Polskie Stronnictwo Ludowe

Polskie Stronnictwo Ludowe (PSL) - partia polityczna powstała 5 maja 1990 r. z połączenia PSL Odrodzenie (będącego kontynuacją ZSL) oraz wilanowskiego PSL.

Program polityczny

Podstawy programu PSL oparte są na zasadach doktryny agraryzmu. PSL opowiada się za interwencjonizmem państwowym (zwłaszcza w rolnictwie) i za zwolnieniem tempa prywatyzacji. Partia popierała wejście Polski do Unii Europejskiej pod warunkiem wynegocjowania korzystnych warunków.

Partia sprzeciwia się: wprowadzeniu podatku liniowego, przywróceniu kary śmierci, legalizacji eutanazji i aborcji, rejestracji związków homoseksualnych, natychmiastowemu zniesieniu poboru do wojska i wprowadzeniu armii zawodowej, legalizacji tzw. "narkotyków miękkich" oraz rozdziałowi państwa od kościołów. Nie popiera likwidacji powiatów i rozwiązania Senatu.

Postuluje natomiast: natychmiastowe wycofanie polskich wojsk z Iraku, utrzymanie bezpłatnej edukacji i służby zdrowia oraz upublicznienie wszystkich teczek peerlowskich służb.

Historia PSL

PSL.JPG Nazwa PSL nawiązuje do tradycji sięgającej XIX wieku. Bezpośrednim protoplastą PSL-u była organizacja chłopów galicyjskich Wici, która posiadała swoich posłów w parlamencie w Wiedniu w czasie zaborów. Po odzyskaniu niepodległości organizacja Wici połączyła się z nielegalnymi chłopskimi związkami z terenu zaboru rosyjskiego i powstało pierwsze PSL.

Długoletnimi przewodniczącym i jednym ze współzałożycieli PSL-u był Wincenty Witos. W dwudziestoleciu międzywojennym PSL był jedną z najsilniejszych partii w Sejmie, a Wincenty Witos dwukrotnie sprawował urząd premiera. Po przewrocie majowym partia została rozbita, część jej działaczy (łącznie z Witosem) została aresztowana i osadzona w Berezie Kartuskiej.

W czasie II wojny światowej działacze dawnego PSL współtworzyli rząd na wygnaniu, a w kraju zorganizowali oddziały partyzanckie współpracujące z AK o nazwie Bataliony Chłopskie. Pod koniec wojny premierem rządu na wychodźctwie został Stanisław Mikołajczyk, lider SL-"ROCH". Bezpośrednio po wojnie wrócił on do Polski i reaktywował partię (SL). PSL Mikołajczyka było atakowane przez komunistów, którzy zmontowali swoje Stronnictwo Ludowe (w trakcie wyborów startowali pod nazwą PSL "Nowe Wyzwolenie"). Ataki w trakcie kampanii referendalnej oraz wyborczej doprowadziły do rozbicia partii na nurt "konserwatywny" i "ugodowy". W Sejmie PSL miał 28 mandatów na 444 miejsc. Pod koniec 1948 r. stronnictwo liczyło tylko ok. 30 tys. członków. Prezesem szczątkowego PSL został Józef Niećko, a resztki partii połączyły się z komunistycznym Stronnictwem Ludowym w 1949 r. tworząc Zjednoczone Stronnictwo Ludowe (ZSL).

Sejm kontraktowy

Ostatni przewodniczący ZSL- Roman Malinowski zawiązał po Okrągłym Stole i wyborach do Sejmu w 1989 roku porozumienie z Lechem Wałęsą, które odebrało większość w Sejmie PZPR i umożliwiło powstanie rządu Mazowieckiego.

Obecny PSL wywodzi się praktycznie bezpośrednio z ZSL, jakkolwiek formalnie po zmianie nazwy ZSL na PSL Odrodzenia. Powstał przez połączenie tej partii z tzw. wilanowskim PSL, co miało miejsce 5 maja 1990 r. na Kongresie Jedności PSL. Początkowo wpływowe stanowiska w partii zajęli członkowie NSZZ RI "Solidarność, w tym Roman Bartoszcze, który został pierwszym przewodniczącym PSL. Po słabym wyniku Romana Bartoszcze w wyborach prezydenckich w 1990 roku (7,15% głosów), władzę w PSL przejęła grupa młodych działaczy wywodzących się dawnej młodzieżówki ZSL (ZMW) z Waldemarem Pawlakiem na czele, który został nowym przewodniczącym. Stało się to 29 czerwca 1991 r. w czasie Nadzwyczajnego Kongresu Stronnictwa, na którym przyjęto też statut, program i deklarację ideową partii.

I kadencja Sejmu

Utworzony przez PSL komitet wyborczy PSL Sojusz Programowy w wyborach parlamentarnych 27 października 1991 r. zdobył 8,67% głosów i 48 mandatów poselskich. PSL wstrzymało się od głosu przy powoływaniu rządu Jana Olszewskiego a potem go umiarkowanie wspierało, w końcu jednak przeszło do opozycji, głosując w czerwcu 1992 r. za jego odwołaniem. 5 czerwca 1992 r. Waldemar Pawlak został wybrany premierem, poparty przez koalicję UD-SLD-PSL-KPN-KLD-PPG, nie udało mu się jednak utworzyć rządu. Po utworzeniu rządu Hanny Suchockiej PSL ponownie przeszło do opozycji.

