Poznań (łac. Posnania, niem. Posen, jidysz פּױזן Poyzn, w szczególnych chwilach używana nazwa Stołeczne Miasto Poznań) - jedno z najstarszych i największych polskich miast, położone nad rzeką Wartą; stolica Wielkopolski i województwa wielkopolskiego. Piąte pod względem ludności miasto w Polsce.
Poznań to dynamiczny ośrodek gospodarczy, akademicki, naukowy i kulturalny. Dzięki znakomitym wynikom ekonomicznym, rozwijającej się gospodarce, i corocznym Międzynarodowym Targom Poznańskim miasto jest często nazywane gospodarczą stolicą Polski. Pod względem atrakcyjności inwestycyjnej nieznacznie tylko ustępuje znacznie większej Warszawie. Poznań stanowi również duży ośrodek przemysłowy.
W Poznaniu działa dziewięć państwowych szkół wyższych i kilkanaście prywatnych, kształcących kilkadziesiąt tysięcy studentów. Kontynuują one tradycje takich placówek jak Akademia Lubrańskiego, Kolegium Jezuickiego czy Uniwersytet Poznański. W mieście działają też liczne placówki badawcze. Wszystko to stawia Poznań wśród czołowych polskich ośrodków akademickich.
Miasto nazywane jest również "muzyczną stolicą Polski" dzięki sławnym chórom chłopięcym i męskim, organizowanym co 5 lat konkursom skrzypcowym oraz lutniczym im. Henryka Wieniawskiego a także dzięki działalności orkiestry kameralnej pod dyrekcją Agnieszki Duczmal, opery i Polskiego Teatru Tańca.
| Dzielnica miasta | Ludność | Powierzchnia | % powierzchni miasta |
|---|---|---|---|
| Stare Miasto | 161 200 | 47,1 km² | 18,0 |
| Nowe Miasto | 142 200 | 105,1 km² | 40,2 |
| Grunwald | 125 500 | 36,2 km² | 13,8 |
| Jeżyce | 81 300 | 57,9 km² | 22,2 |
| Wilda | 63 800 | 15,0 km² | 5,8 |
Poznań to miasto na prawach powiatu. Podzielony jest na 5 dzielnic nie posiadających odrębności administracyjnej ale posiadających część instytucji gminnych (Stare Miasto, Nowe Miasto, Jeżyce, Grunwald, Wilda). Każda z dzielnic obejmuje kilkadziesiąt osiedli samorządowych, jednak nie pokrywają one terenu całego miasta a ich samorządy pełnią jedynie funkcję pomocniczą.
| Dzielnice_Poznan.PNG |
| Dzielnice Poznania |
Pierwsze ślady ludzi na terenie dzisiejszego Poznania pochodzą z okresu około 8900 - 8000 roku p.n.e.. Byli to łowcy reniferów. Względnie stałe osady powstały na przełomie V i IV tysiąclecie p.n.e.. Około 2200 p.n.e. na tych ziemiach pojawiła się ludność indoeuropejska, zaś z V wieku pochodzą ślady osadnictwa niezaprzeczalnie słowiańskiego (niektórzy datę pojawienia się Słowian przesuwają nawet do XIII wieku p.n.e.) zaś w VIII wieku pojawili się tu Polanie, z tego okresu pochodzi też prawdopodobnie gród na Ostrowie Tumskim, który stał się zaczątkiem dzisiejszego miasta. W X wieku gród znalazł się pod panowaniem Piastów, którzy uczynili go jednym z głównych ośrodków w swoim państwie.
Poznań wiąże się również z początkami polskiej państwowości. Jest to jedno z hipotetycznych miejsc chrztu Mieszka I w 966. W 968 swą siedzibę umieścił tu Jordan, pierwszy biskup Polski. Funkcje stołeczne gród pełnił do 1039, gdy został spalony przez Brzetysława I. Co prawda Poznań stracił swe polityczne znaczenie, jednak nadal pozostał prężnym ośrodkiem gospodarczym. Kolejny okres rozkwitu przypada na rozbicie dzielnicowe, gdy gród stał się stolicą wielkopolskiej linii Piastów. Jej przedstawiciele, książęta Przemysł I i Bolesław Pobożny w 1253 lokowali miasto na lewym brzegu na prawie magdeburskim. Prace zapoczątkowane przez ojca kontynuował jeszcze Przemysł II. Po jego tragicznej śmierci w rozwoju miasta nastapił chwilowy zastój.
