Pryszczyca (afoza, łac. Aphtae epizooticae) - Ostra, bardzo zaraźliwa wirusowa choroba zwierząt racicowych hodowlanych i dzikich. Zwana także zarazą pyska i racic.

Choroba ta występuje na całym świecie. Nz zakażenie tą chorobą wrażliwe są bydło, trzoda chlewna, owce, kozy, bawoły, renifery, wielbłądy, dziki oraz przeżuwacze dziko żyjące. W obrębie tego samego gatunku wrażliwość na zakażenie jest różna.

Etiologia

Źródła zakażenia i patogeneza

Pryszczyca należy do najbardziej zakaźnych chorób zwierząt. Szerzy się przez kontakt pośredni i bezpośredni (drogą kropelkowa), za pośrednictwem ludzi, zwierząt i roślin, artykułów spożywczych, samochodów, nawierzchni dróg, targowisk, wszelkich przedmiotów, a także z wiatrem (60 km na lądzie i nawet 300 km nad morzem). Wirus wydalany jest ze śliną, mlekiem, kałem już w okresie wylęgania choroby.

Objawy

Okres inkubacji 2 do 7 dni, czasami może wynieść 10 dni. Pierwszym objawem jest gorączka, która jest dużo wyraźniej zaznaczona u zwierząt młodych. W obrazie krwi początkowo występuje leukocytoza, później leukopenia.
Rozróżnia się dwie postacie choroby:

• Postać łagodna
• Postać złośliwa

Zmiany anatomopatologiczne

Rozpoznawanie

W okresie powstawania pęcherzy pryszczyca jest łatwa do rozpoznania. Choroba jest trudna do rozpoznania klinicznego w początkowym i końcowym stadium.

Rozpoznanie różnicowe

Należy uwzględnić różne procesy chorobowe w obrębie jamy ustej przypominajace pryszczycę. U owiec należy wykluczyć: chorobę niebieskiego języka, niesztowicę, nekrobacylozę. U świń należy wykluczyć: chorobę pęcherzykową, pęcherzykowe zapalenie jamy ustnej.

Leczenie

Leczenie pryszczycy jest prawnie zabronione !!

Zapobieganie i zwalczanie

Pryszczyca jest chorobą zwalczaną z urzędu.

Zachorowania ludzi - zoonoza

Jako zoonoza jest spotykana rzadko. Nie powoduje powikłań ani zgonu. W większości przypadków przebieg jest lekki. Najczęściej występują następujące objawy: gorączka, wymioty, pęcherze na wargach, języku, policzkach. Mogą wystąpić także pęcherze na skórze rąk. Przebieg choroby jest łagodny i kończy się wyzdrowieniem w ciągu 8 do 12 dni.

Bibliografia

Choroby zakaźne zwierząt | Choroby odzwierzęce

Clwyf y traed a’r genau | Maul- und Klauenseuche | Foot-and-mouth disease | Fiebre aftosa | Fièvre aphteuse | מחלת הפה והטלפיים | Mond-en-klauwzeer | 口蹄疫 | Febre aftosa | Suu- ja sorkkatauti | Mul- och klövsjuka | 口蹄疫