Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (PTT)

Pomysł założenia Towarzystwa Tatrzańskiego był rozważany wśród miłośników Tatr już w 1871. Założono je, początkowo jako Galicyjskie Towarzystwo Tatrzańskie 3 sierpnia 1873. Po ustanowieniu statutu, Towarzystwo zostało zarejestrowane 19 marca 1874 z siedzibą w Nowym Targu. W maju 1874 zmieniło nazwę na Towarzystwo Tatrzańskie i przeniosło swoją siedzibę do Krakowa.

Założycielami Towarzystwa byli m.in. dr Tytus Chałubiński, ks. Józef Stolarczyk, Eugeniusz Janota, Ludwik Eichborn, Walery Eliasz-Radzikowski i inni. Pierwszym prezesem został hr. Mieczysław Rey. Już w pierwszej dekadzie istnienia Towarzystwa powstały jego pierwsze oddziały terenowe w Stanisławowie (1877), Kołomyi i Lwowie. Potem szybko powstawały kolejne oddziały (w Nowym Sączu, Szczawnicy i Żywcu). Jednak dopiero po I wojnie światowej, wraz ze zmianą nazwy na Polskie Towarzystwo Tatrzańskie (1920), Towarzystwo objęło swoim zasięgiem całe terytorium Polski. Zakopiański Oddział Towarzystwa miał siedzibę w Dworcu Tatrzańskim. W latach 1886-1920 organem Towarzystwa był "Pamiętnik Towarzystwa Tatrzańskiego", wydawany nieco częściej niż raz do roku.

W statucie Towarzystwa zapisano następujące cele jego działania.

1. Badanie Karpat, a w szczególności Tatr i Pienin oraz rozpowszechnianie zebranych o nich wiadomości.
2. Zachęcanie do ich zwiedzania, ułatwienie przystępu do nich i pobytu turystom (a w szczególności swoim członkom) oraz badaczom i artystom udającym się do Karpat, Tatr i Pienin w celach naukowych i artystycznych.
3. Ochrona zwierząt halskich: kozicy i świstaka.
4. Wspieranie przemysłu górskiego wszelkiego rodzaju.

Realizacja tych punktów odbywała się poprzez badania naukowe gór polskich – badania jaskiń tatrzańskich, budowę obserwatoriów meteorologicznych, tworzenie opisów etnograficznych Czarnohory, Łemkowszczyzny i Beskidu Śląskiego, wydawanie map i przewodników, budowanie schronisk i znakowanie szlaków turystycznych. Z inicjatywy Towarzystwa Tatrzańskiego przedłużono powstałą w 1884 roku linię Kraków – Chabówka do Zakopanego. Towarzystwo Tatrzańskie kładło podwaliny pod powstanie Tatrzańskiego Parku Narodowego i TOPR-u. Do roku 1939 Polskie Towarzystwo Tatrzańskie miało już 54 schroniska, 81 stacji turystycznych, 10 niezagospodarowanych schronów, o łącznej liczbie prawie 5 tysięcy miejsc noclegowych. Z inicjatywy Towarzystwa i na jego koszt postawiono w Zakopanem pierwsze latarnie, położono chodniki, zbudowano pocztę i telegraf. W 1882 zbudowano Dworzec Tatrzański (nazywany także Dworem Tatrzańskim), który szybko stał się ośrodkiem kultury. W Zakopanem działały powstałe w ramach struktur Towarzystwa Tatrzańskiego sekcje:

• Turystyki (od 1903) (pierwszym prezesem był Janusz Chmielowski), potem przekształconej w Klub Wysokogórski, a następnie w Polski Związek Alpinizmu,
• Zakopiański Oddział Narciarzy (od 1907 założony z inicjatywy Mariusza Zaruskiego, przekształcony w 1911 w Sekcję Narciarstwa}
• Przyrodnicza (od 1910)
• Ludoznawcza (od 1911)
• Ochrony Tatr (od 1912)
• Przyjaciół Zakopanego (od 1914)

Po I wojnie działały tylko sekcje: Turystyczna i Narciarska.

W okresie II wojny światowej Towarzystwo zawiesiło swoją działalność (do 1945).

W dniach 16 i 17 grudnia 1950 roku na wspólnym zjeździe zjednoczeniowym Polskie Towarzystwo Tatrzańskie połączyło się z PTK. Powstałe w ten sposób PTTK jest prawnym i ideowym następcą obu towarzystw.

Od 1981 podejmowano próby reaktywowania organizacji o nazwie Towarzystwo Tatrzańskie, które zakończyły się powodzeniem dopiero w 1989. Siedzibą jest Kraków, a jego pierwszym prezesem został Maciej Mischke.

Bibliografia

W. Krygowski, 1988, Dzieje Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, Warszawa; Kraków, ISBN 83-7005-200-2

Linki zewnętrzne

---

• Strona PTT
• Historia TT na stronach PZA

Tatry Organizacje