Kolejny, pomyślny okres w historii Poznania rozpoczęło wstapienie na tron Władysława Jagiełły. Otwarcie szlaku łączacego Litwę z zachodnią Europą oraz zamknięcie dla polskich towarów Gdańska sprawiły, że Poznań stał się ważnym wezłem, w którym przecinały się szlaki handlowe. Z czasem wokół miasta rozwinęła się sieć konkurujących z nim miasteczek należących głównie do duchowieństwa i szalchty, tworzących razem z Poznaniem prężnie rozwijającą się konurbację. Poznan_ratusz.jpg
Trwające kilkaset lat korzystne warunki dla rozwoju miasta przerwał w 1665 potop szwedzki. W krótkim okresie pokoju, który po nim nastapił Poznań usiłował się podnieść, ale kolejne konflikty zbrojne takie jak wielka wojna północna, wojna o sukcesję polską oraz wojna siedmioletnia sprawiły, że miasto pustoszyły róznorodne armie. Nadzieję na pokój przyniosła dopiero elekcja Stanisława Augusta Poniatowskiegho, lecz również na początku jego panowania o miasto walczyli barzanie z wojskami pruskimi, a następnie rosyjskimi, które opuściły miasto dopiero w 1775 roku.
Kilka kolejnych lat to kolejny okres pomyślności związany z działalnością Komisji Dobrego Porządku i reformami Sejmu Czteroletniego, jednak zostały one zniwczeone przez konfederację targowicką i II rozbiór Polski w wyniku którego Poznań znalazł się pod Pruskim panowaniem.
W pierwszym opkresie pruskiego panowania, nowe władze dokonały integracji konurbacji w jeden organizm miejski oraz tworząc podstawy do rozbudowy Poznania w kierunku zachodnim. Klęska Prus i zwycięskie powstanie w 1806 uczyniły Poznań jednym z głównych miast Księstwa Warszawskiego. Trwające jednak wojny napoleońskie nie sprzyjały rozwojowi miasta. Po klesce Napoleona Poznań znalazł się ponownie, od 1815 roku pod Pruskim panowaniem, tym razem jako stolica autonomicznego Wielkiego Księstwa Poznańskiego.
c.d.n.
do napisania wersja skrócona
zobacz: Historia Poznania
Poznań należy do największych ośrodków gospodarczych w kraju. Jest to również jedno z najbardziej atrakcyjnych miejsc do inwestowania.
W gospodarce dominują usługi, w tym: handel, bankowość, edukacja i opieka zdrowotna. Kolejną ważną gałęzią gospodarki jest przemysł, w którym zatrudnienie jednak sukcesywnie maleje. Poznań jest ważnym ośrodkiem przemysłu spożywczego, motoryzacyjnego. Ważne miejsce zajmuje również przemysł farmaceutyczny, odzieżowy i chemiczny.
Na terenie miasta zaznaczają się również głębokie doliny dopływów Warty. Ogółem przez Poznań przepływa około 100 cieków wodnych o łącznej długości około 200 km z czego 15 km przypada na Wartę. Wszystkie są pozaklasowe
Na lewym brzegu biegną one wzdłuż osi NW-SE i są to, idąc od południa: Wirynka, Strumień Junikowski (8,4 km w mieście), Bogdanka (9 km w mieście, jest to największy lewobrzeżny dopływ na terenie Poznania, w jej przedłużeniu znajduje się rynnowe jezioro Kierskie, a w samej dolinie zaporowe jezioro Rusałka) i Różany Potok. Na stokach doliny Bogdanki rozlokowały się dzielnice Sołacz i leżące poniżej Jeżyce, samo zaś dno doliny zajmują parki im. Adama Wodziczki, Sołacki i kompleks leśny Woli.
Na brzegu prawym przebieg dolin wytycza oś NE-SW, są one stosunkowo szerokie i silnie zabagnione lub zajęte przez jeziora (np. Cybina przepływa przez jez. Swarzędzkie) lecz w pobliżu ujścia silnie się zwężają i pogłębiają (Cybina wrzyna się w IV terasę na 12m, a spadek wynosi do 10‰. Dopływami (od południa) są: Kopel, Cybina (9 km w mieście, największa z nich, w jej dolnym odcinku powstało zaporowe jezioro Maltańskie, powyżej którego dolinę zajmuje klin zieleni o charakterze parkowym i leśnym obejmujący między innymi Nowe ZOO), Główna (6 km w mieście), Głuszynka (7 km w mieście) oraz Struga Koźlanka.
Liczne dopływy i podział głównego nurtu Warty na wiele odnóg (do dziś zachowały się dwie obejmujące wyspę Ostrów Tumski, lecz kiedyś takie dzielnice jak: Piaski, Czartoria, Chwaliszewo czy Rybaki stanowiły osobne wyspy. Te zmiany zachodziły zarówno ze względu na naturalne procesy meandrowania rzeki, ale również, a nawet przede wszystkim wskutek prowadzonych prac hydrologicznych) tworzyły izolowane fragmenty wyższych teras tworząc tzw. "góry". Do dziś zachowała się góra Przemysła i wzgórze św. Wojciecha, a zniwelowano Muszą Górę (teren obecnego pl. Wolności) i górę św. Marcina (pozostałością po niej jest silne opadanie ulicy św. Marcin na wschód za kościołem i dużo słabsze na Zachód.
