SVK Poprad Coat of arms.jpg 2003-12 View from Poprad.png Poprad (węg. Poprád, niem. Deutschendorf) - miasto we wschodniej Słowacji, w kraju preszowskim, w historycznym regionie Spisz. Największe miasto tego regionu.

Poprad leży na wysokości 672 m n.p.m. nad rzeką Poprad, u zbiegu Kotliny Liptowskiej, Kotliny Popradzkiej i Kotliny Hornadzkiej, u wschodnich podnóży Tatr. Liczba mieszkańców miasta wynosi 54.589 osób IX 2004, powierzchnia miasta - 63,05 km². Współrzędne geograficzne 49°03'24 N, 20° 17' 51 E. Dzieli się na dzielnice:

1. Staré Mesto (właściwy Poprad, niem. Deutschendorf),
2. Spišská Sobota (węg. Szepesszombat, niem. Georgenberg),
3. Stráže (węg. Strázsa),
4. Veľká (niem. i węg. Felka),
5. Matejovce (węg. Mateóc, niem. Matzdorf),
6. Kvetnica (niem. Blumental).

Obecnie ludność Popradu stanowią niemal wyłącznie Słowacy, choć rośnie odsetek ludności cygańskiej. Aż do 1944 sporą część ludności tego terenu - przeciętnie 1/3 - stanowili Niemcy. Jeszcze w 1772 Niemcy tworzyli na tym terenie przeważającą większość.

Przez Poprad przebiega główna droga krajowa Słowacji - nr 18 (międzynarodowa E50), od granicy z Czechami przez Żylinę do Michalovców nad granicą z Ukrainą. Krzyżuje się z nią droga krajowa nr 67 biegnąca z Rožňavy do przejścia granicznego Tatranská Javorina - Łysa Polana. W mieście zbiegają się również linie kolejowe z Preszowa, ze Starej Lubowli i z Ružomberka. W Popradzie znajduje się najwyżej położone w Europie (718 m n.p.m.) lotnisko międzynarodowe - Tatry-Poprad (TAT), obsługująca 10-16 tys. pasażerów rocznie. W mieście zaczyna się Tatranská elektrická železnica - linia wąskotorowej kolejki, łączącej Poprad z osiedlami wchodzącymi w skład miasta Wysokie Tatry.

Okolice dzisiejszego Popradu były już w XII wieku zasiedlone przez Słowian. W XIII wieku nadeszła fala kolonizacji niemieckiej - niemieccy osadnicy zakładali nowe osiedla, często sąsiadujące z dawnymi słowiańskimi, jak również zaludniali osady już istniejące, nierzadko tworząc w nich większość. Na terenie dzisiejszego Popradu istniało kilka takich osad:

• właściwy Poprad (Deutschendorf), wzmiankowany w 1256, w którym Niemcy tworzyli większość aż do XVII wieku,
• Maciejowce (Matejovce), wzmiankowane w 1251, o ludności niemal wyłącznie niemieckiej,
• Spiska Sobota (Spišská Sobota), wzmiankowana w 1256; najważniejsza z osad, ośrodek handlowy i targowy, konkurujący nawet z Lewoczą i Kieżmarkiem,
• Wielka (Veľká), wzmiankowana w 1268; początkowo największa z osad, która jednak upadła po katastrofalnym pożarze w 1556,
• Straże (Stráže pod Tatrami), wzmiankowane w 1276, stanowiące początkowo strażnicę na granicy polsko-węgierskiej,
• Kwietnica (Kvetnica).

Miejscowości te (z wyjątkiem Kwietnicy) zostały w 1412 zastawione królowi polskiemu w ramach tzw. zastawu spiskiego, co przyczyniło się do ich rozwoju. Pod władzę królów Węgier powróciły w 1769.

Od XVI do XVIII wieku w okolicy wydobywano miedź. W XIX wieku rozwinęła się Kvetnica, która do dziś jest kurortem i uzdrowiskiem. Aż do końca XIX wieku wszystkie osady były podobnej wielkości, a najbardziej znaczącą spośród nich była Spiska Sobota - siedziba władz powiatu. Jednak już w 1871 przeprowadzono przez Poprad linię kolejową z Bohumína do Koszyc, co spowodowało dynamiczny rozwój Popradu, który już na początku XX wieku stał się największym miastem, daleko dystansując pozostałe osady. W 1908 powstała elektryczna kolejka łącząca miasto z letniskami w Wysokich Tatrach. W 1918 miasto znalazło się w granicach nowo powstałej Czechosłowacji. W 1927 siedzibę władz powiatu przeniesiono ze Spiskiej Soboty do Popradu. Podczas II wojny światowej w Popradzie mieścił się niewielki obóz koncentracyjny. W 1944 Niemcy zamieszkujący te tereny uciekli na zachód przed zbliżającą się Armią Czerwoną, która wkroczyła na tereny w styczniu 1945. W 1946 połączono Poprad ze Spiską Sobotą i z Wielką, w 1960 przyłączono Straże, w 1974 Maciejowce.

2004-Kirche in Poprad Sicherlich selbstaufgenommen.JPG Dziś Poprad jest węzłem komunikacyjnym i ośrodkiem przemysłowym - swoje oddziały mają tu m.in. Whirlpool, Tatravagónka, Tatramat, Pivovar Poprad, BOP i Perkins. Nie ma tu miejscowej wyższej uczelni, ale są oddziały City University Bellevue z USA, Uniwersytetu Macieja Bela w Bańskiej Bystrzycy i Uniwersytetu Katolickiego w Ružomberku. Istnieje tu Muzeum Podtatrzańskie (Podtatranské múzeum). Od 1993 co roku odbywa się w Popradzie międzynarodowy festiwal filmów o górach.

Poprad jest centrum turystyki, przede wszystkim tatrzańskiej, oraz sportu i wypoczynku. W 2004 w mieście otwarto aquapark napełniany wodami ze źródeł termalnych. Okolice miasta przecinają ścieżki rowerowe. W samym mieście (w Kwietnicy) i w najbliższej okolicy działa wiele ośrodków narciarskich. W 1999 Poprad po raz kolejny ubiegał się o organizację zimowej olimpiady, tym razem w 2006, ale przegrał z Turynem we Włoszech.

Poprad jest malowniczo położony na zboczu Wysokich Tatr. Prawie każda z jego części ma kościół z renesansową dzwonnicą, typową dla niemieckich miast na Spiszu. W samym Popradzie jest pięknie odrestaurowany rynek, nad którym dominuje wczesnogotycki kościół p.w. św. Idziego z cennymi ściennymi malowidłami i klasycystyczny kościół ewangelicki z parkiem. Miejskim rezerwatem zabytków, z wieloma pamiątkami architektury i z ciekawym wnętrzem kościoła parafialnego, jest Spiska Sobota, która zachowała swój średniowieczny charakter. Tam znajduje się kościół p.w. św. Jerzego z ołtarzem dłuta Mistrza Pawła z Lewoczy. Bardzo cenny jest ołtarz z kościoła w Maciejowcach z połowy XV wieku, równie zabytkowa jest chrzcielnica z brązu w kościele w Wielkiej.

Linki zewnętrzne

---

• Oficjalna strona miasta (dostępna również w języku polskim)
• Panorama najstarszej części Popradu
• Wiadomości turystyczne
• Zdjęcia
• Krótka prezentacja miasta + broszurka w .pdf

Miasta Słowacji | Kraj preszowski

Poprad | Poprad | Poprad | Popradas | Poprád | Poprad (stad) | Poprad | Попрад | Poprad | Poprad | Poprad | Poprad