Przyspieszenie - wektorowa wielkość fizyczna wyrażająca zmianę prędkości w czasie.

Przyspieszenie definiuje się jako pochodną prędkości po czasie (jest to miara zmienności prędkości). Przyspieszenie jest wielkością wektorową, gdzie wartość tego wektora jest równa wartości pochodnej prędkości względem czasu w danej chwili.

Przyspieszenie w układzie odniesienia

Jeżeli mamy dany wektor $\backslash vec\; r$ określający przemieszczenie punktu i wektor $\backslash vec\; v$ określający prędkość tego punktu, to przyspieszenie $\backslash vec\; a$ tego punktu obliczamy w następujący sposób:

$\backslash vec\; a\; =\; \backslash frac\; \{d\; \backslash vec\; v\}\{dt\}\; =\; \backslash frac\; \{d^2\; \backslash vec\; r\}\{dt^2\}\; \backslash quad\; \backslash left\backslash vec\; a\; \backslash right=\; \backslash frac\; m\; \{s^2\}$

Jednostka przyspieszenia w układzie SI to metr na sekundę do kwadratu.

Przyspieszenie w układzie odniesienia związanym z torem ruchu

W układzie odniesienia związanym z torem ruchu całkowite przyspieszenie rozbijamy na dwie składowe: przyspieszenie dośrodkowe (normalne) i przyspieszenie styczne.

Przyspieszenie dośrodkowe (przyspieszenie normalne)

Jest to składowa przyspieszenia prostopadła do toru ruchu. Reprezentuje tę część przyspieszenia, która wpływa na kierunek prędkości, a zatem na kształt toru. Jeżeli prędkość chwilową oznaczymy jako $v$, a promień chwilowego zakrzywienia toru ruchu wynosi $r$, to wartość $a\_n$ przyspieszenia dośrodkowego ciała jest równa:

$a\_n\; =\; \backslash frac\; \{v^2\}\{r\}$

Przyspieszenie styczne

Jest to składowa przyspieszenia styczna do toru ruchu, wpływająca na wartość prędkości. Stosując oznaczenie $v$ dla wartości prędkości chwilowej i oznaczenie $s$ dla drogi pokonanej przez ciało, przyspieszenie styczne $a\_s$ obliczamy następująco:

$a\_s\; =\; \backslash frac\; \{dv\}\{dt\}=\backslash frac\{d^2\; s\}\{dt^2\}$

Związek między przyspieszeniami stycznym i normalnym, a przyspieszeniem w prostokątnym układzie odniesienia jest następujący:

$|\; \backslash vec\; a\; |^2\; =\; a\_n^2\; +\; a\_s^2$

Przyspieszenie kątowe

Występuje w ruchu obrotowym - jest wektorem leżącym na osi obrotu i skierowanym zgodnie z regułą śruby prawoskrętnej. Jeśli współrzędną kątową ciała określa kąt $\backslash alpha$, a wartość prędkości kątowej oznaczymy jako $\backslash omega$, to wartość przyspieszenia kątowego $\backslash epsilon$ wynosi:

$\backslash varepsilon\; =\; \backslash frac\; \{d\; \backslash omega\}\{dt\}=\backslash frac\{d^2\; \backslash alpha\}\{dt^2\}\; \backslash quad\; \backslash left\backslash varepsilon\; \backslash right=\; \backslash frac\; \{1\}\; \{s^2\}$

Jednostka przyspieszenia kątowego w układzie SI to jeden przez sekundę do kwadratu.

Pomiar

Do pomiaru służy przyspieszeniomierz nazywany także akceleromierzem, akcelerometrem i sejsmometrem.

Zobacz też

---

• Zryw - zmiana przyspieszenia w czasie
• Przyspieszenie ziemskie
• Grawitacja

mechanika | Wielkości fizyczne | Fizyka

ত্বরণ | Ubrzanje | Acceleració | Zrychlení | Acceleration | Beschleunigung | Acceleration | Aceleración | Akcelo | Accélération | Aceleración | 가속도 | Acelero | Percepatan | Hröðun | Accelerazione | תאוצה | Acceleratio | Gyorsulás | Versnelling (natuurkunde) | 加速度 | Akselerasjon | Akselerasjon | Aceleração | Ускорение | Accilirazzioni | Acceleration | Zrýchlenie | Pospešek | Убрзање | Kiihtyvyys | Acceleration | ความเร่ง | Gia tốc | İvme | 加速度