Położenie Poznania miało swoje uzasadnienie w powyższych warunkach geograficznych, doliny Bogdanki oraz Cybiny i Głównej stanowiły najdogodniejszą drogę ze wschodu na zachód pozwalając łagodnie zejść na dno Warty, która w tym miejscu dzieląc się na wiele odnóg tworzyła bród. Wraz z rozwojem miasta niwelowano różnice wysokości względnych zasypując obniżenia terenu materiałem z wzniesień. Silnie zmieniono również sieć hydrograficzną miasta. Nie tylko zredukowano liczbę odnóg Warty, ale również zasypywano małe cieki, a niektóre jak dolny bieg Bogdanki, Segankę czy Wierzbak wprowadzono do miejskiej kanalizacji. Mimo to dna dolin tych dopływów nadal stanowią tak ważne kliny zieleni.
W Poznaniu znajduje się również niemal 200 zbiorników wodnych o zróżnicowanej wielkości (około 50 większych). Wśród nich jedynie Jezioro Maltańskie ma II klasę czystości wód.
Na lewym brzegu Warty:malta.jpg]]
]]
W dolinie Bogdanki znajdują się dwa największe zbiorniki naturalne:
Wody podziemne:
Na terenie Poznania znajdują się bogate zasoby wód podziemnych w warstwach trzecio- i czwartorzędowych oraz termalnych wód artezyjskich o temperaturze 45°C - 51°C znajdujące się na głębokościach 1100 - 1300m oraz termalnych wód bogatych w substancje mineralne o temperaturze 150°C na głębokości 4000 m.
Bardzo ciekawą strukturą w granicach miasta są położone na lewym brzegu Warty, na Morasku, kratery będące pozostałością po uderzeniu Meteorytu Moraskiego. Pierwszą bryłę znaleziono 12 listopada 1914. Miała ona długość 45 cm i wagę 77,5 kg. Obecnie szacuje się, że uderzenie miało miejsce w IV tysiącleciu p.n.e. a żelazny bolid, zanim rozpadł się podczas lotu przez atmosferę miał masę około 80 ton. Do dziś widoczne jest siedem kraterów, z czego sześć jest zalanych wodą. Znajdują się one w utworzonym 24 maja 1976 rezerwacie "Meteoryt Morasko" obejmującym 55 ha. Rezerwat utworzono w celu ochrony kraterów oraz fragmentu lasu grądowego z rzadkimi gatunkami roślin i zwierząt. Na terenie rezerwatu znajduje się również najwyższe wzniesienie miasta - Góra Moraska (154 m n.p.m.)
Ogólnie ponad 58% miasta znajduje się na wysoczyźnie (powyżej 80 m n.p.m.), dalsze 35% na wyższych terasach doliny Warty oraz w rynnach glacjalnych, a niecałe 7% na terasach zalewowych Warty (najniższy punkt - 60 m n.p.m.)
Sam układ dróg w mieście jest również charakterystyczny. Składa się on z promieniście rozchodzących się ulic połączonych docelowo trzema pierścieniami (ramami komunikacyjnymi) oraz biegnącą poza granicami miasta obwodnicą dla ruchu tranzytowego. Obecnie I i II rama istnieją niemal w całości, zaś III rama fragmentarycznie. Miasto posiada również międzynarodowy port lotniczy Ławica. W samym Poznaniu położono natomiast silny nacisk na rozwój komunikacji publicznej, a zwłaszcza tramwajowej. Dnia 31 stycznia 1997 roku został otwarty odcinek bezkolizyjnej trasy tramwajowej tzw. Poznański Szybki Tramwaj (PST, "Pestka"), pozwalający na rozwijanie szybkości nawet do 70 km/h. Jest to pierwszy i jak na razie jedyny tego typu odcinek tramwajowy w Polsce. Projektowana jest budowa drugiego etapu Pestki, z centrum poprzez Dworzec Główny PKP do południowej dzielnicy miasta Górczyn. W zamierzeniach jest również wydłużenie linii na północy, w związku z rozbudową kampusu uniwersyteckiego na Morasku i Umultowie. W trakcie realizacji jest też budowa podobnej linii szybkiego tramwaju na Franowo
Dane historyczne w artykule Ludność Poznania Według spisu z maja 2002 Poznań ma 578 900 mieszkańców (piąte miejsce w kraju) z czego 309 000 stanowią kobiety (54%). Tak więc na 100 mężczyzn przypada 114 kobiet. Poznaniacy stanowią 17,3% mieszkańców województwa wielkopolskiego i 1,5% mieszkańców Polski.
