)"