Prawa człowieka

Prawa człowieka to pojęcie reprezentujące koncepcję, według której każdemu człowiekowi przysługują pewne prawa, wynikające z godności człowieka, które są niezbywalne (nie można się ich zrzec) i nienaruszalne (istnieją niezależnie od władzy i nie mogą być przez nią regulowane). Państwu przypisuje się rolę instytucji, której zadaniem jest ochrona owych praw. Poszanowanie praw człowieka i godności ludzkiej bywa uznawane za podstawę sprawiedliwości i pokoju na świecie.

Prawa te nazywane są także "absolutną koncepcją praw człowieka", istnieje też druga koncepcja, mówiąca, że prawa człowieka są relatywne, jest ona nazywana także prawami obywatela.

Prawa człowieka

(w oparciu o Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka z 1966 roku oraz Powszechną Deklarację Praw Człowieka)

a) prawa osobiste:

(zobacz też Art. 38 - 56 Konstytucji RP)
prawo do:

życia
rzetelnego sądu (patrz "gwarancje formalne" poniżej)
decydowania o swoim życiu

b) prawa i wolności polityczne:

1. tzw. prawa negatywne - prawa służące ochronie wolności jednostki przed ingerencją ze strony państwa ( zobacz też Art. 57 - 63 Konstytucji RP)

prawo do obywatelstwa
możliwość uczestniczenia w życiu publicznym
czynne prawo wyborcze - możliwość uczestnictwa w wyborach
bierne prawo wyborcze - możliwość kandydowania w wyborach
wolność zrzeszania się
prawo do uczestniczenia i organizowania pokojowych manifestacji
prawo do składania wniosków, petycji, skarg
dostęp do informacji o działaniach władz i osób publicznych
równy dostęp do służby publicznej

c) wolności i prawa ekonomiczne, socjalne i kulturalne

1. tzw. prawa pozytywne - uprawnienia jednostki do świadczeń na jej rzecz - prawa socjalne

prawo do: (zobacz też Art. 68, 75 Konstytucji RP)

ochrony zdrowia
nauki
pracy
odpowiedniego i zadowalającego wynagrodzenia, zapewniającego jednostce i jej rodzinie egzystencję odpowiadającą godności ludzkiej
pomocy socjalnej (ogólnie)

2. prawa ekonomiczne: (zobacz też Art. 64 Konstytucji RP)

prawo do własności
prawo dziedziczenia

3. prawo solidarnościowe (w większości nie posiadają sformalizowanego charakteru prawnego) - wszystkie prawa przysługujące grupom społecznym, np. prawo narodów do samostanowienia

4. prawa kulturalne: (zobacz też Art. 73 Konstytucji RP)

wolność twórczości artystycznej
badań naukowych oraz ogłaszania ich wyników
wolność korzystania z dóbr kultury i ich wytwarzania

Gwarancje:

materialne (dotyczą głównie praw socjalnych, ekonomicznych i kulturowych)
formalne (prawo do ochrony prawnej jednostki)

prawo każdego człowieka do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy przez niezawisły sąd
prawo do fachowej obrony w postępowaniu przed organami aparatu państwowego
prawo do skargi konstytucyjnej

Według mnię prawa człowieka aktualnie są na wystarczającym poziomie. Większość z nich jest przestrzagana, oczywiście prawie wszędzie. Prawa człowieka nie są przestrzegane w takich krajach i kontynętach jak : Kuba, Chiny, Korea Północna, a także w Afryce.

Historia praw człowieka

1215 Magna Charta Libertatum - Wielka Karta Swobód wydana przez króla Anglii - "żaden wolny człowiek nie ma być pojmany ani uwięziony albo wyrzucony z posiadłości, albo proskrybowany, ani wygnany lub innym sposobem pognębiony; i ani sami na niego nie wyruszymy, ani nikogo innego przeciw niemu nie wyślemy, jak tylko na podstawie legalnego wyroku równych jemu albo na podstawie prawa ziemskiego (...)"
teoria praw naturalnych jednostki Johna Locke'a
rozwinięcie idei praw człowieka :
1628 Petition of Rights
1679 Habeas Corpus Act
1776 Bill of Rights w stanie Wirginia
1789 Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela
konwencje genewskie
od 1919 działalność Czerwonego Krzyża
1920-1946 działalność Ligi Narodów
10 grudnia 1948 przyjęcie przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka
1966 Międzynarodowe Pakty Praw Człowieka
do 1989 powstało około 60 szczegółowych konwencji (m.in. o prawach dziecka)
1990 Dokument Kopenhaski - proklamuje demokrację parlamentarną (czyli ustrój najbardziej sprzyjający przestrzeganiu praw człowieka) jako jedyny dopuszczalny w Europie, był dziełem KBWE

Zobacz też

Europejska Konwencja Praw Człowieka

Instytucje skargi

Pozarządowe organizacje praw człowieka

Amnesty International - http://www.amnesty.org.pl
Helsińska Fundacja Praw Człowieka - http://www.hfhrpol.waw.pl/
Human Rights Watch - http://www.hrw.org

ochrona praw człowieka

Gourt Home::Gourt :: Prawa człowieka