Aglomeracja poznańska zajmuje centralny obszar województwa wielkopolskiego. Obszar aglomeracji wynosi 3 917 km² (13,1% powierzchni województwa wielkopolskiego) w układzie dwóch pierścieni gmin otaczających miasto centralne - łącznie 28 gmin. Zamieszkuje tu prawie 1,1 mln osób, którzy stanowią 30% ludności województwa. Liczne badania, koncepcje i rankingi dotyczące procesów rozwoju polskich aglomeracji wskazują 2-3 pozycję aglomeracji poznańskiej w kraju.
Współczynnik dzietności wynosi 1,1 (dla zastępowalności pokoleń powinien wynosić 2,1).
Struktura wiekowa:
W swojej historii Poznań przeżywał wzloty i upadki. W związku z tym wahaniom ulegała również liczba jego mieszkańców. Pierwszy szczyt rozwoju urbanistycznego miasta przypadł na okres tuż przed potopem szwedzkim, gdy poznańską konurbację zamieszkiwało około 20 000 osób. Następnie kolejne wojny i epidemie zredukowały tą liczbę do około 4000. Miasto po raz kolejny zaczęło się podnosić za panowania Stanisława Augusta Poniatowskiego. Kolejnym momentem ograniczającym rozwój miasta było uczynienie z niego twierdzy. Zamknięty w fortyfikacjach Poznań miał niewielkie możliwości rozwoju. Zmianę tej sytuacji przyniósł dopiero początek XX wieku, gdy rozpoczęto likwidację starych umocnień zastępując je nowocześniejszym pierścieniem fortów. Przyrost liczby ludności został po raz kolejny ograniczony podczas II wojny światowej. Najwyższa jak dotąd liczba ludzi mieszkała w Poznaniu w początku lat 90, od tego momentu liczba ta stopniowo maleje. Ma to związek z przenoszeniem się mieszkańców do podpoznańskich gmin, które pozostają poza granicami miasta. Obecnie najlepszym wskaźnikiem ciągłego rozwoju jest stały przyrost liczby ludności zamieszkującej aglomerację poznańską.
Z Poznaniem związanych było i jest wiele osób mających olbrzymie znaczenie w życiu politycznym, kulturalnym i naukowym nie tylko Polski, ale także Europy i świata.
Atrakcji dopełniają liczne kościoły, pałace i zamki a także monumentalne budowle "dzielnicy cesarskiej". Dla osób spragnionych obcowania z przyrodą swoje podwoje otwierają dwa ogrody zoologiczne, ogród botaniczny, palmiarnia oraz zabytkowe parki.
Na listę ciekawych obiektów należy również wpisać zabytki architektury przemysłowej, obiekty sportowe oraz stanowiące centrum wystawiennicze naszego kraju Międzynarodowe Targi Poznańskie.
Przez Poznań przebiegają trasy turystyczne: europejski Szlak Romański, Szlak Piastowski oraz Trasa Kórnicka. Wokół miasta wytyczono rowerowy "Pierścień Poznański" połączony z centrum siedmioma szlakami dojazdowymi.
Uczelnie państwowe:
Uczelnie niepaństwowe:
Państwowe placówki naukowo-badawcze:
Jedna z ulic w Adelajdzie znajdująca się w dzielnicy Norlunga nosi nazwę "Poznan", jest ona przecznicą odchodzącą od ulicy "Warsaw" (Warszawa) i znajduje się niedaleko ulicy o nazwie "Vistula" (Wisła).
Nazwę Poznań/Posen noszą lub nosiły nastpujące okręty i statki:
Samolot Boeing 767-300ER (SP-LPC) należący do PLL LOT nosi nazwę "Poznań"
Model Mercedesa z 1912 roku nosił nazwę Mercedes 10/20 HP Posen
| Miasto | Kraj | Data podpisania umowy |
|---|---|---|
| Assen | 22.10. 1992 | |
| Brno | 16.09. 1966 | |
| Charków | 24.09. 1998 | |
| Hannover | 29.10. 1979 | |
| Jyväskylä | 30.06. 1979 | |
| Nablus | 22.05. 1997 | |
| Nottinghamshire | 23.09. 1994 | |
| Pozuelo de Alarcón | 09.10. 1992 | |
| Rennes | 04.04. 1998 | |
| Shenzhen | 30.07. 1993 | |
| Toledo | 06.04. 1991 |
Познань | Poznanj | Познан | Poznaň | Poznań | Posen | Poznań | Poznań | Poznań | Poznań | Poznań | Poznań | Poznań | პოზნანი | Posnania | Poznaņa | Poznanė | Poznań | Poznań | Poznań (stad) | ポズナン | Poznań | Posen | Poznań | Poznań | Познань | Poznan | Poznaň | Poznań | Poznań