II kadencja Sejmu

W wyborach w 1993 r. (hasła wyborcze: "Żywią, bronią, gospodarują" i "Polsce potrzebny jest dobry gospodarz") PSL zajęło drugie miejsce (15,4% głosów, 132 mandaty poselskie i 36 senatorskich) i utworzyło koalicję rządową z SLD, która mimo licznych kłótni przetrwała do końca kadencji Sejmu. Premierem ponownie został Waldemar Pawlak (do marca 1995). Józef Zych został wicemarszałkiem Sejmu, a Adam Struzik Marszałkiem Senatu. Pawlak w listopadzie 1995 r. wystartował w wyborach prezydenckich uzyskując 4,3% głosów.

III kadencja Sejmu

Wybory w 1997 r. dały PSL 7,3% głosów i 27 mandatów poselskich i 3 senatorskie. Słaby wynik spowodował ustąpienie Pawlaka i przejście partii do opozycji. 11 października 1997 r. na posiedzeniu Rady Naczelnej PSL jego następcą wybrano Jarosława Kalinowskiego. W wyborach samorządowych w 1998 r. 20 października 1997 r. Franciszek Jerzy Stefaniuk został, z ramienia PSL, wicemarszałkiem Sejmu. PSL uczestniczyło wraz z Unią Pracy i Krajową Partią Emerytów i Rencistów w ramach koalicji Przymierze Społeczne. 24-25 marca 2000 r. odbył się VII Kongres PSL pod hasłem "Czas by państwo służyło ludziom', w którym uczestniczyło 703 delegatów. Kongres przyjął nowy program partii. Jarosław Kalinowski ponownie został wybrany prezesem. W nowym składzie Rady Naczelnej przewodniczącym został Franciszek Jerzy Stefaniuk. W wyborach prezydenckich w 2000 r. Krajowa Konwencja Wyborcza PSL wystawiła Jarosława Kalinowskiego, który zdobył 6,00% (1 049 232 ) głosów.

IV kadencja Sejmu

W wyborach parlamentarnych w 2001 r. (hasło wyborcze: "Blisko ludzkich spraw") PSL uzyskało 8,98% głosów, 42 mandaty poselskie i 4 senatorskie. 6 października 2001 r. Rada Naczelna PSL przyjęła uchwałę o tworzeniu koalicji. Porozumienie koalicyjne z SLD i UP podpisano 9 października 2001 r. Wicepremierem i ministrem rolnictwa został Jarosław Kalinowski, a ministrem środowiska Stanisław Żelichowski. 19 października 2001 r. Janusz Wojciechowski został wybrany wicemarszałkiem Sejmu.

W wyborach samorządowych 2002 odniosło umiarkowany sukces (szczególnie w małych gminach i powiatach): na 46 833 mandatów, PSL uzyskał 4 986 (10,65%). Z PSL związanych było 275 z 1569 wójtów i 58 z 773 burmistrzów. PSL współrządzi w wielu sejmikach wojewódzkich - w jednych z SLD, w innych (np. na Mazowszu) z opozycją. 1 marca 2003 r. PSL zostało wyrzucone z koalicji przez premiera Leszka Millera za głosowanie przeciwko jednemu z rządowych projektów. Od tego czasu pozostaje w opozycji do rządu SLD-UP zbliżając się do ugrupowań prawicowych. 20 września 2003 r. Rada Naczelna PSL udzieliła Jarosławowi Kalinowskiemu wotum zaufania, odwołując ze składu Naczelnego Komitetu Wykonawczego wiceprezesów: Eugeniusza Kłopotka i Janusza Dobrosza, sekretarza Jana Burego oraz 4 innych członków. W trakcie przyspieszonego VIII Kongresu Stronnictwa, 17 marca 2004 r. na nowego prezesa Stronnictwa wybrano Janusza Wojciechowskiego. Dotychczasowy prezes został nowym przewodniczącym Rady Naczelnej. Jest także w koalicji z Polskim Blokiem Ludowym. 29 stycznia 2005 roku, Wojciechowski podał się do dymisji po tym, jak partia nie zgodziła się na przyłączenie do komitetu wyborczego "Zgoda".

Struktura i działacze

Według informacji partii skupia 140 tysięcy członków, co czyni ją największą partią w Polsce. Ma rozbudowane struktury terenowe, obejmujące wszystkie województwa, 90% gmin i w około 35% wsi. Najwyższą władzą w PSL jest zwoływany co 4 lata Kongres, a między Kongresami - Rada Naczelna. Najwyższym organem wykonawczym jest Naczelny Komitet Wykonawczy.

Prezes: Waldemar Pawlak.
Przewodniczący Rady Naczelnej: Jarosław Kalinowski.
Przewodniczący klubu parlamentarnego: Waldemar Pawlak.
Inni politycy PSL: Franciszek Jerzy Stefaniuk, Marek Sawicki, Eugeniusz Kłopotek, Józef Zych.

Organizacją młodzieżową PSL jest Forum Młodych Ludowców, dawniej był nią Związek Młodzieży Wiejskiej (ZMW), który jednak całkowicie się usamodzielnił i stał się organizacją apolityczną.